Hoe de meest metafysische fabel van het jaar zijn spookverhaal creëerde

‘Lieve vader, ik wil je binnen zien droom.”

De openingswoorden van De schaduw van mijn vadergesproken door een van de jonge hoofdrolspelers, voelt het in eerste instantie bijna onschuldig aan. De film wordt geprezen als een in Afrika geziene aanvulling op een bitterzoet coming-of-age-drama Na zonen op één niveau is het waar. Het volgt een dag uit het leven van twee jonge broers terwijl ze uit hun huis in het Nigeriaanse achterland worden meegenomen naar de bruisende stad Lagos, waar ze opnieuw contact maken met hun vader Fọlárìn (een smetteloze ọpẹ́ Dírìsù). Maar het duurt niet lang De schaduw van mijn vader uitgroeien tot iets bijna metafysisch. Voor sommigen is het een spookverhaal; voor anderen, een Afrofuturist fabel. Maar voor regisseur Akinola Davies Jr. en zijn broer en co-schrijver Wale Davies is het een manier om te communiceren met de vader die ze nooit hebben leren kennen.

“(Wale) heeft onze vader altijd vereerd, terwijl ik het tegenovergestelde ben”, zegt Davies Omgekeerd voorafgaand aan de bioscooprelease van de film. “Ik was boos op mijn vader omdat hij stierf, ook al stierf hij een natuurlijke dood.”

“Je weet niet zeker waar dit heeft plaatsgevonden, en dat spreekt tot de herinnering van een kind.”

De schaduw van mijn vader bood zowel een uitlaatklep om deze tegenstrijdige gevoelens te ondervragen als om ideeën van sterke, stille mannelijkheid die generaties lang waren blijven bestaan, onder ogen te zien. “Ik wilde het baseren op de gesprekken die we nooit hebben gehad, de gesprekken die we willen voeren met de vrouwen in ons leven”, vervolgt Davies. “Wat we probeerden te onderzoeken was onze mannelijkheid binnen de rol van Fọlá, binnen de uitvoeringen van ọpẹ, in ons leven en binnen de mannelijkheid die we als kinderen zagen optreden.”

De gesprekken tussen Fọlá en zijn zoons kun je je voorstellen, maar ze doen pijn door het soort specificiteit dat als een klap in je onderbuik raakt. Davies baseert het persoonlijke met een griezelig, waargebeurd verhaal dat verandert De schaduw van mijn vader voor een zeldzaam beest van een debuut. Het tart karakterisering op de beste manieren en leunt minder op uitleg dan op rauwe intuïtie om een ​​van de meest zelfverzekerde en verwoestende films van het decennium af te leveren.

Het is moeilijk om dat feit van je af te zetten De schaduw van mijn vader is een deels fictief verslag van Davies’ leven. Hij en zijn broer hebben weinig herinneringen aan hun vader, die stierf aan epilepsie toen het paar jong was – maar het vacuüm dat hij in zijn kielzog achterliet, achtervolgt hen niettemin. De vonk voor Davies’ speelfilmdebuut kwam van een repetitie die Wale opnam nadat hij er een aflevering van had gezien Oprawaar gasten werden belast met het schrijven van een brief aan een overleden familielid.

“Van dat telefoontje Oprahij probeerde verschillende keren een brief aan onze vader te schrijven’, zegt Davies, ‘en elke keer barstte hij in huilen uit.’

Maar uiteindelijk slaagde hij erin een script te schrijven over hetzelfde idee, dat hij later ‘geheel ongevraagd’ naar Davies stuurde. Na meegewerkt te hebben aan de veelgeprezen korte film HagedisDavies werkte samen met zijn broer om zijn speculatieve verhaal te verdubbelen.

De schaduw van mijn vader is doordrenkt van Yoruba-spiritualiteit die zich vooral manifesteert in de betekenis van dromen. Dromen zijn een kanaal naar het onderbewustzijn, naar voorouders en zelfs naar het verleden en de toekomst. De tijd is niet-lineair voor Remi (Chibuike Marvelous Egbo), Aki (Godwin Chimerie Egbo) en Fọlá, wat het concept van geheugen in de film ingewikkelder maakt. “Onze Mexicaanse redacteur, Omar Guzmán Castro, hield mijn voeten tegen het vuur wat betreft dit idee van herinnering”, legt Davies uit. “Je weet niet zeker waar dit heeft plaatsgevonden, en dat spreekt tot de herinnering van een kind.”

Er is een losse relatie in de relatie van de film met de tijd, vooral in de openingsmomenten. Het begint feitelijk met Remi en Akin (Godwin Chimerie Egbo) die alleen thuis zitten, hopeloos verveeld en verlangend naar gezelschap. Hun vader Fọlá komt kort daarna opdagen en biedt aan om hen naar Lagos te brengen, terwijl hij probeert zes maanden achterstallig loon te innen. Het is de vreemdste soort wensvervulling, zo actueel dat het bijna voelt als een droom. De onwerkelijke kwaliteit achtervolgt elke stap van de film, met snelle fragmenten die stukje bij beetje uitleggen dat Fọlá niet lang meer naar deze wereld verlangt.

