“Als je op deze wereld komt, wordt er ook iets anders geboren. Je begint je leven en het begint een reis naar jou toe. Het beweegt langzaam, maar het stopt nooit. Waar je ook gaat, welk pad je ook neemt, het zal volgen…”
In het openingsverhaal van “De hemel gezonden”, voorlaatste aflevering van Dokter Wie Seizoen 9 en die van de show beste aflevering ooithet lijkt erop dat de 12e dokter (Peter Capaldi) naar de dood verwijst. Wat is tenslotte meer aanwezig in ons leven dan de dreigende zekerheid dat deze levens uiteindelijk zullen eindigen? Het is ook een belangrijke vraag waarmee de dokter worstelt tijdens het meesterlijke televisie-uur dat ‘Heaven Sent’ heet: wanneer hij vastzit in een gigantisch labyrintisch kasteel, wordt hij opgejaagd door een trage, monsterlijke, slaafse figuur die alleen bekend staat als The Veil, die dreigt hem te vermoorden tenzij hij zijn donkerste geheim bekent.
Maar naarmate de aflevering zich ontvouwt en de ware gruwel ervan wordt onthuld (woordspeling bedoeld), wordt het duidelijk dat de metafoor die centraal staat in ‘Heaven Sent’ tweeledig is: het andere dat je voortdurend achtervolgt totdat het je inhaalt en verteert is … verdriet. “We zitten allemaal wel eens opgesloten in een kasteel van verdriet”, zei schrijver en showrunner Steven Moffat in een interview achter de schermen featurette op de aflevering. “En dat is een beetje het verhaal: terugvechten voor het verlies.”
Spoilers vooruit!
“Heaven Sent” begint onmiddellijk nadat de dokter het verwoestende verlies heeft geleden van zijn naaste metgezel, Clara (Jenna Coleman). Maar voordat hij haar dood kan verwerken, of zelfs maar haar lichaam van de straat kan plukken waar het ligt, wordt hij naar het kasteel geteleporteerd, waar hij vast komt te zitten in zijn eigen persoonlijke hel en wordt achtervolgd door zijn nachtmerries. En terwijl hij het kasteel verkent, ontdekt hij sporen die zijn achtergelaten naakt wijst hem de weg naar buiten. Maar de dokter heeft alles nodig – zowel zijn onmenselijke slimheid als zijn vastberadenheid – om het kasteel en zijn monster te verslaan.
Op papier is ‘Heaven Sent’ een relatief eenvoudig verhaal. De dokter, alleen, gevangen op één plek met één monster. Zelfs regisseur Rachel Talalay, die het beste werk uit haar carrière levert in deze adembenemende, angstaanjagend gefilmde aflevering, dacht dat eerst ook. Maar net als de rijke, zeer complexe thema’s is de structuur van ‘Heaven Sent’ bedrieglijk eenvoudig. Het komt neer op de grote wending van de aflevering, die onthult dat de dokter vastzit in een tijdlus. Hij is niet de eerste versie van de Doctor die in dit kasteel arriveert, en hij zal ook niet de laatste zijn. En de enige manier om deze tijdlus te doorbreken is door het onmogelijke te doen: zijn verdriet recht in de ogen kijken. Of met andere woorden: miljarden jaren en duizenden lichamen besteden aan het doorbreken van een diamanten muur.
Daarin ligt het genie van de aflevering: dat de centrale plotwending tevens als emotionele climax dient. De dokter offert zichzelf liever keer op keer op voordat hij zijn vijanden de bekentenis geeft die ze willen (de waarheid over de hybride, de afleiding voor het algemene verhaal van het seizoen). En op dezelfde manier moet de dokter keer op keer verteerd worden door verdriet voordat hij uiteindelijk door een onmogelijk harde muur heen breekt en zich ervan bevrijdt. Het is een ongelooflijke prestatie om verdriet in wezen het monster van de week van de show te maken, maar Moffat, die vertelt over het proces om dit te bereiken in Doctor Who-tijdschriftonthulde hoe hij het deed:
Ik dacht: ‘Mensen praten altijd over verdriet als alleen zijn’, dus maakte ik de dokter helemaal alleen. Verdriet komt en vindt je elke keer dat je stopt of rust, dus gaf ik hem de sluier. En verdriet is elke dag wakker worden met dezelfde pijn en proberen daar doorheen te breken, dus gaf ik hem een diamanten muur waar hij de rest van de tijd tegenaan kon slaan. Kortom, hij heeft met zijn tranen een berg weggedragen.”
