HoofdafbeeldingJago RackhamFoto door Adrianna Glaviano
Om te vermakenhet debuut van de auteur en chef-kok Jago Rackhamis geen gemakkelijk boek om te categoriseren. Ondertiteld “instructies voor een etentje”, online wordt het afwisselend vermeld als een titel “feestplanning”, “etiquette” of “eten en drinken”. Terwijl je het leest, ga je het echter al snel minder als een reeks instructies en meer zien als een briljant, genre-tartend werk; deels memoires, deels receptenboek, en met een toewijding aan schoonheid die wordt aangevuld met illustraties van de kunstenaar Faye Wei Wei.
Gedeeltelijk geïnspireerd door een ‘rekeningenboek’ dat aan zijn grootmoeder werd overgeleverd, in secties zo breed als ‘Geld’, ‘Dinners for Lovers’ en ‘Quiet, Shy Guests and Anxious Hosts’, verweeft Rackham hedendaagse reflecties met oude dagboekaantekeningen voor een genuanceerde beschouwing van wat het betekent om mensen bij elkaar te brengen.
Terugkijkend op jarenlange etentjes in een reeks huurflats in Londen, gaat To Entertain ook over het creëren van een wereld en een eerbetoon aan Rackhams leven met zijn partner van 18 jaar, Lowenna Hearn, aan wie het boek is opgedragen.. “Zonder haar zou ik niets zijn geweest. Ik zou waarschijnlijk ambtenaar of advocaat zijn geworden”, zegt Rackham. “Het is als een inenting, dat is het woord voor wanneer twee bomen tegen elkaar aan groeien en samensmelten. Je wordt na een hele lange tijd onafscheidelijk van iemand als je heel intens idealen en doelen deelt, en ons doel is, denk ik, om te proberen iets te creëren dat veilig is.”
Hier vertelt Jago Rackham meer over zijn debuutboek.
Holly Connolly: Hoe is het boek tot stand gekomen?
Jago Rackham: Voor Lowenna en mij was het altijd heel belangrijk om tijdelijke, fysieke ruimtes met gemeenschap te creëren. Toen we op 18-jarige leeftijd naar Londen verhuisden, gingen we uit eten met onze vrienden. Het was deels een financiële kwestie; je hebt geen geld en het kan eigenlijk best goedkoop zijn om mensen een etentje te geven. Maar het had ook veel te maken met het proberen veilige ruimtes te creëren in een wereld die vaak onvriendelijk en eng kan aanvoelen. In termen van Lowenna’s autisme werd deze prestatie van het organiseren van etentjes voor haar een verdedigingsmechanisme tegen de wereld en een manier om die te controleren.
Toen kwam het boek zelf voort uit een poging om erachter te komen wat ik kon doen om dit aan de cultuur over te brengen. Het is geen manifest, maar een instrument om mensen aan te moedigen om op een prettige manier tijd met elkaar door te brengen; een manier die vriendelijkheid in zich draagt. In de laatste grote bewerking van het boek zei ik: “Ik ga dit doornemen en alles veranderen wat onvriendelijk aanvoelt.” Ik wilde niet dat het een onvriendelijk boek zou worden. Ik wil mensen niet vertellen hoe ze zich moeten gedragen. Ik wilde iets maken dat gevuld was met vriendelijkheid.
HC: En hoe kwam de vorm tot stand?
JR: Het kostte me eeuwen om de vorm te achterhalen. Maar wat heel vormend was, was dat ik had nagedacht over echte reisgidsen, boeken die je leren hoe je iets moet doen en waarom. Ik was in discussie over het maken van een boek en ik was net bij mijn grootmoeder geweest en ik had haar gevraagd wat het eerste kookboek was dat ze had. Het was een boek dat haar moeder haar had gegeven toen ze net getrouwd was, ze zou 20 of 21 zijn geweest, en het was een vreselijk seksistisch boek, vol klassepretenties, vooral over hoe je huisvrouw moest zijn.
Hoewel ik alles aan dit boek haatte, vond ik de manier waarop het geschreven was leuk, gewoon heel leerzaam, en ik dacht: “Dat is echt een leuke vorm om mee te spelen.” Toen ik twintig was, had ik samen met mijn vriend Felix geprobeerd een kookboek te schrijven, maar ik bleef altijd steken in de vorm. We hadden al deze recepten, maar ik kon er niet achter komen hoe ik het moest structureren. Het voelde alsof het alleen maar recepten waren, moet het bestaan? Met deze vorm had het iets van een frame te hebben waar alle ideeën aan konden worden gehangen, om kleine stukjes van het denken over de wereld binnen te smokkelen.
