De beschrijving van president Donald Trump eerder deze maand van De overeenkomst tussen Groot-Brittannië en Mauritius over de soevereiniteit van de Chagos-eilanden als “een daad van grote domheid‘ richtte kort de aandacht van de wereld op de afgelegen archipel.
Hoewel de meeste berichtgeving en debat zich concentreerden op de Amerikaanse militaire basis op het eiland Diego Garcia, is er weinig aandacht aan besteed ellendig verhaal van de Amerikaanse en Britse betrokkenheid bij aanhoudende misdaden tegen de menselijkheid tegen de inheemse bevolking van de eilanden – de Chagossians.
De Chagossiërs, wier thuisland op het eiland midden in de Indische Oceaan ligt, stammen grotendeels af van voorheen tot slaaf gemaakte Oost-Afrikanen. Meer dan zestig jaar geleden besloten Amerikaanse functionarissen dat het grootste eiland, Diego Garcia, een geschikte locatie zou zijn voor een afgelegen militaire basis.
De VS zagen de Chagossiaanse bevolking als een probleem, omdat ze wilden dat het eiland ‘schoon’ was van inwoners. De daaropvolgende tien jaar smeedden ze in het geheim een complot met Groot-Brittannië – de koloniale macht die de Chagos regeert – door middel van een verzonnen verhaal gebaseerd op racisme en leugens, om de eilandbewoners uit hun huizen te verdrijven.
Een Amerikaanse admiraal, Elmo Zumwalt, zei dat de eilandbewoners “absoluut moeten vertrekken”. Om hen bang te maken om te vertrekken, vergastten Britse en Amerikaanse personeelsleden hun honden. Van 1967 tot 1973 bleef Groot-Brittannië alle Chagossiërs – maar liefst 2.000 mensen – van alle eilanden verdrijven, niet alleen Diego Garcia. De Verenigde Staten hebben de Diego Garcia-basis al meer dan 50 jaar gebouwd en exploiteren deze nu.
Tegenwoordig leven de Chagossiërs in ballingschap, voornamelijk in Groot-Brittannië, Mauritius en de Seychellen. Velen leven nog steeds in armoede en zijn door Groot-Brittannië en de VS verhinderd om terug te keren naar hun thuisland, hoewel generaties daar nog steeds moeite mee hebben. De eilanden blijven, afgezien van de Amerikaanse militaire basis, verlaten.
Het verhaal van de Amerikaanse betrokkenheid bij deze gedwongen ontheemding is geleidelijk onthuld, onder meer door een onderzoek door het Congres, het werk van academicus David Vine en generaties van onvermoeibare strijd van Chagossianen om de waarheid te onthullen en naar huis terug te keren. In 2023 ontdekte Human Rights Watch dat Groot-Brittannië en de VS verantwoordelijk waren voor misdaden tegen de menselijkheid en de plicht hadden om herstelbetalingen te doen – een kans om hun fouten recht te zetten.
Als gevolg hiervan erkende het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken voor het eerst ‘spijt’ voor wat er met de Chagossians was gebeurd. Vervolgens kwamen Groot-Brittannië en Mauritius in principe tot een verdrag om de soevereiniteit van Mauritius over de eilanden te erkennen, hoewel Groot-Brittannië de formele controle over het eiland Diego Garcia zal behouden en de Amerikaanse militaire basis zal blijven bestaan.
Vergeten in deze nederzetting zijn de Chagossians. Het verdrag spreekt over historische misstanden, maar de misdaden gaan door. De Chagossiërs kunnen nog steeds niet naar huis terugkeren: hun eilanden – afgezien van de basis – blijven leeg. Sommige Chagossianen hopen dat het verdrag hen in staat zal stellen op sommige van de eilanden te wonen, hoewel dat afhankelijk zal zijn van de mate waarin Mauritius zijn verplichtingen nakomt. Het verdrag zelf geeft geen garantie voor hun terugkeer en zegt niets over de herstelbetalingen die aan de Chagossiërs verschuldigd zijn.
De VS lijken er nog steeds tegen te zijn dat Chagossianen terugkeren naar Diego Garcia, ook al beslaat de basis hoogstens de helft van het eiland. Geen enkele Chagossiaan met wie we gesproken hebben, wil dat de basis sluit; in plaats daarvan willen ze de mogelijkheid om daar te werken. De VS hebben zich tijdens de onderhandelingen zeer laag in het publieke profiel gehouden – althans tot de opmerkingen van president Trump – zich verschuilend achter Groot-Brittannië.
Maar de voorwaarden van de overeenkomst maken duidelijk dat de VS invloed hebben gehad op de onderhandelingen. De Amerikaanse ‘spijt’ over de behandeling van de Chagossians heeft zich nog niet vertaald in de garantie dat de Chagossians kunnen terugkeren naar Diego Garcia.
De behandeling van de Chagossians is een misdaad waar de Verenigde Staten al meer dan vijftig jaar bij betrokken zijn, en waar Trump onbewust de aandacht op heeft gevestigd. Nadat ze hun spijt hebben erkend, moeten de Amerikaanse en Britse regeringen er nu voor zorgen dat hun acties in overeenstemming zijn met hun verplichtingen onder het internationaal recht, inclusief samenwerking met Mauritius om de Chagossianen in staat te stellen naar hun thuisland terug te keren en passende compensatie te bieden. Zolang dat niet gebeurt, blijft het onrecht onopgelost.
De standpunten in dit artikel zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de redactionele positie van Al Jazeera.
