“Als de 20e eeuw draaide op olie en staal, dan draait de 21e eeuw op computers en de mineralen die deze voeden”, verklaarde Jacob Helberg, Amerikaans staatssecretaris van Economische Zakentoen Amerika een alliantie voor de toeleveringsketen van chips lanceerde om “op te bouwen Het AI-ecosysteem van morgen – van energie en kritieke mineralen tot geavanceerde productie en modellen”.
‘Pax Silica’, medio december ondertekend door negen landen – Australië, Griekenland, Israël, Japan, Qatar, Zuid-Korea, Singapore, de Verenigde Arabische Emiraten en het Verenigd Koninkrijk – probeert een nieuwe geografie van rekenkracht in kaart te brengen. (Niet-ondertekenende deelnemers zijn onder meer Canada, de EU, Nederland, OESO-landen en Taiwan.)
Al tientallen jaren toeleveringsketen van halfgeleiders werd geregeerd door de koude, grenzeloze logica van concurrentievoordeel en goedkope arbeid. Chips zijn ontworpen in Californië, gedrukt in Nederland, vervaardigd in Taiwan en Zuid-Koreaen geassembleerd in de grote fabrieken op het Chinese vasteland.
Pax Silica luidt het definitieve einde in van dit tijdperk van efficiëntie. Door een coalitie te formaliseren die de Australische mijnen omvat, de logistiek van Singapore en de Japanse chemische productie- en precisiemachines, proberen de VS een ‘gesloten-lus’-ecosysteem op te bouwen.
Het impliciete doel is om de ontwikkeling van AI isoleren van de dominantie van China terwijl Peking snel de binnenlandse productiecapaciteit voor chips ontwikkelt.
Deze gesloten benadering markeert een diepgaande verandering in de Amerikaanse strategie. In plaats van te streven naar een brede consensus onder alle Indo-Pacifische partners – van wie velen diep verwikkelde handelsbetrekkingen met Peking hebben – geeft Washington prioriteit aan politiek op elkaar afgestemde staten die technologisch op elkaar zijn afgestemd en bereid zijn Amerikaanse technologie te kopen en te integreren met Amerika’s economische veiligheidsprotocollen.
In het kader van dit initiatief wordt van de leden verwacht dat ze het ontwerp van halfgeleiders synchroniseren, joint ventures op het gebied van AI-onderzoek lanceren en hun investeringen in zeldzame aardmetalen op elkaar afstemmen – grondstoffen die de hardware voor AI-ontwikkeling ondersteunen. Pax Silica lijkt een functionele opvolger van Indo-Pacific Economisch Kader (IPEF), maar met een scherpere focus op de toeleveringsketen van de chipproductie. IPEF werd gelanceerd onder de regering-Biden om de economische samenwerking in de Indo-Pacific-regio te vergroten, met de nadruk op handel, toeleveringsketen, schone energie en eerlijke economie. India maakte deel uit van de landengroep met veertien leden, maar behield de status van waarnemer op het gebied van de handel.
Maar ‘Pax’ is al een test van flexibiliteit gebleken. Ondanks de aanvankelijke uitsluiting van New Delhi, wordt de strategische kaart opnieuw getekend De nieuw benoemde Amerikaanse ambassadeur in India luidde een keerpunt inDit geeft aan dat Washington van plan is India al in februari formeel uit te nodigen om zich bij Pax Silica aan te sluiten. Deze stap suggereert dat India een lidstaat moet zijn als deze alliantie een echte mondiale schaal wil bereiken.
De Indiase paradox
Wat India met zich meebrengt, is niet alleen de snelgroeiende markt, maar ook zijn unieke rol als talentkrachtcentrale. Met zijn enorme pool van technisch talent en dominantie op het gebied van softwarediensten is India de logische plaats voor de arbeidsintensieve ‘design-to-delivery’-pijplijn in het AI-tijdperk – een feit dat de Indiase IT-minister Ashwini Vaishnaw opmerkte op het World Economic Forum in Davos, Zwitserland.
De het demografisch dividend van het land en haar status als datarijke democratie maakt het tot een belangrijke pijler van een door het Westen geleid technologieblok. Toch is de reis van New Delhi naar het ‘Siliconengordijn’ op zichzelf ingewikkeld pragmatisch buitenlands beleid. Terwijl New Delhi zich voorbereidt om zich aan te sluiten bij een door de VS geleide veiligheidsarchitectuur die gericht is op het tegengaan van de Chinese invloed, doet New Delhi dat tegelijkertijd wat een tactische dooi met Peking aangeeft.