“Ik wilde iets maken dat vol vriendelijkheid was” – Jago Rackham
HC: De voedselruimte kan behoorlijk gendergerelateerd zijn; het onderscheid tussen de machismofiguur van een mannelijke chef-kok en grote culturele iconen als Nigella Lawson, wiens focus ligt op ‘huishoudelijk’ koken. Je werk, en de invloed van het boek van je grootmoeder, vind ik interessant omdat je eigenlijk in een nogal ‘vrouwelijke’ ruimte opereert.
JR: Absoluut, en dat is de ruimte waarin ik me op mijn gemak voel. De meeste van mijn vrienden zijn vrouwen, en professioneel gezien wordt het andere dat ik doe, namelijk vreemd eten koken voor evenementen, sterk door vrouwen gedomineerd. Ik ken niet veel mannen die grote, gekke taarten maken.
Ik heb altijd gezegd dat ik een chef-kok ben, geen chef-kok. Ik heb al een hele tijd niet meer in een professioneel restaurant gekookt, dus ‘chef’ zou gevoelen als gestolen moed, en koken in een restaurant is heel anders dan thuis koken. Ze dienen heel verschillende doeleinden.
Ik identificeer me ook echt met bepaalde vrouwelijke schrijvers zoals Elizabeth David en Patience Gray, die zo invloedrijk voor mij zijn geweest. Deze vrouwen schreven briljant proza, maar bevonden zich misschien als ‘kookschrijvers’ omdat dat een plek was waar vrouwen konden schrijven. Ik noem mezelf ook een chef-kok, omdat ik zelfbewust gehecht ben aan hen.
HC: Je werd nuchter tijdens het schrijven van het boek, en veel van het materiaal daarin is afkomstig uit een tijd dat je nog dronk. Er is een heel verfrissend gebrek aan vroomheid, of aan welk saai verlossingsverhaal dan ook, als het om alcohol gaat.
JR: Het is raar, ik was niet echt van streek. Toen ik nuchter werd, besloot ik dat ik geen genoegen moest nemen met alcohol. Ik werk in de food en al mijn vrienden werken in de kunst, mode of food. Als ik zou stoppen met drinken en zou zeggen: ‘Ik kan niet in de buurt van alcohol zijn’, weet ik niet hoe ik zou socialiseren. Ik hou ervan dat andere mensen plezier hebben, en ik denk nog steeds dat lekkere wijn waarschijnlijk het lekkerste is dat we hebben kunnen maken.
Ik was bang toen ik voor het eerst nuchter werd. Ik dacht: “God, ik ga mijn persoonlijkheid verliezen.” Maar eigenlijk kan ik nog tot 6.00 uur opblijven, als dat nodig is, Red Bull drinken en sigaretten roken. Ik schreeuw nog steeds de hele tijd. Ik denk dat als ik zou proberen een boek te schrijven over etentjes terwijl ik slechte gevoelens had over drinken, het een zinloos boek zou zijn, want zo genieten mensen niet van etentjes.
“Ik ken niet veel mannen die grote, gekke taarten maken” – Jago Rackham
HC: Hoe voel je dat de verschillende delen van je praktijk met elkaar omgaan?
JR: In termen van hoe koken en schrijven met elkaar verbonden zijn, heeft koken me zoveel geleerd over schrijven, omdat koken een deadline heeft, namelijk het avondeten, en het is alsof je niet de hele nacht op kunt blijven om ’s ochtends het avondeten te serveren. Sterker nog: als je kookt, is het gewoon klaar als het klaar is. Niemand zal ooit zien wat je zou doen, ze zien alleen wat je doet. Toen ik met mijn Substack begon, was ik nog nergens echt gepubliceerd en was ik erg gefrustreerd, maar ik besloot ermee te beginnen met koken in gedachten en hoe ik moest koken.
HC: Is er een scheiding tussen je leven en je praktijk? Het voelt alsof alles wat je doet draait om een levensstijl of een bepaalde manier van leven.
JR: Er is geen scheiding. Het is een levensstijl, op die manier. Het is grappig, toen ik stress had over het schrijven van het boek, was één ding waar ik me zorgen over maakte: “Is het gek? Is het een lifestyleboek?” Ik herinner me dat iemand tegen mij zei:Het is een lifestyleboek, maar dat geeft niet. Het is illustratief voor een manier van leven.” Ik zou het boek graag zien als een kaart van het leven. Het gaat over etentjes, maar als het over meer dingen kan gaan, is dat heel leuk. Het andere aan aardig zijn is dat ik mensen wil misleiden om te doen wat ik doe.
HC: Het is manipulatief.
JR: Het is manipulatief. Het gaat erom dat je overtuigend bent met argumenten of dat je overtuigend bent met illustraties. Er is iets waar mijn vriendin Madeline het over heeft waar ik vaak aan denk, namelijk dat het beste wat je kunt bereiken door kunst te maken, is dat je levensstijl noodzakelijk lijkt.
Onderhoudend: instructies voor een etentje van Jago Rackham wordt uitgegeven door Robinson en verschijnt op 9 april.
