In eerste instantie Clint Bentley Ik wist niet zeker of Adolpho Veloso er iets mee zou doen “Treindromen”, een bewerking van het korte verhaal van Denis Johnson uit 2011. Het verhaal was duidelijk Amerikaans en ging over Robert Grainier, een houthakker en spoorwegarbeider die rond de eeuwwisseling in Washington woonde en werkte. Veloso was opgegroeid in São Paulo, ver weg van de Pacific Northwest, maar het script raakte een gevoelige snaar bij de cameraman, die voor het eerst met Bentley werkte aan ‘Jockey’ uit 2021.
“Het gaat over deze man die maandenlang vanuit huis werkt met een groep mensen die hij nog nooit eerder heeft ontmoet en die hij misschien nooit meer zal zien”, zegt Veloso begin februari vanuit het Londense Soho Hotel. “Als hij terug naar huis gaat, is het altijd moeilijk om opnieuw contact te maken met zijn plaats en zijn familie, met alle dingen die veranderd zijn terwijl hij weg was. Dat is eigenlijk mijn leven.”
Veloso realiseerde zich dat als hij zich kon identificeren, ‘iedereen ter wereld zich daarmee kon identificeren’. “Ook al is het een historisch stuk, het is zo modern”, zegt hij. “Het belangrijkste doel voor mij was om deze thema’s zo eenvoudig mogelijk te maken. We wilden alle lagen verwijderen die historische stukken gewoonlijk hebben, zodat de afstand van het publiek tot de personages kon worden ingekort.”
Soms deed Veloso het letterlijk door de camera dicht bij de personages te brengen. Maar het belangrijkste element was natuurlijk licht. Er is slechts één scène in “Train Dreams” waarin kunstlicht wordt gebruikt, een cruciaal moment waarop Robert (Joël Edgerton) loopt door een muur van vlammen. Anders vertrouwde Veloso op de zon, kaarsen en vuur om zijn foto’s te verlichten. Het vereiste een bepaald opnameschema, maar ook een zekere flexibiliteit.
“We hebben alles op locatie gefilmd, zodat we de sets op plaatsen konden zetten die beter zouden zijn voor de belichting”, zegt Veloso. “Maar Clint stond altijd open om dingen te veranderen. Als we een zonnige dag verwachtten en het regent plotseling, waarom niet? Laten we de scène nu gewoon zo doen. Vaak zouden die kleine verrassingen en die aanpassingen uiteindelijk beter uitvallen dan we hadden gepland.”
“Train Dreams” werd opgenomen in de staat Washington in echte bossen. Veloso wilde de natuurlijke wereld behandelen als een personage in plaats van als een setting, waardoor deze net zo belangrijk werd als Robert of zijn vrouw Gladys (Felicity Jones). Er zijn geen droneschoten gericht.
Felicity Jones en Joel Edgerton in ‘Train Dreams’.
(Netflix)
“Toen we de natuur wilden fotograferen, wilden we deze op dezelfde manier in beeld brengen als een persoon”, zegt Veloso. “Toen we Robert fotografeerden, lieten we veel ruimte om hem heen om de kracht die de omgeving op ons heeft en wat we voelen over te brengen, en vice versa. Soms is het gewoon een opname over de schouder, alsof het een stil gesprek is tussen hem en de natuur.”
Het vastleggen van de enorme bomen die in het begin van de 20e eeuw zouden hebben bestaan, was een uitdaging. De productie ging naar beschermde parken, waar je moest oppassen dat je het milieu niet aantastte. “Hoe maak je een film waarin ze die bomen moeten omhakken, maar ze niet eens in de buurt van die bomen kunnen komen?” zegt Veloso. “Het leek bijna op het schieten van stunts.”
Bentley vond een houtkapfaciliteit waarmee het team het daadwerkelijke vellen van de boom kon vastleggen. Voor een van de openingsshots bevestigde Veloso een camera aan een boom vlak voordat deze werd omgehakt. “We gebruikten een camera die we konden missen”, zegt Veloso. “Maar alles ging goed en de camera overleefde.”
De film volgt Robert het grootste deel van zijn leven. Om het verstrijken van de tijd en de feilbaarheid van de herinnering aan te duiden, veranderde Veloso de manier waarop hij het personage in elk tijdperk neerschoot. Roberts jeugd werd gefilmd om stilstaande beelden op te roepen, alsof hij zich alleen de foto’s herinnerde die hij had gezien. Zijn volwassen leven omvatte een breder scala aan technieken. Ten slotte bracht Veloso een Steadicam binnen om aan te geven dat Robert in zijn latere jaren meer rust heeft gevonden.
Opnamen maken op locatie en vertrouwen op natuurlijk licht waren enkele van de technieken die Veloso gebruikte voor “Train Dreams”.
(Lauren Fleishman / For The Times)
“We hadden deze regels die we gedurende de hele film volgden, maar we probeerden ervoor te zorgen dat ze niets oplegden dat verkeerd zou aanvoelen”, zegt Veloso. “We improviseerden veel, dus we hadden altijd de regels als leidraad.”
De scènes waarin Robert met Gladys en hun peuter is, hebben warm licht of de waas van het gouden uur. “Al deze herinneringen zijn waarschijnlijk zoeter dan wat er werkelijk is gebeurd”, zegt Veloso. “De eerste keer dat er een echt opvallende zon in de film zit, waar alles grimmig aanvoelt, is wanneer hij na de brand bij zijn hut aankomt en alles verbrand is en er alleen maar as is.”
De laatste foto’s, waarop Robert voor het eerst in een vliegtuig vliegt, zijn gemaakt met praktische trucjes. Veloso bevestigde camera’s aan een echt vliegtuig om de schaal van het landschap te filmen, maar Edgerton mocht vanwege verzekeringsproblemen niet naar boven. In plaats daarvan bouwde de bemanning een cockpit op een cardanische ophanging enkele meters in de lucht en manoeuvreerde de acteurs door de lucht alsof ze echt vlogen.
“Het is een van de belangrijkste scènes in de film, dus we konden geen groen scherm gebruiken”, zegt Veloso. “Dit moest net zo natuurlijk aanvoelen als al het andere. Het was een geweldige samenwerking van alle afdelingen om het te laten werken. De lichtinteractie is echt en de lucht is echt. Het moest net zo verbonden aanvoelen als al het andere om het einde te laten werken.”
Erkenning krijgen voor zijn werk aan “Train Dreams” is betekenisvol voor Veloso, niet alleen vanwege zijn harde werk en visie. Hij is ook dankbaar dat hij deel uitmaakt van een golf van Braziliaanse filmmakers die de afgelopen jaren erkenning hebben gekregen.
“Brazilië heeft altijd geweldige films gehad, geweldige filmmakers en geweldige filmmakers die buiten Brazilië in andere landen werken”, zegt hij. “Maar het is nu geweldig om kunst te vieren op dezelfde manier waarop we vroeger alleen voetbal vierden. Het is dus geweldig om daar deel van uit te maken en het is tegelijkertijd ook gek. Het is overweldigend en verrassend. Het heeft zeker veel dingen veranderd en hopelijk gaat het meer werk betekenen waar ik me echt mee kan identificeren.”
