De metalen randen die aan de rand van het gezondheidscentrum van Anishnawbe Health Toronto nabij het centrum van Toronto hangen, zijn de grootste indicatie dat hier iets anders gebeurt.
De kliniek is opgericht om gecentraliseerde gezondheidszorg en traditionele genezing te bieden aan de 90.000 inwoners van Toronto en vormt het middelpunt van een uniek stadsblok dat opzettelijk werd geleid door de inheemse gemeenschap en ontworpen was om haar cultuur te weerspiegelen.
De omhulde randen van meer dan 12.000 strengen roestvrijstalen ketting – het soort esthetische accenten dat waarde-ingenieurs gemakkelijk uit een typische ontwikkeling kunnen verwijderen – zijn slechts een van de vele elementen van het project, dat zijn oorspronkelijke wortels volledig in dit blok heeft gelegd.
Van de diensten en de bouwvormen tot de oriëntatie van het landschap, het project belichaamt inheemse tradities, praktijken en principes op een manier die vrij ongebruikelijk is in de meeste stedelijke omgevingen.
Genoemd de inheemse hubdit stadsblok omvat het eerder genoemde gezondheidscentrum, samen met een centrum voor arbeidstraining voor inheemse volkeren, twee middelhoge woontorens en openbare en particuliere pleinen. Overal op het terrein zijn inheemse iconografie en materiaalreferenties te zien, van gevels van gebouwen die verwijzen naar heilige tapijten en genezingsrituelen tot muurbehandelingen die doen denken aan de bast van bomen die ooit op deze plek als bos stonden.
Het is een project dat buitengewoon veel moeite doet om deze elementen weer te geven. En het vereiste ook dat alle betrokkenen bij het project, van de opdrachtgever tot de architecten en landschapsontwerpers, hun benadering van de stedelijke ontwikkeling moesten heroverwegen.
‘Een plek voor inheemse volkeren’
Gelegen in een deel van de stad dat ooit de uiterwaarden van de rivier de Don was, en daarvoor duizenden jaren het voorouderlijk land en jachtgebied van de inheemse bevolking was, heeft de locatie een diepe weerklank voor de gemeenschap. De ontwerpers van het project, waaronder een inheems architectenbureau met het hoofdkantoor in een nabijgelegen First Nation, hebben veel moeite gedaan om deze verbindingen in de look en feel van het project te verwerken.
“De bedoeling was puur hoe we ervoor kunnen zorgen dat mensen die zich in dit blok bevinden, begrijpen dat het een inheemse plek is en ook begrijpen waar ze zich in de stad bevinden”, zegt Matthew Hickey, partner bij Twee rijenarchitecteen origineel architectenbureau dat adviseerde bij de vormgeving van alle onderdelen van het project.
werkt nauw mee Stantec-architectuurTwo Row hielp bij het maken van het plan voor het blok en werkte vervolgens samen met Stantec en het architectenbureau BDP-plein om het ontwerp van de gebouwen en buitenruimtes binnen het blok te begeleiden, inclusief gevels van gebouwen geïnspireerd op traditionele kleding, traditionele genezingsruimtes die rechtstreeks verbinding maken met de aarde, en een centrale Indigenous Peoples Garden-site waar geneeskrachtige planten worden gekweekt.
Deze ambitieuze, door de inheemse bevolking geleide ontwikkeling is al tientallen jaren in de maak. De charitatieve gezondheidsorganisatie Anishnawbe Gezondheid Toronto (AHT) was sinds de jaren tachtig op zoek naar een locatie om de diensten die het aan de inheemse bevolking van Toronto had geleverd, te consolideren en te verbeteren. Dus toen functionarissen van Toronto eind jaren 2000 de Pan Am Games van 2015 wilden organiseren, werd deze voormalige uiterwaarden als potentiële locatie voor herontwikkeling aangemerkt. Als onderdeel van het plan en in lijn met dat van Canada De oproep tot actie van de Waarheids- en Verzoeningscommissieeen deel van het herontwikkelingsgebied van twee en een halve hectare werd gereserveerd voor oorspronkelijke doeleinden.
AHT werd gekozen om dit land te gebruiken als centrale locatie voor zijn diensten, met financiering van het ministerie van Volksgezondheid. Na enkele complexe onderhandelingen op provinciaal niveau werd het project uitgebreid tot de bouw van een heel stadsblok met bebouwing.
Het project kreeg al snel de naam Indigenous Hub. Joe Hester, de oude directeur van AHT die begin 2025 stierfbenadrukte de ontwerpteams dat het land niet aan de inheemse gemeenschap werd gegeven, maar aan hen werd teruggegeven. In plaats van een ontwikkeling te ontwerpen die simpelweg in de stedelijke omgeving zou passen, bood het project een kans om een stempel te drukken.