De schaduw van mijn vader geeft Remi en Akin wat Davies en zijn broer nooit hebben gehad: echte afsluiting. Fọlá deelt vaderlijke wijsheid over het tweesnijdend zwaard van opoffering in wat voelt als onderdrukte herinneringen naarmate onze broers een beter begrip krijgen van de man die hun vader was. Tederheid en onschuld domineren deze rustige momenten, maar dit spookverhaal zou niet compleet zijn zonder een dreigend gevoel van angst.

“Ik heb het beschreven als een ‘bovennatuurlijk drama’, om te ontlenen aan de manier waarop Mati Diop het beschreef Atlantische Oceaan‘, zegt Davies. ‘Je hebt te maken met veel schaduwwerk (waarbij) als je achter het gordijn kijkt, er mogelijk iets sinisters vorm krijgt.’

Dat voel je het meest in Davies’ weergave van Lagos. De schaduw van mijn vader is een bitterzoete liefdesbrief aan de stad waar hij het grootste deel van zijn jeugd doorbracht, waarin zowel de charmes als de gevaren ervan in gelijke mate worden weerspiegeld. “Veel afbeeldingen van Lagos zijn dingen die ik niet herken”, geeft Davies toe. “Het Lagos dat je ziet is het Lagos waarin we zijn opgegroeid, dat op elk moment het tempo en de woede van de stad kan evenaren.”

“Als je achter het gordijn kijkt, is er mogelijk iets sinisters aan het ontstaan.”

De film speelt zich af aan de rand van de Nigeriaanse verkiezingscrisis van 1993, die culmineerde in de verdeeldheid zaaiende verkiezingen tussen MKO Abiola en de militaire dictator Ibrahim Babangida, die de verkiezingsresultaten nietig verklaarde en in de nasleep een reeks gewelddadige protesten veroorzaakte. Het idee van politieke corruptie en het vermogen ervan om te vernietigen wordt weerspiegeld in beelden van rottend fruit en de lichamen van ontbindende dieren. Zelfs toespelingen op de naderende dood van Fọlá, weergegeven in onheilspellende close-ups van bloedneuzen, geven ons een idee van hoe vluchtig en onzeker dit leven is. “Dat is het idee dat we in elk beeld stoppen: hier is de mooie kant, en hier is de degradatie die vlak onder je neus plaatsvindt”, zegt Davies.

Davies was op passende wijze compromisloos in het overbrengen van zijn visie, en dat moest ook zo zijn. De schaduw van mijn vader werd opgenomen op 16 mm op locatie in Lagos, een lastige opgave bij het filmen met twee jonge acteurs. Het kwam allemaal samen volgens een veeleisend schema, maar gelukkige ongelukken maakten plaats voor ’toevallige momenten die een scène bijna konden verpesten’, waar Davies weliswaar dol op is. Sommige sequenties – zoals een oprechte confrontatie aan het strand tussen Fọlá en Remi die bijna aanvoelt als een uitgebreid eerbetoon aan Maanlicht – moest worden herwerkt om aan hun strakke schema te voldoen, en is daar beter voor. Sterke beelden en thema’s waren essentieel voor de filmmakers, van wie de meesten gewend waren ingetogen te zijn.

“Ik moest echt bewijzen dat alle beslissingen in deze film niet toevallig zijn, maar door ontwerp”, legt Davies uit. “Als zwarte filmmaker in Europa word je onder de loep genomen bij elke beslissing die je neemt… Veel van wat ik in de eerste montages te horen kreeg, was: ‘Oh, dat doet ons echt denken aan Perfecte dagen van Wim Wenders. Maar Wim Wenders is een echte gevestigde waarde als regisseur. Je moet het recht verdienen om zo’n film te maken.”

De schaduw van mijn vader heeft Davies sindsdien enige opschepperij opgeleverd: het was de eerste Nigeriaanse film die werd uitgenodigd voor vertoning op het filmfestival van Cannes, ging in première in Un Bepaalde Regard en ontving een speciale vermelding voor de Camera D’Or-prijs. Die erkenning heeft de verwachtingen van Davies ‘overtroffen’, ‘maar ik denk dat ik daardoor harder wil vechten, omdat zo vaak – om goede of foute redenen – Afrikaanse films in deze mondiale ruimte niet veel van ons de kans krijgen om onze eigen verhalen te schrijven.’

Afrika is tenslotte een continent met ervaringen die zo gevarieerd en specifiek zijn als de kleuren van een caleidoscoop. Maar filmmakers bestrijden nog steeds het idee dat de Afrikaanse cultuur monolithisch is. De schaduw van mijn vader Het zou misschien een droom voor Davies hebben verwezenlijkt, maar zijn volgende stap houdt in dat hij dat idee op grotere schaal uitdaagt.

De schaduw van mijn vader speelt nu in de bioscopen.