Voorspelbaar? Anticlimax? Oneerlijk tegenover het meest iconische personage?
Dit behoren tot de klachten die kunnen en worden geuit over de conclusie van “Vreemdere dingen”, De populairste serie van Netflix tot nu toe.
Termen die ik het liefst gebruik, zijn echter thematisch coherent, feilloos karaktergedreven en behoorlijk verdomd aangrijpend, ook al duurde de spanning meer dan 40 minuten voordat de laatste twee uur durende aflevering eindigde.
Het magnum opus van Matt en Ross Duffer bereikte een bevredigend einde en liet ruimte over voor de talloze miljoenen die er diep genoeg om geven – op zichzelf al een prestatie in ons geatomiseerde popcultuurtijdperk – om het ding dood te knabbelen. De makers weten waarschijnlijk dat het grappig of louterend is, afhankelijk van hoeveel de show voor je betekende.
Maar laten we deze prestatie van bosformaat niet verwarren met een paar stapels dode bladeren. Wat begon als een eng sci-fi-avontuur voor kinderen, mondde uit in een epische coming-of-age-allegorie. Onze kerncast van jonge nerds – Will (Noah Schnapp), Dustin (Gaten Matarazzo), Lucas (Caleb McLaughlin) en Mike (Finn Wolfhard) – groeiden allemaal emotioneel en filosofisch in een tempo dat bijna overeenkwam met de kinderacteurs die hen portretteerden en stemgerechtigd werden, drinken en meer.
En in de laatste reeks van de show, wanneer de jongens en Sadie Sinks Max allemaal lijken terug te keren naar hun Dungeons & Dragons-fantasiespellen voor troost naarmate de volwassenheid nadert, verandert de regressie van Duffer in een uitdrukking van het soort geloof dat degenen die hebben geleefd en verloren – zeker geen kinderen – moeten vinden om ermee om te gaan. De laatste shots met Mike en zijn kleine zusje Holly (doorbraakster Nell Fisher uit seizoen 5) sluiten letterlijk het boek over een hoofdstuk van het leven af en openen een nieuw hoofdstuk voor de volgende generatie.
Net als in de echte wereld.
Het grootste probleem hier – meer dan de heroïsch geënsceneerde, intens onderbroken, visueel weelderige nederlaag van Vecna (Jamie Campbell Bower), de groepsinspanning die de Mind Flayer vernietigde en, eh, interdimensionale rampen voorkwam – is het lot van de Student.
De Duffers aarzelen al jaren om een hoofdpersoon te vermoorden. Het opofferen van het superkrachtige experimentele meisje van Millie Bobby Brown was zowel de meest voor de hand liggende als traumatiserende keuze; ze heeft zoveel geleden en zoveel aandacht gekregen voor deze show! Is dit hoe je haar eert?
Maar haar beslissing om terug te keren naar de Upside Down voor de vernietiging ervan, speelt ook als de laatste stap op een enorme groeicurve voor het oorspronkelijk nauwelijks menselijke kind dat uit Hawkins Lab ontsnapte. Het kan waar zijn dat het verhaal dat een rouwende Mike aan het einde vertelt dit trieste maar waarschijnlijk noodzakelijke offer ondermijnt, maar de Duffers zorgen ervoor dat het als speculatief wordt bestempeld.
Ongeacht hun literaire tekortkomingen moet je schrijvers bewonderen die weten hoe ze een taart moeten bakken die door elk segment van het publiek kan worden gegeten.
“The Rightside Up”, zoals dit laatste hoofdstuk heet, verricht ook kleine en grote opmaakwonderen met stijlfiguren die in de loop van vijf seizoenen behoorlijk moe zijn geworden.
Alle duistere magie, rare wetenschap, plannen die mislukken en kruipen die nergens toe leiden, steeds evoluerende taakgroepen en dergelijke werden deze keer behoorlijk goed gedaan met urgente, definitieve energie. Epiphanies landden, van turbokrijger Nancy (Natalia Dyer) en Mike die Holly bevrijdde tot Winona Ryder’s Joyce die de freak onthoofde die haar zoon naar Hopper (David Harbour) bracht en in het reine kwam met al zijn mislukte vaderangst.
Een belangrijk doel van deze finale was om de vaak controversiële opzet van seizoen 5, deel 2, goed af te betalen. Denk je dat er over hoofdstuk 8 wordt gesproken? Iedereen leek iets te vinden om te haten in die afleveringen.
Ik begrijp waarom. Er was te veel expositie, herhaling, in-frame personages, uitbreiding van de nachtmerrie-dimensie, lugubere effecten, teleurstelling in de uitvoering, coming-out voice-overs die duidelijk door heteromannen waren geschreven – of, voor de homofoben die zich onredelijk zorgen maken over een show die altijd de gepeste heeft verdedigd, dat seksualiteit überhaupt werd genoemd. Noem je gif, Vol. 2 had er minstens één om rechtstreeks in je psyche te injecteren.
