WASHINGTON — President Trump zei maandag dat de Verenigde Staten en Iran zich op een “kritiek punt” bevinden in de gesprekken over een mogelijk staakt-het-vuren, ook al bleef hij dreigen met militaire aanvallen op Teheran, vooruitlopend op de deadline van dinsdagavond om de Straat van Hormuz te heropenen.
In een lange nieuwsbriefing van het Witte Huis hernieuwde de president de waarschuwingen die hij voor het eerst had afgegeven in een bericht gevulde Paaszondag, dreigt de vitale infrastructuur van Iran aan te vallen als Teheran er dinsdag niet mee instemt de Straat van Hormuz vóór 17.00 uur PDT te openen.
‘Het hele land kan in één nacht worden uitgeschakeld, en die nacht kan morgenavond zijn’, zei Trump tegen verslaggevers.
Als de aanvallen plaatsvinden, zei hij, zouden de Iraanse bruggen binnen een periode van vier uur ‘gedecimeerd’ worden en ‘zal elke elektriciteitscentrale in Iran buiten werking zijn, afbranden, ontploffen en nooit meer worden gebruikt’.
Ondanks de bedreigingen zei Trump dat hij geloofde dat de Iraanse leiders ‘in goed vertrouwen’ onderhandelden en dat de oorlog ‘zeer snel’ zou kunnen eindigen als ze akkoord gingen met bepaalde voorwaarden.
‘De mensen met wie we nu namens Iran onderhandelen, zijn veel verstandiger’, zei hij.
Trump weigerde te identificeren met wie de Verenigde Staten onderhandelen, maar zei dat de grootste uitdaging het opzetten van betrouwbare communicatiekanalen met Iraanse leiders is. Hij weigerde ook te zeggen of hij bereid was Iran de verzekering te geven dat hij bereid zou zijn het conflict te beëindigen.
‘Dat kan ik je niet vertellen, het hangt af van wat ze doen’, zei hij. “Dit is een kritieke periode.”
Bemiddelaars uit Egypte, Pakistan en Turkije hebben de Verenigde Staten en Iran vrijdag een ontwerpvoorstel voor een staakt-het-vuren van 45 dagen gestuurd, zo meldde Associated Press.
De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Esmail Baghaei, verwierp het laatste voorstel voor een staakt-het-vuren en zei maandag dat de Amerikaanse eisen ‘zowel zeer overdreven en ongebruikelijk als onlogisch’ waren. Iraanse leiders hebben de diplomatieke toenaderingen van Trump ook afgedaan als ‘onrealistisch’ en hebben directe gesprekken met de Verenigde Staten afgewezen.
Nu de deadline nog maar enkele uren verwijderd is en Teheran publiekelijk de voorwaarden op tafel heeft afgewezen, bleven de vooruitzichten voor een staakt-het-vuren op dinsdag onzeker.
De Europese Unie heeft intussen bij beide partijen aangedrongen op een diplomatieke oplossing en heeft aangedrongen op het aanvallen van infrastructuur die gevolgen zou kunnen hebben voor burgers.
“Elke aanval op de civiele infrastructuur, namelijk energiefaciliteiten, is illegaal en onaanvaardbaar”, schreef EU-chef Antonio Costa op X. “De Iraanse burgerbevolking is het grootste slachtoffer van het Iraanse regime. Ze zou ook het belangrijkste slachtoffer zijn van een uitbreiding van de militaire campagne.”
De Straat van Hormuz blijft geblokkeerd
Centraal in de onderhandelingen staat de Iraanse controle over de Straat van Hormuz, een knelpunt dat, indien geblokkeerd, de olieprijzen zou kunnen blijven opdrijven en de mondiale energiemarkten verder zou kunnen destabiliseren.
Trump heeft maandag op een typisch onorthodoxe manier de mogelijkheid geopperd dat de Verenigde Staten de operationele controle over de waterweg overnemen en tol gaan heffen voor de doorvaart, een voorstel dat hij zonder veel details presenteerde.
“Waarom zouden we dat niet doen?” zei Trump. “We hebben een concept waarbij we tol innen.”
Hij overwoog ook openlijk om Iraanse olie in beslag te nemen, zoals hij heeft gedaan in recente berichten op sociale media waarin hij het idee voorstelde om de oorlog te gebruiken om Iraanse energiebronnen op te eisen. Hij erkende dat de publieke druk hem ervan weerhield de cursus te volgen, wat volgens hem meer tijd zou vergen.
‘Helaas zou het Amerikaanse volk ons graag naar huis zien komen’, zei hij. “Als het aan mij lag, zou ik de olie nemen, de olie houden en veel geld verdienen.”
Op de vraag waarom hij infrastructuur zou opblazen die burgers zou kunnen treffen, zei Trump: “Ze zouden bereid zijn dat te ondergaan voor de vrijheid.”
Naast de heropening van de Straat van Hormuz eist Washington ook de permanente sluiting van de Iraanse nucleaire installaties en een einde aan zijn uraniumverrijkingsprogramma’s. Het voorstel vereist ook dat Iran de steun aan regionale bondgenoten beëindigt en strikte limieten voor ballistische raketten accepteert.
In ruil daarvoor zegt de VS dat het sancties zal treffen en zal helpen bij de civiele energieproductie, zo blijkt uit berichten in de media.
