Publiceerde het
De Democratische Republiek Congo en de gewapende groep M23 ondertekenden zaterdag in Doha een raamovereenkomst, waarin een structuur werd vastgelegd voor gesprekken gericht op het beëindigen van de gevechten in het onrustige oosten van het land.
Het Doha-kader komt na maanden van intense gevechten in de provincies Noord- en Zuid-Kivu, die begin dit jaar escaleerden toen de M23-groep de regionale hoofdstad Goma veroverde en delen van mineraalrijk gebied in beslag nam.
Delegaties van beide partijen zeiden dat het document acht protocollen creëert waarover de komende weken afzonderlijk zal worden onderhandeld. Volgens M23-hoofdonderhandelaar Benjamin Mbonimpa pakken de protocollen de diepere oorzaken van het conflict aan en moeten ze allemaal worden afgerond voordat een definitief vredesakkoord kan worden ondertekend.
Qatar, dat sinds april verschillende gespreksrondes heeft georganiseerd, zei dat het raamwerk een stap markeert in de richting van de stabilisering van Oost-Congo, maar benadrukte dat het proces zich nu in een meer gedetailleerde fase begeeft.
Volgens een hoge Qatarese functionaris die bij de bemiddeling betrokken is, opent de overeenkomst de deur voor verdere onderhandelingen over kwesties als het herstel van het staatsgezag, overheidshervormingen en de terugkeer van ontheemde burgers.
De ambtenaar voegde eraan toe dat het raamwerk zelf “niet het einde van de weg is” en dat beide partijen verantwoordelijk zullen zijn voor de implementatie van de bepalingen ervan naarmate de onderhandelingen voortduren.
Het document verandert voorlopig niets aan de omstandigheden ter plaatse; Mbonimpa zei echter dat de voortgang zal afhangen van de opeenvolgende voltooiing van elk protocol.
Gezamenlijk beheer van betwiste gebieden ligt op tafel
M23-woordvoerder Lawrence Kanyuka zei dat een van de belangrijkste onderhandelingsonderwerpen het gezamenlijk beheer is van de gebieden die momenteel in handen zijn van de rebellen, een idee dat de twee partijen in het verleden hebben besproken maar nog niet hebben afgerond.
M23, die in Oost-Congo opereert met steun van buurland Rwanda, is een van de ruim honderd gewapende groepen die in de regio actief zijn. Door de gevechten zijn ongeveer zeven miljoen mensen ontheemd geraakt, en de VN blijft de humanitaire situatie omschrijven als een van de meest nijpende ter wereld.
Het veiligheidslandschap verslechterde eerder dit jaar aanzienlijk toen M23 Goma en Bukavu veroverde, twee grote stedelijke centra in Noord- en Zuid-Kivu. Deze vorderingen versterkten de onderhandelingspositie van de groep en verhoogden tegelijkertijd de druk op regionale en internationale bemiddelaars.
In juli keurden Kinshasa en M23 een beginselverklaring goed waarin zij zich engageerden voor een alomvattend vredesakkoord. Het document riep op tot het herstel van het staatsgezag in steden onder controle van de rebellen en tot de uitwisseling van gevangenen.
Maar beide partijen misten de deadline van augustus om de volledige deal rond te krijgen. En in oktober richtten ze een toezichtsorgaan op ter voorbereiding op een mogelijk permanent staakt-het-vuren, maar de meningsverschillen over de uitvoering bleven voortduren.
De VS juichen het vredesbesprekingenkader van Doha toe
Senior Amerikaanse adviseur Massad Boulos, die de ondertekening in Doha bijwoonde, zei dat het raamwerk een langer proces in gang zet en beide partijen “de kans geeft om naar een duurzame oplossing te streven”, terwijl hij erkent dat er nog belangrijke onderhandelingen in het verschiet liggen.
Ondanks de schijnbare vooruitgang in de richting van vrede blijven de regionale spanningen tussen Congo en Rwanda de gesprekken overschaduwen.
Kigali, die ervan wordt beschuldigd het conflict aan te wakkeren, weigert M23 te steunen, terwijl Kinshasa volhoudt dat Rwanda de rebellen steunt. Washington heeft de bemiddeling tussen de twee landen geïntensiveerd, wat eerder dit jaar tot een afzonderlijke bilaterale overeenkomst heeft geleid.
Het nieuwe raamwerk schetst een pad naar de-escalatie, maar de impact ervan zal afhangen van de vraag of beide partijen de volgende fase van de onderhandelingen doorzetten en of de gevechten afnemen in gebieden waar burgers blijven vluchten.
Het conflict heeft duizenden levens geëist en honderdduizenden mensen ontheemd, waardoor een van de ergste humanitaire crises ter wereld is ontstaan.