“Dit is de eerste keer dat er in heel Canada een gezondheidscentrum wordt gebouwd speciaal voor het huisvesten en verzorgen van inheemse volkeren, wat aan de ene kant schokkend is, maar aan de andere kant ook verbazingwekkend”, zegt Hickey.
Op aandringen van Hester en AHT werden de ontwerpers van het project opgeroepen een stukje stad te ontwerpen dat de aandacht vestigde op het oorspronkelijke karakter en mensen aan het denken zette over Inheemse volkeren en praktijken. “We waren ons er allemaal heel goed van bewust dat we op een andere plek werkten met verschillende taakomschrijvingen, en we moesten voortdurend gevoelig zijn voor die dingen”, zegt Les Klein, medeoprichter van BDP Quadrangle.
De ontwerpers beschouwden het project in de eerste plaats als een landschap en oriënteerden de gebouwen rond wat de Indigenous Peoples Garden zou worden. “Het vormt een centraal verheerlijkend en organiserend element voor het hele blok”, zegt Michael Moxam, projectontwerpmanager en praktijkleider ontwerpcultuur voor Stantec.
De gebouwen vormen visuele verbindingen met deze centrale ruimte vanaf de straat en vanuit het gezondheidscentrum. “In ons werk in de gezondheidszorg zijn we altijd zo gefocust op de gezondheidseffecten van een verbinding met het landschap en de gezondheidseffecten van een verbinding met natuurlijk licht en uitzicht. Het komt precies terug op het idee om het hele blok eerst als een landschap te beschouwen”, zegt Moxam. “Er zit een inheemse culturele waarde aan, maar er zit ook gewoon een gezondheids- en welzijnswaarde aan.”
Mensen over parkeren
Er moesten enkele compromissen worden gesloten. De locatie van het gezondheidscentrum binnen het blok zorgde ervoor dat de ingang volgens inheemse principes een ongewenste plek was. “De ingang van het gebouw bevindt zich aan de westkant, waar we nooit gebouwen binnengaan. Het is eigenlijk de doodskant, terwijl de oostkant de geboortekant is”, zegt Hickey. Als oplossing voegde het ontwerpteam een atrium van drie verdiepingen toe aan de oostkant van het gezondheidscentrum, met uitzicht op de centrale tuin. ‘Het richten van het atrium op de rijzende zon was een van de leringen die erin verankerd waren,’ zegt Hickey.
De ontwerpers hebben zelfs de gevels van het gebouw rond de centrale tuin aangepast om meer licht naar het op het oosten gerichte atrium te reflecteren. “We zouden het niet hebben gedaan als we er niet over hadden gesproken en begrepen hoe belangrijk deze elementen zijn”, zegt Klein.
Dit intentieniveau maakte het gebouw van het gezondheidscentrum zo opvallend. Naast de metalen franjes is de gevel bekleed met geperforeerd aluminium met een patroon van een sterrentapijt, dat de verbindingen met voorouders en de kosmos symboliseert. Binnen bevinden zich conventionele klinische ruimtes naast traditionele genezingsruimtes op elk van de vier verdiepingen van de kliniek, waarbij gebogen, verroest staal op straatniveau zichtbaar is om aan te geven waar deze ruimtes zich bevinden.
In overeenstemming met het oorspronkelijke principe dat genezingsruimtes in direct contact met de grond moeten staan, werd het plan van het blok gewijzigd om alle ondergrondse parkeer- en kelderruimte buiten de footprint van het gezondheidscentrum te verplaatsen naar onder de twee woontorens aan de rand van het blok. “We gingen naar (Hester) en zeiden, weet je, er gaan een paar parkeerplaatsen verloren. En hij zei: ‘Dat is wat we gaan doen'”, zegt Klein. “Dingen waar ik normaal gesproken zenuwachtig voor zou zijn als ik naar een ontwikkelaar zou gaan om over te praten, werden nu onderdeel van het natuurlijke gesprek.”
Bouwmaterialen hebben andere referenties in de ontwikkeling, waaronder veelkleurige bakstenen die de vorm van een geweven mand nabootsen, en geprefabriceerde betonnen panelen met een patroon naar de bast van inheemse berkenbomen.
De perimeter rond het gezondheidscentrum is misschien wel de meest betekenisvolle ontwerpkeuze en het meest representatief voor wat deze ontwikkeling zo uniek maakt. Het is geïnspireerd op de sjaals die gebruikt worden door chique danseressen bij inheemse powwows, en ook bij het geluid dat ervan wordt gemaakt jingle-jurken traditioneel gebruikt tijdens genezingsrituelen.
“Voor een jingledress-danser gaat het om genezing. Ze dansen zodat mensen kunnen genezen, en dat geluid is daar een onderdeel van”, zegt Hickey. “Voor ons gaat dans niet alleen over dansen of pronken. Net zoals architectuur niet over pronken gaat, maar over wat het doet.”
