Een gids voor de zoekende cinema van Richard Linklater

Het is 40 jaar geleden Richard Linklater richtte de Austin Film Society op en begon zijn kruistocht om rauwe, persoonlijke, romantische en luidruchtige films te maken. Het is passend voor een regisseur die voor het eerst uitbrak in de ‘Indiewood’-boom van de jaren negentig dat zijn nieuwste film, Nieuwe golfis een oorsprongsverhaal over het enfant verschrikkelijke bij uitstek van de cinema, Jean-Luc Godard, die zijn iconische debuutfilm Breathless monteert. Als Linklaters eerste niet-Engelse film voelt Nouvelle Vague aan alsof een filmfanaat decennia aan anekdotes achter de schermen – zowel echte als apocriefe – heeft geënsceneerd en geanimeerd om een ​​keerpunt te laten zien voor de cinema zoals de Texaanse regisseur die voor ogen heeft: levendig en collaboratief, verwarrend en manifesterende regels. verklaard.

“Ik heb altijd het idee van de Franse New Wave gehad dat een film gewoon een verlengstuk van je leven moet zijn”, zei hij in 2024zes maanden voordat zijn liefdesbrief aan aanstootgevend en regelbrekend kunstenaarschap in Cannes debuteerde. In dit licht gaat Nouvelle Vague over een oude professional die terugkeert naar de hoogtijdagen van een indie-amateur met veel te bewijzen en een cultstatusbadge om te verdienen.

Je kunt niet suggereren welke Linklater-films het meest essentieel zijn zonder de knagende angst dat je tonnen inventief en verrassend werk in het stof laat liggen, en ongeveer een dozijn Linklater-films over slappelingen, verlangens en luidruchtige mensen hebben hun plaats stevig gevestigd in de populaire canon van geweldige films. (We zijn Slacker, Tape of School of Rock niet vergeten). Toch vraagt ​​de gezamenlijke release van Nouvelle Vague en de recente aankondiging van Ethan Hawke’s Oscar-nominatie voor Blue Moon om een ​​gids met absolute hoogtepunten van het rebelse en zoekende werk van Richard Linklater, Gen X extraordinaire.

Misschien wel de bepalende ‘hangout’-film uit de jaren negentig, Dazed and Confused, markeerde Linklaters sprong van onafhankelijke film naar studiobudgetten, hoewel het niet voorbestemd was om daar te blijven. Het is de laatste schooldag ergens in Texas, 1976, en een ensemble van blowhards, potheads en feestvierders rommelt door een nacht vol verijdeld feesten en voorbijgaande afspraken. Dazed and Confused, vernoemd naar het nummer van ZZ Top, beschikt over een ongelooflijke selectie dure nummers uit de jaren 70 die Linklaters tienernostalgie eren met een filmische lappendeken van jeugdige besluiteloosheid en ambitie. Met een energieke cast van toekomstige A-listers en Oscar-winnaars (waaronder Matthew McConaughey, Ben Affleck, Renée Zellweger…), voelen de ingebeelde glimpen van Dazed and Confused van de jeugd van gisteren nog nostalgischer aan als ze vandaag opnieuw worden bekeken. De afbeelding van een nu 50-jarige vooravond van volwassenheid belooft geen grootsheid voor de personages, maar straalt opwinding uit dat er daarna nog iets zou kunnen gebeuren.

Tien jaar na Slacker, Linklaters innemend vreemde portret van Austin, maakte de regisseur opnieuw een vrij vloeiend, vignet-zwaar drama over kromme ballen en filosofen die de tegenstrijdigheden en illusies proberen te interpreteren die het leven op aarde bepalen. De film, opgenomen met Mini DV-camera’s en vervolgens geanimeerd via rotoscoping, volgt een naamloze, gemiddelde jongeman die vastzit in een eeuwige droomstaat, waarbij hij vaak lezingen krijgt over metafysica of een lichaamloze getuige wordt van de diepe, betekenisvolle gesprekken van anderen (zijn verminderde deelname aan zijn vele interacties voelt scherp en relevant aan). Sommige scènes voelen aan als schetsen, maar Waking Life wordt gedreven door momentopnamen van alledaagse, tactiele relaties en ontmoetingen die zoekende, hongerige vragen oproepen over wat ons begrip en begrip te boven gaat. De film is nieuwsgierig en ontroerend en gebruikt het surrealisme om het Amerikaanse leven te bevriezen in een surrealistisch, transformerend moment waarin de betekenis abstract is en de grenzen dun en vloeiend worden.

