Recensie ‘Zodiac Killer Project’: Gefrustreerde filmmaker duikt in metatherapie

Geen enkel mysterie wordt opgelost in Charlie Shackletons essayistische doodad ‘Zodiac Killer Project’, maar het true-crime-genre zelf wordt zeker ontmaskerd en ondervraagd als hoofdverdachte. Aan de andere kant gaat er niets boven de tangfocus van een obsessieve persoon (die probeert een krankzinnige zaak op te lossen of programma’s erover op Netflix verslindt) om onze duistere verlangens naar vervulling op een misselijkmakend scherm te zetten terwijl we tegelijkertijd genieten van de details.

Shackleton, een Britse filmmaker met avant-gardistische gevoeligheid, was bereid zijn eigen opus te maken, gebaseerd op het onderzoek van een officier uit Vallejo die meende de identiteit te hebben ontdekt van beruchte Zodiac-moordenaar die eind jaren zestig de Bay Area terroriseerde en de politie beschimpte met brieven en cryptogrammen, om nooit te worden gepakt. Shackletons fascinatie voor de speculatieve memoires ‘The Zodiac Killer Cover-Up’ van voormalig snelwegpolitieagent Lyndon Lafferty, waarin een jaarlange zoektocht wordt beschreven om zijn aangewezen verdachte voor het gerecht te brengen in het licht van een vermeende samenzwering, leidde tot een bod op de rechten. Toen dat niet doorging, verscheen er een ander filmproject.

Het ‘Zodiac Killer Project’ bestaat uit originele beelden en de voice-over van de regisseur en vormt de krijtlijnen van zijn vermiste en vermoedelijk dode documentaire. Shackleton legt zijn conceptuele raamwerk daarvoor uit over uitgestrekte serene, zonnige plekken in Vallejo: een lege parkeerplaats, een kerk, een kruispunt, een houten huis. We horen wat voor een perfect ontworpen recreatie hij daar zou hebben gemonteerd – of, aangezien dit niet noodzakelijkerwijs de locaties zijn die in Lafferty’s verhaal worden gespecificeerd, en Shackleton niets anders is dan eerlijk, precies op zo’n locatie gefilmd.

In zekere zin is wat we zien een geestig treurige pitchsessie voor een eerbetoon in Errol Morris-stijl dat er nooit is geweest, doorspekt met inserts waarvan we leren dat ze ‘stemmingmakende b-roll’ worden genoemd (de zwaaiende plafondlamp, het pistool in iemands hand), shots die bedoeld zijn om kunstmatig naast zijn ingebeelde interviews met belangrijke deelnemers te worden geplaatst. Shackleton, die voor de camera is gefotografeerd in de studio terwijl hij zijn verhaal vertolkt, kent zijn actiepauzes en thematische beats.

En toch is zijn hopeloze onderneming ook een ondeugende explosie van een vertelformat, een weloverwogen kritiek op de aloude stijlfiguren van dit meest gewilde genre: de griezelige creditsequenties, montages en partituren. Verwacht geen herhaling van de Zodiac-zaak, noch de delen van Lafferty’s boek waar hij juridisch niet over kan praten. Neem plaats voor een aantal hilarische ontledingen van populaire documentaires zoals “Een moordenaar maken” En “De Jinx,” evenals het tegelijkertijd moraliserende en uitbuitende “Monster: het Jeffrey Dahmer-verhaal.”

Natuurlijk is Shackleton ook duidelijk een scherp kenner van deze titels, en het is soms moeilijk om aan de zachte toon te zien of hij met de vinger naar zichzelf wijst of piekert over de afwijzing van een club waar hij duidelijk deel van uit wilde maken. Dat kan het af en toe repetitieve “Zodiac Killer Project” achterlaten met een oppervlakkige nasmaak die past bij zijn slimheid. Maar in de loop van een jaar hebben we een waardevolle heroverweging gezien van de manier waarop we misdaadverhalen behandelen – uit de opzienbarende documentaires “Roofdieren” En “De perfecte buurman” naar het diepgaand onderzochte boek van Caroline Fraser “Moordenland” — Shackletons perspectief blijft een intrigerende, waardige provocatie met betrekking tot onze culturele dorst naar bloed.