Dinsdagochtend leken alle ogen op Wall Street gericht op de dichtstbijzijnde schermen, in afwachting dat het Hooggerechtshof eindelijk zijn mening over de wettigheid van de tarieven van president Trump zou verwerpen.
Het wachten was lang: de rechtbank hoorde mondelinge argumenten over de kwestie op 5 november, toen vragen van de rechters suggereerden dat een meerderheid bereid was de rente te verlagen.
Maar het wachten is nog niet voorbij. Dinsdag werd geen rentebesluit genomen. Nu de rechtbank op het punt staat een pauze van vier weken in te lassen, betekent dit dat er pas eind februari een uitspraak over de tarieven zal komen, waardoor het meest impactvolle economische beleid van Trump nog minstens een maand in het ongewisse blijft.
Tarieven dragen geen rijkdom over van buitenlanders naar Amerikanen. Ze dragen rijkdom over van Amerikaanse consumenten naar het Amerikaanse ministerie van Financiën.
— Kiel Instituut voor de Wereldeconomie
Maar de oordelen over de tarieven stromen van elders binnen, en vanuit het standpunt van de Amerikaanse consumenten zijn ze buitengewoon lelijk.
Er komt een vondst vandaan Kiel Instituut voor Wereldeconomieeen gerespecteerde Duitse economische denktank. In tegenstelling tot de bewering van Trump dat de tarieven door het buitenland worden betaald – meer specifiek door hun exporteurs – blijkt uit het onderzoek van Kiel dat de tarieven vrijwel volledig worden betaald door Amerikaanse importeurs en hun binnenlandse klanten.
In 2025, zo schreef Kiel, zou de 200 miljard dollar die het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft geïnd uit de tarieven van Trump neerkomen op een verbruiksbelasting van 200 miljard dollar voor de Amerikanen.
“De teckels zijn, in de meest letterlijke zin, een doel op zich”, schreven de onderzoekers uit Kiel. “Amerikanen betalen de rekening.”
Een andere mening kan nog enger zijn. Het is zo dat de inflatie in 2026 waarschijnlijk zal aantrekken, aangewakkerd door tarieven en ander roekeloos economisch beleid afkomstig van het Witte Huis van Trump. Dat is de perceptie van econoom Peter Orzsag, CEO van investeringsmaatschappij Lazard; en Adam Posen, voorzitter van het Peterson Instituut voor Internationale Economie.
‘Een inflatie die eind 2026 boven de 4 procent uitkomt, is niet alleen plausibel’, schrijven ze, ‘maar misschien wel het meest waarschijnlijke scenario.’ Dat zou een grote sprong zijn ten opzichte van de laatste overheidsraming van een jaarlijks percentage van 2,7% in december.
De kern van de voorspelling van Orszag en Posen is dat de Amerikanen in 2025 in een droomwereld leefden, met een gematigde inflatie die zelfs veel experts ertoe bracht te concluderen dat de Federal Reserve Board “de inflatiestrijd grotendeels had gewonnen”, ondanks hogere tarieven.
Amerikaanse importeurs hadden tot 2025 het grootste deel van de kosten van de tarieven geabsorbeerd, concludeerden Orszag en Posen. “Dat gaat in de eerste helft van 2026 veranderen”, schrijven ze. “Uit historisch bewijsmateriaal blijkt dat de doorwerking van de rente doorgaans geleidelijk verloopt, waarbij de consumentenprijzen alleen stijgen als bedrijven de prijzen met enige vertraging herzien.”
Amerikaanse importeurs konden de tariefkosten gedeeltelijk opvangen omdat zij voorraden hadden aangelegd in afwachting van de hogere tarieven. Bedrijven waren op hun hoede voor het doorvoeren van eenmalige prijsverhogingen en kozen ervoor om de prijzen in kleinere stappen en over een langere periode te verhogen, merken Orszag en Posen op. Maar die verlichting zal waarschijnlijk halverwege dit jaar uitgeput zijn.
Geen van deze resultaten heeft enige invloed gehad op het standpunt van het Witte Huis over tarieven.
“Het gemiddelde door de Verenigde Staten opgelegde tarief is onder president Trump bijna vertienvoudigd, en de inflatie is blijven dalen ten opzichte van de hoogtepunten van het Biden-tijdperk”, vertelde Witte Huis-woordvoerder Kush Desai mij via e-mail. “De regering heeft consequent volgehouden dat buitenlandse exporteurs die afhankelijk zijn van de toegang tot de Amerikaanse economie, ‘s werelds grootste en beste consumentenmarkt, uiteindelijk de prijs van de tarieven zullen betalen, en dat is precies wat er gebeurt.”
Toch knipperen er rode lichten nu Trump zijn gebruik van tarieven als instrument van persoonlijk buitenlands beleid intensiveert, vrijwel geheel los van hun traditionele economische rol in de handelsbetrekkingen.
De afgelopen week heeft Trump Europese landen bedreigd met hogere tarieven vanwege hun pogingen om zijn wil om Groenland over te nemen te dwarsbomen. Maandag dreigde hij met opleggen 200% accijns op Franse wijnen omdat de Franse president Emmanuel Macron weigerde zich aan te sluiten bij Trumps ‘Vredeagentschap’, een orgaan dat hij voorstelt om mondiale conflicten op te lossen.
Laten we de laatste tariefanalyses eens nader bekijken.
Het Kiel-onderzoek was gebaseerd op verzendgegevens van meer dan 25 miljoen transacties ter waarde van bijna 4 biljoen dollar, evenals casestudies van hoe Indiase en Braziliaanse exporteurs reageerden op scherpe tariefverhogingen die Trump vorig jaar aan die landen oplegde.