Ondanks specifieke zwakke punten waren afleveringen 5-7 (vooral de laatste twee) echter uitstekende voorbeelden van dramatische structurering. De meeste hoofdrolspelers hadden diepgaande persoonlijke doorbraken, waardoor ze nieuwe kracht kregen om te gebruiken in de eindstrijd tegen Vecna.
Will deelde zijn grootste angst met al zijn bondgenoten. Dustins emotionele inzinking herstelde zijn vriendschap met Steve (Joe Keery). Jancy (Charlie Heaton’s Jonathan Byers is de J erin) genoot van de mooiste en krachtigste breuk in de tv-geschiedenis met een cool, sci-fi ‘Titanic’-eerbetoon als klonterige extra saus. Steve had wat zijn enige goede idee leek te zijn. Holly kwam in contact met haar moed. Max werd wakker. Robin (Maya Hawke) bewees eindelijk aan Vickie (Amybeth McNulty) dat ze haar niet ghostde. En zo verder.
De spanningen erkenden dat dit allemaal krachtige, emotioneel intelligente scènes waren die ook overkoepelende plotfuncties dienden.
En door het opzetten van de belangrijkste nieuwe relatie – laten we het een nummer geven als naam, 811 – verdraaiden de Duffers allebei onze verwachtingen over hoe een zelfmoordverdrag tussen El en haar zus Hawkins Lab-slachtoffer Kali/Eight (Linnea Berthelsen) zou verlopen, wat de weg vrijmaakte voor de belangrijkste ontwikkeling van de finale. Het is schrijven, kinderen.
De meeste successen en mislukkingen die verband houden met hoe ‘Stranger Things’ zich afspeelden, spreken over het grotere punt van wat de show tot een boeiend cultureel fenomeen maakte. De meeste kijkers gaven net zoveel om de personages en hun interacties als om de wereldbedreigende fantasie waarmee iedereen te maken kreeg. Het is een zeldzame prestatie wanneer een genre-tv-programma dat “Star Trek”/”X-Files”-niveau van persoonlijke investering bereikt.
Qua invloed zijn de Duffers erin geslaagd om elementen van Stephen King en HP Lovecraft – tegenpolen van horrorschrijvers, nu ik erover nadenk – te verweven tot iets dat zich van beide onderscheidde, met directe verwijzingen naar ‘A Wrinkle in Time’ en, duh, Dungeons & Dragons er voor de goede orde in gegooid.
De uiteindelijke invloed kwam van tientallen (of zijn het honderden? Duizenden?) feitelijke en virtuele pin-drops die ervoor zorgden dat de jaren tachtig een nostalgie-orgie uitvoerden voor Generatie X en de Millennial-cohort van de Duffer-tweeling. Toch sprak het ook veel leden van de generatie van hun ouders en een groot deel van hun nakomelingen aan. Hoewel doordrenkt van historische cultuur, gekke kapsels en zo, voelde ‘Stranger Things’ fris en direct aan.
Sommige aspecten van dit seizoen – zoals de manier waarop Kali’s geschoren hoofd gecombineerd met het ontwerp van het Upside Down Lab om CECOT-martelgevangenis-vibes uit te stralen, of Vegna’s gehersenspoelde snotapen die de waarheidsverteller Holly lynchen – voelden aan als uitzendingen uit de nieuwscycli van 2025.
En is er iets te vergelijken met het eindelijk in de hitlijsten krijgen van Kate Bush, bijna veertig jaar later?
Het allerbelangrijkste van alles is dat de vele persoonlijke doorbraken die ik eerder noemde slechts een deel zijn van de bredere groei die elke jongere in de geschiedenis behaalt door middel van shock, kwelling en strijd op leven en dood – weet je, de dingen waar elke negen tot negentienjarige aan wordt blootgesteld, of waar hij zich zo bij voelt. De Duffers kregen altijd te maken met demogorgons of werden in het gelijk gesteld met datingproblemen en het behouden van banen op instapniveau in een winkelcentrum.
Zelfs het feit dat Brown, Wolfhard, Schnapp, Matarazzo en McLaughlin ouder zijn geworden dan hun rol, hielp de laatste stappen van de personages naar volwassenheid te verkopen. Het is iets dat maar heel weinig is, misschien zelfs geen enkele andere langlopende kinderprogramma is erin geslaagd om op zo’n manier visueel te exploiteren, laat staan in de mate waarin ze zichzelf veel overtuigender hebben leren kennen, anderen hebben gewaardeerd en de realiteit hebben geaccepteerd.
Natuurlijk zullen sommigen het gewoon stom vinden. En dat is prima, alsof je vooral klaagt over de uitkomst van je favoriete scheepsnaam (de horror, de spanning, de mythe…). Het betekent gewoon dat ‘Stranger Things’ naar je toe kwam op een niveau dat dieper gaat dan puur entertainment, om maar te zwijgen van Netflix’s eenmalige merk van churn-inhoud.
‘Stranger Things’ was iets dat de moeite waard was om je zorgen over te maken. Herkennen wat wel en niet is, is overigens een belangrijke stap in het opgroeien.
‘Stranger Things’ is nu te streamen op Netflix.