Jesse (Ethan Hawke) en Céline (Julie Delpy) brachten negen jaar eerder samen een nacht door in Wenen (afgebeeld in Before Sunrise uit 1995), maar hoewel ze ademloos de kostbare, krachtige betekenis van hun korte ontmoeting herkenden, hebben ze elkaar sindsdien niet meer gezien. Een boekenreisje naar Parijs brengt ze weer een paar uur bij elkaar – ouder, wijzer, nog steeds romantisch en cynisch, en misschien wel net zo meedogenloos en eigenzinnig. De enorm samenwerkende Before-trilogie, waarbij bijna elke beat gepland en ontworpen is met de twee hoofdrolspelers, is Linklaters stelling over hoe verleidelijk en beladen het liefhebben van iemand door de eeuwen heen kan zijn, maar Before Sunset is het kroonjuweel, ingeklemd tussen de energieke, jeugdige overgave van Before Sunrise en de opkomende vloed van middernachtangst tot middernacht.

Dit is niet de eerste keer dat Richard Linklater hulde brengt aan het existentiële en vaak hallucinogene schrijven van Philip K Dick in een gerotoscopeerde animatiefilm – in het laatste vignet van Waking Life komt Linklater in de rol van een lucide dromer om uit te leggen Dick’s spirituele openbaring uit 1974. A Scanner Darkly is Dicks meest ontnuchterende roman, waarin de fysieke en mentale achteruitgang wordt beschreven van een undercover drugsverslaving bij een groep gebruikers van Substance D, een verslaving die Amerika in zijn greep heeft. Door de animatietechniek die in Waking Life wordt gebruikt (waar Linklater op zou terugkeren in de ondergewaardeerde Apollo 10½) te verfijnen, balanceert de film stijgende stoner-paranoia met zenuwslopende, invasieve surveillancetechnologie, waardoor zijn reis naar volledig verlies van eigenwaarde wordt versterkt met de kenmerkende diepe, logge, verwarde stem van Keanu Reeves.

jeugd’De structurele verwaandheid van Linklater – dat Linklater twaalf jaar lang scènes zou opnemen met dezelfde kleine groep acteurs – was genoeg om de film bij de release in 2014 ‘opmerkelijk’ te noemen, ongeacht de dramatische inhoud. Dat het verhaal van Mason (Ellar Coltrane) zo onopvallend is – een reeks jongensachtige schrammen, ouderlijke frustraties en knorrige stiefvaders – onderstreept hoe overtuigend Linklaters lange spelbenadering van drama eigenlijk is. Jeugd is rijk en aangrijpend, niet vanwege de verdiensten van een enkel hoofdstuk, maar omdat het samenvatten van levensjaren in twee en een half uur een afrekening teweegbrengt over hoe de tijd ons leven meer dan wat dan ook definieert. “Ik dacht gewoon dat er meer zou zijn”, zegt Masons moeder (Patricia Arquette) treurig, net zoals Linklater de vrachtwagen van Mason inrijdt die over een weg in Texas naar de universiteit rijdt, waarmee een nieuw afgesloten hoofdstuk en de hoopvolle, verwarde komst van een ander hoofdstuk wordt bevestigd.

Linklater beeldt vaak mensen af ​​die aan de vooravond staan ​​van iets dat groter is dan zij; hij is buitengewoon begaafd in het tussenbeide brengen van een langdurig moment van spanning en verwachting voordat personages zich over een belangrijke drempel wagen, zelfs als hij de veelbewogen volgende stappen buiten beeld aan onze verbeelding overlaat. Met de speelse dramatisering van Jean-Luc Godard die zijn eerste film maakt, A Bout de Souffle (vertaald als Breathless), weten we niet alleen wat er daarna gebeurt, maar Godards onorthodoxe, contra-intuïtieve shots zijn al de dingen van de cinefiele legende. Maar de uitbundige, meelijwekkende energie waarmee Linklater Godards filmmaken eert, is het grootste wapen van de film. Hij schildert een ontwapenend grappig portret van een filmmaker die vóór zijn dood talloze keren zijn stijl zou ontwikkelen en vernieuwen. Hier wordt hij gekarakteriseerd als minder rebels en meer onbeschaamd, toegewijd aan het tonen van zijn Amerikaanse bioscopen en genrerecines. kneedbare klei om zijn stem te versterken. Als Nouvelle Vague niet boven de stelling ‘Is het niet cool?’ uitstijgt, dan is het net zo goed beargumenteerd en overtuigend als elke liefdesbrief aan de cinema van dit decennium.