HoofdafbeeldingCartier en mythen Met dank aan de Capitolijnse Musea
Oké, dus het aanhalen van een verband tussen vrijwel elke creatieve uiting vanaf de Renaissance en het Grieks-Romeinse classicisme is nauwelijks rocket science. Het woord zelf, dat ‘wedergeboorte’ betekent, houdt verband met een herontdekking van klassieke kunst en idealen uit het oude Griekenland en Rome, vaak door directe imitatie en assimilatie: Engelse architecturale dwaasheden die lijken op Romeinse tempels, 18e-eeuwse avondjurken die lijken op Griekse gedrapeerde staten. En inderdaad veel sieraden uit vrijwel elke tijd met micromozaïeken en zuilen en Griekse sleutelmotieven en fragmenten van legendes en epische sagen in goud geweven. Dat was Cartier’s gedachte voor zijn laatste tentoonstelling, Cartier en mythendie deze maand werd geopend in het Musei Capitolini in Rome.
Sinds 1989 heeft Cartier de afgelopen twee jaar zo’n 45 tentoonstellingen georganiseerd waarin hij zijn benijdenswaardige en werkelijk onschatbare archief verkent, op verafgelegen locaties – Shanghai, Mexico-Stad en in het Louvre in Abu Dhabi. Toch is er tot nu toe slechts één tentoonstelling geweest in Italië, samengesteld door designliefhebber Ettore Sottsass in 2002 en getoond in Milaan. Wegen hebben, vreemd genoeg, tot nu toe nooit naar Rome geleid. En de Cartier-show is een reeks primeurs: het is de eerste ooit door Cartier opgevoerd in de Eeuwige Stad, de eerste waarin Cartier-creaties naast objecten uit een museum worden geplaatst, en de allereerste tijdelijke tentoonstelling georganiseerd door de Capitolini. Het bevindt zich in het Palazzo Nuovo – 1654 is nieuw in Romeinse termen (de rest van het museum gaat terug tot 1471) – een kamer vol oude beelden uit de 18e-eeuwse collectie van kardinaal Alessandro Albani. Het is een spectaculaire setting, zozeer zelfs dat er een collectie zo ongelooflijk als die van Cartier voor nodig is om niet opgevoerd te worden. Geen wonder dat niemand hier ooit een show heeft opgevoerd.
De tentoonstelling, samengesteld door sieradenhistoricus Bianca Cappello, archeoloog Stéphane Verger en Capitolijnse hoofdinspecteur Claudio Parisi Presicce, brengt Cartier-stukken, antieke kunstvoorwerpen en bruiklenen van juwelen samen uit de tijd voor Christus, de Renaissance, tot aan de 19e duiven van Plinius, ooit eigendom van bijvoorbeeld Josephine Bonaparte). Er is overal sprake van een dialoog – ook tussen de marmeren beelden uit de vaste collectie en gipsen afgietsels gemaakt van de buitengewone juwelen van Cartier in het begin van de 20e eeuw, waarvan sommige vervolgens verloren gingen, opnieuw werden ontworpen of opnieuw werden ingericht, terwijl andere in privécollecties werden bewaard.
Esthetisch en ideologisch is er een duidelijke parallel tussen het verre verleden en het nabije verleden in deze bijna archeologische overblijfselen uit Cartiers eigen verleden. Er zijn ook reflecties van motieven zoals zuilen, overlopende urnen, opzettelijk neoklassieke slingerstijlen en wervelingen van grotesken – herontdekt in de 16e eeuw via Nero’s Domus Aurea. Er zijn ook meer abstracte inspiratiebronnen: de goden en godinnen uit mythologieën weerspiegeld in juwelen van de afgelopen eeuw die hun levens en legendes onderzoeken, en de kwaliteiten van hun karakters weerspiegeld in edelmetalen en edelstenen – bijvoorbeeld Jasons gouden huid als hanger van een schaap met kettingschakels.
Het is een wervelende tour door een paar millennia aan sieraden en cultuur. Wat een manier voor Cartier om Rome in te nemen.
Cartier en mythen is tot en met 15 maart 2026 te zien in het Musei Capitolini in Rome.