De bredere statistieken, zo meldde Kiel, gaven aan dat 96% van alle tarieven naar de Amerikanen werd overgedragen. Zoals Kiel opmerkte, kon Trump, door te beweren dat het buitenland tarieven betaalt, deze afschilderen als “een instrument om concessies van handelspartners af te dwingen en tegelijkertijd inkomsten te genereren voor de Amerikaanse overheid – zonder kosten voor Amerikaanse huishoudens.”
De waarheid is dat Amerikaanse consumenten en importeurs 96% van alle kosten droegen, berekende Kiel. Het is geen nieuw fenomeen. Zoals uit de Kiel-studie blijkt, stegen de Amerikaanse importprijzen tijdens de handelsoorlog tussen de VS en China van 2018-2019 – eveneens op initiatief van Trump – “bijna één op één met het tarief, terwijl de Chinese exportprijzen grotendeels onveranderd bleven.”
Met de laatste ronde van tariefverhogingen, ontdekte Kiel, hebben exporteurs de prijzen niet verlaagd om de verkoop op peil te houden, “wat zou betekenen dat ze de tariefkosten moeten betalen. In plaats daarvan accepteren buitenlandse exporteurs verminderde Amerikaanse marktaandelen met behoud van hun winstmarges.”
Dat was vooral het geval met India, waar de waarde en het volume van de export naar de VS met maar liefst 24% daalden in vergelijking met andere exportbestemmingen nadat Trump India op 7 augustus met een tarief van 25% had getroffen en dit later deze maand naar 50% had verhoogd. “Indiase exporteurs reageerden op Amerikaanse tarieven door minder te verzenden, niet door de prijzen te verlagen.”
De onderzoekers uit Kiel veronderstelden dat de exporteurs de douanekosten om drie belangrijke redenen niet voor hun rekening namen. Ten eerste hadden ze alternatieve markten nodig, zoals Europa en Azië: “De VS is een grote markt, maar het is niet de enige markt.”
Ten tweede waren de tarieven zo hoog dat het verlagen van de prijzen om ze te absorberen veel exporten onrendabel zou maken. “Gezien de keuze tussen het handhaven van de marges op een verminderde omzet of het terugdringen om het volume op peil te houden”, schreven de onderzoekers uit Kiel, “lijken de meeste exporteurs de voorkeur te geven aan het eerste.”
Ten slotte hadden veel Amerikaanse importeurs geen keuze bij de aankoop van goederen. Dat gaf de bestaande exporteurs de overhand: exporteurs weten dat Amerikaanse importeurs niet gemakkelijk alternatieve leveranciers kunnen vinden, “zodat ze minder concurrentiedruk ondervinden om de prijzen te verlagen.”
De tariefkosten worden op verschillende manieren doorberekend aan de Amerikaanse consumenten: via hogere prijzen voor geïmporteerde goederen, hogere prijzen voor binnenlandse goederen gemaakt met geïmporteerde onderdelen, en een kleiner aanbod van goederen in de schappen. In de tussentijd moeten importeurs de kosten dragen van aanpassing aan de tarieven door op zoek te gaan naar niet-tarifaire leveranciers.
‘Deze ‘buitenkans’-verliezen zijn pure economische verspilling’, concludeerden de onderzoekers uit Kiel – ‘kosten die door de Amerikanen worden gedragen zonder compenserende voordelen.’
Kortom, “tarieven dragen geen rijkdom over van buitenlanders naar Amerikanen. Ze dragen rijkdom over van Amerikaanse consumenten naar het Amerikaanse ministerie van Financiën.” Denk daar eens over na als Trump of leden van het kabinet zoals minister van Handel Howard Lutnick of minister van Financiën Scott Bessent zich afvragen hoeveel geld er door de hogere tarieven naar het ministerie van Financiën stroomt.
Tarieven zullen dit jaar niet de enige drijvende kracht achter de inflatie zijn, erkennen Orszag en Posen. Maar de andere drijfveren zijn ook het beleid van Trump.
Deze omvatten massale deportaties van in het buitenland geboren werknemers. ‘Als de deportatie-effecten zich echt manifesteren,’ schrijven ze, ‘zullen de tekorten aan arbeidskrachten in van migranten afhankelijke sectoren toenemen, waardoor loonsverhogingen nodig zijn die bijdragen aan de inflatie van de dienstensector. De kosten voor thuiszorg stijgen al met 10 procent op jaarbasis, bijna tien jaar hoog.’
Orszag en Posen waarschuwen ook dat de prijsschokken waarmee Amerikaanse consumenten in 2025 en dit jaar te maken krijgen, blijvende gevolgen kunnen hebben voor het consumentengedrag en dus voor de bredere economie, ook al blijkt uit statistieken dat de inflatie daalt.
“Geleefde ervaringen met inflatie hebben blijvende gevolgen voor de verwachtingen”, merken ze op. “Huishoudens herinneren zich aanzienlijke prijsstijgingen (eieren, vlees, kinderopvang, huisreparaties) veel levendiger dan geaggregeerde statistieken. Deze geheugeneffecten blijven jaren of zelfs generaties aanhouden.”
Terwijl Trump de eenjarige verjaardag van zijn tweede ambtstermijn viert, vertoont de Amerikaanse economie spanningen. Zolang de tarieven in het ongewisse blijven van het Hooggerechtshof, zijn er geen tekenen dat de zaken zullen verbeteren.
