Boris Karloff geldt als een van de meest iconische artiesten in de filmgeschiedenis, vooral in het horrorgenre. In de eerste plaats bekend om waarin enkele van de meest iconische monsters uit de filmgeschiedenis worden afgebeeldvan zijn werk als Frankenstein’s Monster in FrankensteinImhotep in De mummieOf zoals The Grinch zelf zei, Karloff had een paar onderscheidende kwaliteiten die hem tot een van de meest memorabele sterren van die tijd maakten. Naast zijn angstaanjagende blik, overeenkomstige intensiteit en charismatische aanwezigheid, beheerste Karloff het scherm, zelfs als hij niet omringd was door monstermake-up van wereldklasse.
Toen Universal’s Double Bill uit 1938 van Dracula En Frankenstein blies de box office op, Universal voerde hun horrorproductie op. Dat was voor Columbia Pictures aanleiding om Karloff te contracteren voor een deal voor vijf films, maar zonder een gigantisch FX-budget moesten ze een beetje slim worden. Ze kozen voor een reeks films met Karloff in de hoofdrol als een geobsedeerde gekke wetenschapper. In de loop van een paar jaar speelde Karloff de door de wederopstanding geobsedeerde Dr. Henryk Savaard i De man die ze niet konden ophangen (1939), de door cryogenetica geobsedeerde Dr. Leon Kravaal i De man met negen levens (1940), en de door leeftijd geobsedeerde Dr. John Garth i Voordat ik ophang (1940) voordat hij in de jaren veertig landde De duivel beveelt.
De film is geregisseerd door Edward Dmytryk en volgt baanbrekende wetenschapper Dr. Julian Blair (Karloff), die werkt aan uniek onderzoek naar menselijke hersengolven. Wanneer zijn geliefde vrouw Helen omkomt bij een tragisch ongeval, raakt Blair (je raadt het al!) geobsedeerd, dit keer door het vinden van een manier om hersengolven te gebruiken om met de doden te communiceren. Het is een horrorfilm, dus dat bleek een slecht plan. Hoewel het duidelijk is dat er veel overlap is tussen Karloffs vijffilmcontract voor Columbia (het vijfde, De boogieman zal je pakkenwas een horrorkomedie over een bovenmenselijke, geobsedeerde wetenschapper), De duivel beveelt Het bleek een prima film te zijn die Karloffs nalatenschap in de Hall of Fame van de filmische gekke wetenschapper bevestigde.
De filmgeschiedenis is definitief verdronken in gekke wetenschappers die op zijn best onverantwoordelijk en in het slechtste geval onschadelijk zijn. Voor een paar voorbeelden, Ex-machine‘S Nathan, Prometheus’s Peter Weyland, Re-animator’s Herbert West, en bijna elke incarnatie van Dr. Victor Frankenstein is een monomane narcist met een godcomplex. De James Bond-, Marvel- en DC-franchises zijn gevuld met wetenschappelijke schurken wier verlangen naar macht en/of winst tot vreselijke keuzes leidt. Voor Karloff zijn, net als bij de vele amoureuze monsters in de universele canon, veel van zijn wetenschappers contrastrijk sympathiek.
Kon niet ophangenDr. Savaard werkt aan een revolutionair kunsthart, negen levens’ Dr. Kravaal streeft op een nobele manier naar een geneesmiddel tegen kanker Voordat ik ophangJohn Garth hoopt de veroudering terug te draaien, voordat hij in het vizier van de autoriteiten terechtkomt na een misverstand als er iets misgaat. Ondanks de onheilspellende titel, De duivel beveelt is het hoogtepunt van deze cursus. Lucifer is er niet, en hier wordt de gekke dokter vooral gedreven door verdriet, universeel gepresenteerd als een beslist empathische motivatie die het publiek mag voelen.
Karloff bewees dat hij een horroricoon was, zelfs als hij niet betrokken was bij monstermake-up.
Columbia/Kobal/Shutterstock
Al vroeg laat Dmytryk de hersenscanapparatuur van Dr. Blair zijn vrouw Helen (een charmante Shirley Warde) analyseren. Het is duidelijk dat de Blairs verliefd op elkaar zijn en gelukkig zijn voordat hun geluk op een regenachtige avond wordt onderbroken wanneer een auto over die van hen heen rijdt. Ze sterft, en het is een tragische introductie waarvan de nasleep goed wordt verkocht door Karloff. Dr. Blair probeert de natuurwetten te schenden en luistert te goed naar het ijzige medium mevrouw Walters, maar hij is sympathiek in plaats van moorddadig.
De duivel beveelt Het gaat ook om een heel interessant en verontrustend decorstuk in de tabel dat Dr. Blair uiteindelijk gebruikt om in contact te komen met Helen. Het is zeker uniek en wordt met groot succes in de finale gebruikt, waarbij wordt toegewerkt naar een gedenkwaardig einde vol woedende, gewapende stadsmensen en vernietiging. Blair gaat zonder enige twijfel boos aan het einde van de film, maar het is duidelijk dat dit voortkomt uit het verlies van zijn liefde. Karloff pronkt met zijn dramatische kwaliteiten op een manier die opvalt, ondanks dat hij kort daarvoor drie vergelijkbare films heeft gemaakt, en ondanks het relatief kleine toegewezen budget van Columbia, is het een gedurfde en creatieve conclusie.
De duivel beveelt was niet de laatste van zijn Columbia-films over gekke wetenschappers, maar het was zowel zijn laatste serieuze als zijn beste. Door Dr. Blair toe te staan vanuit een tragische plek van liefde en verdriet te vertrekken en in die emotionele ruimte te blijven, voegt hij een niveau van herkenbaarheid en empathie van het publiek toe aan het verhaal dat vaak ontbreekt in verhalen over gekke wetenschappers. De man die ze niet konden ophangen heeft Karloff misschien tot de geschiedenis van gekke wetenschappers gemaakt, maar De duivel beveelt versterkte zijn nalatenschap als de grootste gekke wetenschapper die ooit op het scherm verscheen.