Na jaren van ijzige omstandigheden na grensconflictende Indiase regering overweegt naar verluidt de beperkingen op Chinese investeringen te versoepelen.
Hierdoor ontstaat een paradoxaal landschap. India zou binnenkort aan de Pax Silica-tafel kunnen gaan zitten om een toeleveringsketen buiten China veilig te stellen, terwijl het zijn eigen binnenlandse deuren zou openen voor Chinese bedrijven om zijn industriële groei te stimuleren. Voor India is het doel niet een totale ontkoppeling, maar eerder een ‘herbalancering’ waarbij het westerse vangnetten kan benutten en tegelijkertijd de economische voordelen van zijn nabijheid tot de fabriek van de wereld kan behouden.
De echo van de geschiedenis
De geschiedenis leert dat techno-nationalistische allianties een tweesnijdend zwaard zijn. De meest directe voorloper van Pax Silica is COCOM (Coördinatiecomité voor Multilaterale Exportcontroles), het orgaan uit de Koude Oorlog dat is ontworpen om de westerse technologie uit handen van de Sovjet-Unie te houden. Terwijl COCOM erin slaagde een ‘technologiekloof’ in stand te houden die het Westen uiteindelijk hielp de Koude Oorlog te winnen, dwong het het Oostblok ook in een staat van kostbare, vaak onhandige, inheemse duplicatie. Het creëerde twee parallelle technologische universums die elkaar zelden kruisten.
Vergelijk dit met constructievere allianties uit het verleden, zoals de naoorlogse Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Deze alliantie probeerde de barrières te verlagen en de normen te harmoniseren om de groei te stimuleren en oorlog “niet alleen ondenkbaar maar ook materieel onmogelijk” te maken door middel van economische integratie.
Pax Silica voelt zich daarentegen defensiever, net als de Britse of Nederlands Oost-Indische Compagnieën uit de 17e eeuw, die probeerden handelsroutes en hulpbronnen voor een specifieke groep spelers veilig te stellen en tegelijkertijd rivalen agressief uit te sluiten.
Het inherente risico van dit bondgenootschap is dat het onbedoeld een exclusieve club van ‘vertrouwde’ naties zou kunnen creëren, waardoor degenen die zich aan de buitenkant blijven bevinden dichter bij Peking komen te staan.
Het standpunt van Peking
China van zijn kant heeft zijn eigen technologische samenwerking al gepromoot via groeperingen als de BRICS en de Shanghai Cooperation Organization, waarbij de nadruk wordt gelegd op een model van ‘niet-inmenging’ dat contrasteert met de ‘op waarden gebaseerde’ handel van Washington.
De officiële reactie van Peking op Pax Silica was een mix van afgemeten oproepen tot ‘marktprincipes’ en scherpere waarschuwingen van de staatsmedia over ‘ontkoppeling’. Als China dit als een poging tot inperking beschouwt, zou het kunnen reageren door zijn eigen dominantie over de kritische verwerking van mineralen te verdiepen, waardoor mogelijk een ‘grondstoffenmuur’ ontstaat die de leden van Pax Silica moeilijk zullen kunnen opschalen.
Misschien is het deze mogelijkheid die zal volstaan Het argument van de VS om Groenland te kopen is sterker omdat het arctische eiland van nature begiftigd is met cruciale mineralen.
Voor de ondertekenaars van Pax Silica is de gok dat het enorme economische gewicht van hun gecombineerde markten voldoende zal zijn om de regels voor de AI-eeuw te bepalen. Maar een ‘Pax’ die wordt ondersteund door uitsluiting en muren is vaak een voorbode van een lang en kostbaar tijdperk van wrijving.
Silicium mag dan de ‘nieuwe olie’ zijn, maar in tegenstelling tot olie is het een product van menselijk vernuft dat een mondiale, wrijvingsloze uitwisseling van ideeën vereist om toonaangevend te blijven. Terwijl Washington zich voorbereidt om zijn binnenste cirkel in februari uit te breiden met New Delhi, moet het beslissen of Pax Silica een brug is naar een nieuw tijdperk van veilige welvaart, of slechts een zeer duur fort.
Uitgegeven – 25 januari 2026 om 01:40 uur IST
