“De wereld bestaat uit relaties, niet uit dingen.”
– Fritjof Capra
Vorige week schreef ik een nieuwsbrief over de ontdekking van een nieuwe soort sprookjeslantaarn plant die parasitair op schimmels leeft. Hoewel ik dit organisme als inspiratiebron gebruikte om een metafoor te bedenken over de krachten die onze eigen energie afvoeren, zorgde ik ervoor dat ik de plant niet denigreerde, omdat ik niet geloof dat iets in de natuur inherent goed of slecht is. (Het is ook mijn nieuwe favoriete bloem.) Maar een opmerking van een lezer deed me afvragen: Wie zegt dat het niet teruggeeft?
Als mycoheterotroof heeft de sprookjeslantaarn een parasitaire relatie met schimmels. Maar als we een organisme als parasiet bestempelen, krijgt het een stigma – een stigma dat misschien wel bestaat een bredere context negeren. De sprookjeslantaarn heeft misschien geleerd voedingsstoffen uit mycelium te zuigen, maar betekent dit dat hij geen generatieve rol speelt in het bos? Er wordt nog steeds onderzoek gedaan op dit front, maar het zou kunnen helpen de schimmels te reguleren of middelen voor insecten te verschaffen. Als nichesoort duidt zijn aanwezigheid alleen al op biodiversiteit. En als het kapot gaat, zal het de bosbodem voeden.
Parasieten kunnen op individueel niveau nuttig zijn en toch bijdragen aan het evenwicht en de bloei van ecosystemen. Ze kunnen overbevolking voorkomen, voedselwebben stabiliseren en de evolutie stimuleren om sterkere immuunsystemen te selecteren. Zelfs kleine parasieten kunnen belangrijke soorten zijn die de vorm en trajecten van hele ecosystemen beïnvloeden. Organismen in een web van relaties plaatsen in plaats van geïsoleerd illustreert de complexiteit dat maakt het leven op aarde zo wonderbaarlijk rijk.
Als Sophie Pavelle schreef in een recent artikel over Atmos, bijna de helft van al het dierenleven is parasitairen vrijwel alle wilde dieren herbergen parasieten. ‘Alleen dwaze parasieten doden hun gastheer; slimme parasieten houden ze dichtbij’, schreef ze. “Wat als mensen ervan zouden kunnen leren? Wat als we de terughoudendheid, wederkerigheid en duurzaamheid van de meest succesvolle uitbuiters van de aarde zouden weerspiegelen? Zou deze nieuwe vorm van parasitaire relatie onze gastplaneet de kans kunnen bieden om in evenwicht te overleven – misschien te gedijen?”
Misschien heeft ons ongemak met parasitisme te maken met taalkundige connotaties. Of misschien is het zo dat we aannemen dat extractie en contributie elkaar wederzijds uitsluiten. In de natuur zijn ze dat zelden. Energie wordt altijd geleend, voedingsstoffen zijn altijd onderweg. Wat belangrijker is dan de handeling van het nemen, is of het het web ontrafelt of versterkt – of het bijdraagt aan continuïteit of ineenstorting. In die zin zijn parasieten geen afwijkingen, maar herinneringen eraan het leven gaat door via de relatie.
Over symbiose gesproken – en in overeenstemming met de geest van deze nieuwsbrief – wilde ik een nieuw experiment aankondigen. Voor de maand februari is elk nummer uitgeschakeld Het overzicht zal een andere vraag van een lezer beantwoorden. Vanaf nu kun je mij mailen op overzicht@atmos.earth met iets persoonlijks waar je mee worstelt of een vraag die je hebt. Als die van jou wordt gekozen, ga ik kijken welke wijsheid de natuur voor je in petto heeft en schrijf daar naar aanleiding daarvan een nieuwsbrief over.
Ik kan niet beloven dat ik de antwoorden op je problemen zal hebben, maar ik durf te wedden dat andere soorten dat misschien wel zullen doen. In mijn poging om de laatste vijf jaar van mijn leven te navigeren, was deze nieuwsbrief mijn poging om de natuur de weg te laten verlichten, met sprookjesachtige lantaarns en zo. Ik kijk ernaar uit om hetzelfde voor jou te doen. En zo niet, dan is er misschien iemand in je leven die op zoek is naar antwoorden naar wie je dit kunt doorsturen. We hebben allemaal wel eens hulp nodig. En zelfs de kleinste wezens en daden, werelden kan vormen.
