Ontgrendel Editor’s Digest gratis
Roula Khalaf, redacteur van de FT, kiest haar favoriete verhalen in deze wekelijkse nieuwsbrief.
EU-ambtenaren noemen dit het ‘Brussels-effect’: het idee dat het blok van 27 landen de facto de mondiale regelgever op een bepaald gebied kan worden door als eerste te reguleren. De EU-regelgeving heeft nuttige bijdragen geleverd aan de bescherming van gegevensbescherming en de concurrentie in de technologiesector. Maar met de AI-wet van 2024 overtrof het zichzelf. De regels lokten fel lobbywerk uit van Big Tech-bedrijven en de Amerikaanse overheid. Belangrijker nog is dat ze de concurrentiepositie van bedrijven en start-ups in de EU in gevaar brengen en het risico lopen dat Europa in een permanente race achter de VS en China verandert in de race om de transformatieve technologie te ontwikkelen en te exploiteren.
AI heeft te veel gevolgen om ongereguleerd te blijven. Maar er moet een juist evenwicht worden gevonden tussen restrictieve regels en de vrijheid om innovatieve technologieën na te streven. De AI-wet van de EU overschatte sommige risico’s en was te veel gericht op het in toom houden van de algemene technologie die pas aan het einde van het regelgevingsproces doorbrak.
De krachtigste fundamentele modellen zoals OpenAI’s GPT-5 of Google’s Gemini – grote systemen die zijn getraind op grote datasets die kunnen worden aangepast aan meerdere toepassingen – verdienen een goed extern onderzoek gezien hun systeemrisico’s. De Europese wetgeving legt speciale verplichtingen op aan modellen boven een bepaalde drempel. Maar het legt ook lasten op voor alle aanbieders van basis- of algemene AI-modellen (GPAI).
Regelgeving is beter gericht op het beperken van AI-risico’s op gebieden waar deze wordt gebruikt om de privacy, financiële integriteit, consumentenrechten of arbeidsmarktregels te beschermen. Overmatige regelgeving bouwt ook een nalevingsgracht rond gevestigde bedrijven op en remt opstandelingen af – een bijzonder probleem voor startende ondernemingen in de EU. Hoe luid Big Tech-bedrijven ook mogen klagen over nalevingskosten, voor de titanen van Silicon Valley zijn deze vaak weinig meer dan afrondingsfouten, maar onbetaalbaar voor kleinere bedrijven.
De eerste fase van de EU-wet is zonder noemenswaardige problemen ten uitvoer gelegd. Dit omvatte een verbod op systemen met ‘onaanvaardbare risico’s – het hoogste van de vier risiconiveaus in de wetgeving – zoals het gebruik van kunstmatige intelligentie voor Chinese ‘sociale scores’, manipulatief gedrag of het ongericht ‘schrapen’ van gezichtsbeelden van internet of camerabeelden.
Als onderdeel van een bredere vereenvoudiging ervan digitale regelsstelt de Europese Commissie nu voor onderdelen vertragen van de volgende fase waarbij ‘risicovolle’ AI-systemen betrokken zijn die worden gebruikt op gebieden als de gezondheidszorg en kritieke infrastructuur. Een conceptvoorstel zou een uitstelperiode van een jaar bieden voor regelovertredingen na implementatie in augustus 2026. GPAI-systemen die vóór de implementatiedatum op de markt waren, zouden ook een pauze van een jaar krijgen om aanpassingstijd mogelijk te maken.
Mario Draghi, de voormalige president van de Europese Centrale Bank die er kampioen van werd Het concurrentievermogen van de EUheeft opgeroepen tot de uitvoering van de volgende fase op pauze zetten “totdat we de nadelen beter begrijpen”. Een vertraging mag niet openblijven. Maar de EU zou er goed aan doen deze kans te benutten voor een bredere heroverweging van haar AI-regels om deze flexibeler te maken.
Dit zou geen geval zijn van toegeven aan Donald Trump of Big Tech – hoewel EU-functionarissen suggereren dat gezien worden als een basis voor kunstmatige intelligentie het blok zou kunnen helpen weerstand te bieden. Amerikaanse druk over andere belangrijke wetgeving inzake digitale markten en diensten. De motivatie is om Europa een betere kans te geven om te concurreren op het gebied van AI.
Zonder bredere hervormingen zal het versoepelen van de emulatie echter weinig opleveren. Europa is ruim achter of grensoverschrijdende start-ups en toegang tot kapitaal te beperkt zijn en de energiekosten te hoog voor concurrenten uit de EU om de grootschalige infrastructuur die in de VS wordt gebouwd te kopiëren. Ook al blijft het bij de infrastructuur, Europa heeft nog steeds de mogelijkheid om AI in het hele bedrijfsleven toe te passen om producten en productiviteit te verbeteren – op voorwaarde dat overdreven belastende regelgeving dit niet in de weg staat.
