De Iraniërs vechten al bijna twee weken met de langste en meest uitgebreide strijd internet afsluiten in de geschiedenis van de Islamitische Republiek – een geschiedenis die niet alleen hun toegang tot informatie en de buitenwereld heeft beperkt, maar ook veel bedrijven heeft belemmerd die afhankelijk zijn van online adverteren.
De autoriteiten sloten de internettoegang op 8 januari af, nadat landelijke protesten leidden tot een brutale repressie waarbij volgens activisten meer dan 4.000 mensen om het leven kwamen, waarvan verscheidene gevreesd werden. Sindsdien is er minimale toegang tot de buitenwereld geweest, waarbij de connectiviteit de afgelopen dagen alleen voor sommige binnenlandse locaties is hersteld. Google begon ook gedeeltelijk als zoekmachine te functioneren, waarbij de meeste zoekresultaten niet beschikbaar waren.
Ambtenaren hebben geen duidelijk tijdschema gegeven voor de terugkeer van internet, wat leidt tot angst bij bedrijven in het hele land over hun toekomst.
Een eigenaar van een dierenwinkel in Teheran, die net als anderen op voorwaarde van anonimiteit sprak uit angst voor represailles, zei dat zijn omzet sinds de protesten met 90% was gedaald. “Daarvoor werkte ik vooral op Instagram en Telegram, waar ik geen toegang meer toe heb. De overheid heeft twee binnenlandse alternatieven voorgesteld. Het punt is dat onze klanten er niet zijn, ze maken er geen gebruik van.”
Internetstoringen vormen de nieuwste druk op bedrijven
De internetstoring verergert de economische pijn die de Iraniërs al hebben geleden. De protesten, die lijken te zijn vastgelopen door bloedig optreden van de autoriteiten, begonnen op 28 december toen de Iraanse rial daalde tot ruim 1,4 miljoen dollar tot 1 dollar. Tien jaar geleden werd de rial verhandeld tegen 32.000 tot $1. Vóór de Islamitische Revolutie van 1979 noteerde de koers tussen de 70 en 1 dollar.
De neerwaartse spiraal van de munt zorgde voor een stijging van de inflatie, waardoor de prijs van voedsel en andere dagelijkse levensbehoeften omhoog ging. De druk op de portemonnee van Iraniërs werd nog verergerd door veranderingen in de benzineprijzen die eveneens in december werden geïntroduceerd, waardoor de woede nog werd aangewakkerd.
Het Iraanse staatspersbureau IRNA citeerde een vice-minister van communicatie en informatietechnologie, Ehsan Chitsaz, die zei dat de bezuiniging op het internet Iran dagelijks tussen de 2,8 miljoen en 4,3 miljoen dollar kost.
Maar de werkelijke kosten voor de Iraanse economie zouden veel hoger kunnen zijn. Internetmonitoringorganisatie NetBlocks schat dat elke dag dat het internet wordt afgesloten in Iran het land ruim 37 miljoen dollar kost.
De site zegt de economische impact van internetstoringen te schatten op basis van indicatoren uit verschillende bronnen, waaronder de Wereldbank en de International Telecommunication Union, het gespecialiseerde agentschap van de VN voor digitale technologie.
Alleen al in 2021 suggereerde een schatting van de overheid dat Iraanse bedrijven maar liefst 833 miljoen dollar per jaar aan omzet verdienden via sociale-mediasites, schreef Dara Conduit, docent aan de Universiteit van Melbourne in Australië, in een artikel dat in juni in het tijdschrift Democratization werd gepubliceerd. Ze haalde een aparte schatting aan die suggereert dat internetverstoringen rond de Mahsa Amini-protesten in 2022 de Iraanse economie 1,6 miljard dollar hebben gekost.
De ‘verreikende en overkoepelende economische gevolgen van de internetverstoringen van 2022 dreigden de spanningen in Iran verder te verhogen en de mobilisatie van nieuwe anti-regime-cohorten op straat aan te moedigen in een tijd waarin het regime al werd geconfronteerd met een van de ernstigste existentiële bedreigingen van zijn leven’, schreef Conduit.
Naar verluidt zijn bij deze aanval meer dan 500 mensen gedood en zijn ruim 22.000 mensen gearresteerd.
Aanklagers richten zich tegen sommige bedrijven vanwege proteststeun
Ondertussen zijn de aanklagers zich ook gaan richten op enkele bedrijven die betrokken zijn bij het repressieve optreden.
Het rechterlijke persbureau Mizan meldde dinsdag dat aanklagers in Teheran papieren hadden ingediend om beslag te leggen op de bezittingen van zestig cafés die volgens hen een rol speelden bij de protesten. Het kondigde ook plannen aan om de bezittingen van atleten, filmfiguren en anderen te bemachtigen. Sommige cafés in Teheran en Shiraz zijn door de autoriteiten gesloten, zeggen andere rapporten.
Bezuinigingen op internet zorgen voor meer verontwaardiging
De economische schade heeft er ook toe geleid dat sommige mensen openlijk over de internetstoring praten.
In een reactie op een verhaal over de internet-black-out van het semi-officiële persbureau Fars, waarvan wordt aangenomen dat het dicht bij de paramilitaire Revolutionaire Garde van het land staat, schreef een lezer: “Laat deze internet-black-out in hemelsnaam niet iets normaals worden. We hebben het internet nodig. Ons zakenleven is aan het verdwijnen. Ons bedrijf wordt vernietigd.”
Een andere commentator vroeg zich af waarom het internet geblokkeerd bleef nadat er dagenlang geen meldingen waren van straatprotesten.
Het is niet alleen de stroomuitval op het internet die bedrijven schaadt. Het gewelddadige optreden tegen de protesten en de golf van gerapporteerde 26.000 arrestaties die daarop volgden, hebben ook het consumentenvertrouwen getemperd.
In de hoofdstad van Iran zijn veel winkels en restaurants open, maar veel daarvan zien er leeg uit omdat de klanten zich vooral op de boodschappen concentreren en weinig anders.
“Degenen die langs onze winkels lopen, hebben geen zin om te winkelen”, zegt de eigenaar van een exclusieve kleermakerswinkel in Teheran. “We betalen gewoon onze vaste kosten, elektriciteit en personeel… maar in ruil daarvoor hebben we niets.”
—Elena Becatoros en Jon Gambrell, Associated Press