Toen hij eerder maandag op de Easter Egg Roll van het Witte Huis sprak, toonde Trump geen enkel teken dat hij zijn standpunt zou verzachten om Iran “de hel” te bezorgen als er geen deal zou komen.
“We zijn hun land aan het wegvagen. En ik haat het om het te doen, maar we zijn aan het wegvagen. En ze willen gewoon niet ‘oom’ zeggen. … En als ze dat niet doen, zullen ze geen bruggen hebben, ze zullen geen energiecentrales hebben, ze zullen niets hebben, ‘zei hij, en hij voegde er onheilspellend aan toe dat’ er andere dingen zijn die erger zijn dan die twee. ‘
Trump herhaalde tijdens de nieuwsbriefing dat hij bereid is zich op een reeks structuren te richten, hoewel hij weigerde te zeggen of daar ook scholen of andere civiele voorzieningen onder zouden vallen.
Op de vraag of hij het als een oorlogsmisdaad beschouwt om de bruggen en energiecentrales van Iran aan te vallen, zei Trump dat hij zich daar ‘niet bezorgd over maakte’.
‘Weet je wat een oorlogsmisdaad is? Een ziek land met krankzinnig leiderschap een kernwapen laten hebben’, zei Trump.
Iran dreigt met vergelding
Iran heeft gewaarschuwd voor “ernstigere en uitgebreidere” vergeldingsmaatregelen als Trump de dreigementen doorzet.
Baghaei, de woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, zei dat Teheran heeft gereageerd op de eisen van de Amerikanen en zijn eigen eisen heeft geschetst, gebaseerd op nationale belangen en overwegingen.
“Wanneer nodig zullen we dit expliciet communiceren”, zei hij op een persconferentie in Teheran, volgens aan de staat gelinkte rapporten.
“Iran aarzelt niet om duidelijk uit te drukken wat het als zijn legitieme eisen beschouwt, en dit moet niet worden geïnterpreteerd als een teken van compromis, maar eerder als een weerspiegeling van zijn vertrouwen in het verdedigen van zijn standpunten.”
Ook tijdens de briefing van maandag leken Trump en Amerikaanse militaire functionarissen gesterkt door een reddingsmissie die dit weekend werd uitgevoerd om een Amerikaanse officier op te halen wiens straaljager vorige week door Iran werd neergeschoten.
Trump vertelde verslaggevers dat de operatie om de gewonde officier terug te halen uit ‘een van de zwaarste gebieden in Iran’ mogelijk was met een mix van ‘talent’ en ‘geluk’.
John Ratcliffe, de directeur van de CIA, verscheen naast Trump op de nieuwsbriefing om de reddingsoperatie onder de aandacht te brengen, die volgens hem de Iraniërs “vernederd” had.
“Voor het Amerikaanse volk moet uw vertrouwen worden versterkt door te weten dat de veiligheid van het land in handen is van de president”, zei Ratcliffe.
Minister van Defensie Pete Hegseth trok op een gegeven moment een parallel tussen het tijdsbestek van de reddingsmissie en de periode tussen Jezus’ dood en opstanding.
“Neergeschoten op een vrijdag: Goede Vrijdag. Verstopt in een grot, een spleet, de hele zaterdag. En zondag gered, uit Iran gevlogen toen de zon opkwam op Paaszondag”, zei Hegseth.
Terwijl hij de reddingsmissie vierde, erkende Trump dat de missie riskant was geweest en dat sommige militaire functionarissen ervoor hadden gewaarschuwd, deels omdat hij zei dat tijdens de grondoperaties honderden mensen hadden kunnen omkomen.
“Het was een gevaarlijke missie. Ik dacht dat het de moeite waard was”, zei hij.
Kort daarna werd Trump gevraagd of hij gelooft dat God zijn oorlog in Iran steunt, en hij zei dat hij dat doet omdat ‘God goed is’, hoewel hij zei dat hij ‘niet graag ziet dat mensen worden gedood’.
Dreiging van een lek
Hoewel de president de risico’s van de reddingsmissie opmerkte, uitte hij zijn woede over het feit dat een nieuwszender die hij niet noemde, meldde dat de wapensysteemofficier vermist was en achter de vijandelijke linies was gestrand. Trump beloofde de bron van die informatie uit te roeien, onder meer door te dreigen de journalist die het verhaal vertelde gevangen te zetten.
‘We moeten het heerlijk vinden omdat het een ziek persoon is’, zei Trump. ‘We willen erachter komen dat het om de nationale veiligheid gaat. De persoon die het verhaal heeft gemaakt, gaat de gevangenis in als hij het niet vertelt.’
Ook op maandag viel Israël de grootste petrochemische fabriek van Iran in Asaluyeh aan, waarbij generaal Majid Khademi, het hoofd van de inlichtingendienst van de Islamitische Revolutionaire Garde, om het leven kwam.
Het Israëlische leger heeft ook drie Iraanse luchthavens aangevallen, naar verluidt gericht op tientallen helikopters en vliegtuigen die volgens hen toebehoorden aan de Iraanse luchtmacht.
Iran reageerde met raketaanvallen op Haifa, Israël en de energie-infrastructuur in Koeweit en Bahrein.
Ceballos, Wilner en Quinton rapporteerden vanuit Washington, Bulos vanuit Beiroet.