De dokter vindt troost in een gehavend portret van Clara dat hij in het kasteel ontdekt.
BBC
Het is de onstuimige mix van ideeën die Moffat in zijn script schrijft, waarbij hij het beste van zijn puzzelboeken combineert met de bereidheid van hem en Capaldi om de dokter als personage en vraag te verkennen. Dokter Wie als een show. In een BBC-artikel onthulde Capaldi dat hij altijd geloofde dat de show ‘over de dood’ ging, door te zeggen: ‘Er zit een heel, heel krachtig motief van de dood in, namelijk dat het centrale personage sterft. En ik denk dat dat een van de krachtigste mysteries is. Omdat ergens daarin mensen zien dat dit is wat er in het leven gebeurt: je hebt dierbaren, en dan moeten ze verder.’
Wat doet “Heaven Sent” door letterlijk deze strijd met verdriet Dokter Wieen televisie in het algemeen doet het het beste: een ervaring die zo afschuwelijk, abstract en onuitsprekelijk is, omzetten in iets tastbaars. Het is het soort verhalen vertellen waar de beste genre-tv in uitblinkt: als dat zo is Kwijt‘liefde-door-de-tijd meesterwerk’De constante” of Buffy de vampierdoderzijn eigen strijd met de absurditeit van de dood in ‘The Body’, of welke aflevering dan ook De rest. “Heaven Sent zou automatisch op elke lijst met “Beste tv-afleveringen aller tijden” moeten verschijnen, maar daarbuiten wordt er nauwelijks over gesproken Dokter Wie cirkels. Waarom?
Ondanks zijn lofbetuigingen wordt “Heaven Sent” buiten grotendeels vergeten Dokter Wie ventilator cirkels.
BBC
Toen ‘Heaven Sent’ in november 2015 in première ging, kreeg het vrijwel universele lof voor het script van Moffat en de stemmige, opvallende regie van Talalay. Dat was het geprezen vanwege zijn avant-garde karakter, zijn expressionistische beelden en hoe het opriep Ingmar Bergmans klassieker uit 1957 Het zevende zegel, maar kreeg ook kritiek omdat het te verwarrend en ontoegankelijk was voor de gemiddelde persoon Dokter Wie kijker. En hoewel de aflevering vanwege het experimentele karakter een Hugo Award-nominatie opleverde, verloor deze uiteindelijk van een aflevering Jessica Jones. (En je kunt elke erkenning van de Emmy’s vergeten.)
Dat kan zijn omdat ‘Heaven Sent’, ondanks het aanpakken van universele thema’s als verdriet en sterfelijkheid, er onlosmakelijk mee verbonden is dokter wie, de show. Moffat’s tweede alom geprezen verhaal, “Blink”, wordt nog steeds geprezen als de beste aflevering van de serie, grotendeels omdat het weinig introductie in de concepten vereist. Dokter Wie. Maar ‘Heaven Sent’ gaat ervan uit dat de kijker niet alleen enthousiast heeft gekeken Dokter Wiemaar dat ze geïnteresseerd zijn om de show en de hoofdpersoon ondervraagd en ontleed te zien op manieren die ze nog nooit eerder hebben gedaan. Hoe gaat de man die altijd wegrent om met zijn verdriet als hij gedwongen wordt op één plek te blijven? Wat is de relatie van de show met de dood?
Dit zijn de vragen die ‘Heaven Sent’ van een goede televisie-aflevering verheffen tot een geweldig, nee, een meesterwerk. Het is misschien tien jaar geleden dat het de erkenning kreeg die het verdient, maar dat is oké, we kunnen wachten. Als de dokter eeuwig kan wachten, kunnen wij dat ook.
