Terwijl de oorlog van de VS en Israël tegen Iran zich de komende dagen en weken voortzet, zal de omvang van de gevolgen voor de wereldeconomie aan de benzinepomp worden gemeten.
De grootste bedreiging die het conflict vormt voor de mondiale economische gezondheid ligt in de stijgende energieprijzen.
Uitgelichte verhalen
lijst van 4 artikelenhet einde van de lijst
De effectieve sluiting van Iran Straat van Hormuz en Iraans aanvallen op belangrijke energieproductiefaciliteiten in Qatar en Saoedi-Arabië heeft een aanzienlijk deel van de energievoorziening in de wereld lamgelegd.
Voor een wereldeconomie die al in rep en roer is door de tarieven van de Amerikaanse president Donald Trump en door wat velen zien als zijn ontrafeling van de orde van na de Tweede Wereldoorlog, hangt veel af van hoe lang de ontwrichting zal duren.
Een aanhoudende stijging van de energieprijzen zou de kosten van dagelijkse goederen doen stijgen.
Centrale banken zullen dan waarschijnlijk de leenkosten verhogen om de inflatie te beteugelen, de consumentenbestedingen te temperen en de economische groei af te remmen.
“Het is echt de vraag hoe lang de verstoring van de stromen door de Straat van Hormuz zal duren en of er sprake zal zijn van vernietiging van fysieke activa”, zegt Anne-Sophie Corbeau, analist aan het Center for Global Energy Policy van Columbia University.
“Op dit moment prijst de markt een korte verstoring en geen vernietiging in. Maar dat zou in de toekomst kunnen veranderen. We weten nu gewoon niet hoe deze hele crisis zal eindigen.”
Terwijl de Iraanse bedreigingen voor de scheepvaart het verkeer door de Straat van Hormuz, het kanaal voor een vijfde van de olieproductie in de wereld, hebben stopgezet, zijn de prijzen voor ruwe olie tot nu toe relatief bescheiden gestegen.
Brent-olie schommelde rond de $84 per vat. vat vrijdagochtend, Amerikaanse tijd, ongeveer 15 procent gestegen vergeleken met de prijzen van vóór het conflict.
Die winst verbleekt in vergelijking met eerdere crises.
Tijdens het olie-embargo van 1973-74 onder leiding van de Arabische leden van de OPEC verviervoudigden de prijzen in slechts drie maanden.
Sindsdien is de afhankelijkheid van de wereld van olie uit het Midden-Oosten aanzienlijk afgenomen.
Tegenwoordig zijn de Verenigde Staten de grootste producent ter wereld, met een productie van ongeveer 13 miljoen vaten per dag, meer dan Iran, Irak en de VAE samen, volgens de Amerikaanse Energy Information Administration.
Maar als de aanbodonderbrekingen langer dan een paar weken duren, kunnen de olieprijzen scherp stijgen.
Beperkingen van de opslagcapaciteit
Volgens een analyse van JPMorgan Chase zullen de zeven olieproducerende Golfstaten – Bahrein, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten – binnen minder dan een maand zonder opslagcapaciteit voor ruwe olie komen te zitten als de Straat van Hormuz gesloten blijft.
Als de opslagcapaciteit uitgeput raakt, zouden fabrikanten gedwongen worden de productie te verlagen.
“Hoewel er elders enige capaciteit zal zijn, en enkele mogelijkheden om pijpleidingen te gebruiken in plaats van scheepvaart, is het ongelooflijk moeilijk om het enorme volume te vervangen, aangezien we het hebben over gemiddeld 20 miljoen vaten olie per dag die normaal gesproken de Straat van Hormuz oversteken”, zegt Sarah Schiffling, expert op het gebied van de toeleveringsketen aan de Hanken School of Economics in Helsinki.
“Dit belangrijke maritieme knelpunt biedt een zeer aanzienlijke invloed op de wereldeconomie.”
Deze week schatten analisten van Goldman Sachs dat de mondiale olieprijs waarschijnlijk de $100 per vat zal bereiken. vat – een drempel die niet meer is gezien sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 – als de scheepvaart via de waterweg vijf weken lang op het huidige verlaagde niveau blijft.
In een interview dat vrijdag door The Financial Times werd gepubliceerd, waarschuwde de Qatarese minister van Energie, Saad al-Kaabi, dat producenten in de regio de productie binnen enkele dagen zouden kunnen stopzetten en dat de olieprijs zou kunnen stijgen tot 150 dollar per vat. loop.
Dergelijke stijgingen zouden doorwerken in de wereldeconomie.
Het Internationale Monetaire Fonds heeft geschat dat de mondiale economische groei met 0,15 procent afneemt voor elke 10 procent stijging van de olieprijzen.
De pijn zou niet gelijkmatig verdeeld zijn.
Ongeveer 80 procent van de olie die door de zeestraat wordt verzonden, gaat naar Azië.
India, Japan, Zuid-Korea en de Filippijnen, die allemaal sterk afhankelijk zijn van buitenlandse energie-importen, zouden tot de economieën behoren die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de kosten van levensbehoeften zoals voedsel en brandstof.
“Het effect zou vooral in Azië en Europa voelbaar zijn”, zegt Lutz Kilian, econoom bij de Federal Reserve Bank of Dallas.
“Sommige landen, zoals China, beschikken over ruime oliereserves om een tijdelijke verstoring het hoofd te kunnen bieden, terwijl andere dat niet hebben.”
Vloeibaar aardgas (LNG), dat ook via de zeestraat wordt vervoerd en minder alternatieve leveranciers buiten de regio heeft dan ruwe olie, heeft al veel sterkere prijsstijgingen gekend.
De Europese LNG-prijzen zijn maandag met maar liefst 50 procent gestegen nadat het staatsbedrijf QatarEnergy, dat ongeveer een vijfde van het mondiale aanbod via de waterwegen verscheept, aangekondigde productiestop na drone-aanvallen waarvan Iran de schuld kreeg.
“Gas zal zwaarder getroffen worden omdat de markt nog steeds relatief krap was en de voorraden in Europa laag zijn, net zoals nu aan het einde van de winter; ook is er geen vervanging voor het verloren gegane LNG”, aldus Corbeau.
Langdurige onzekerheid
Nu de Amerikaanse president Donald Trump zijn voornemen kenbaar maakt om de aanval op Iran nog minstens enkele weken voort te zetten, zal de mate waarin Teheran bereid – of in staat – is de zeestraat gesloten te houden, van cruciaal belang zijn voor de wereldeconomie.
Sinds het begin van het conflict zijn ten minste negen commerciële schepen in of nabij de zeestraat aangevallen, wat verschillende verzekeringsmaatschappijen ertoe heeft aangezet dekking opzeggen voor schepen in de Golf.
Hoewel het verkeer door de zeestraat niet is gestopt, is het volgens scheepstracker MarineTraffic met ongeveer 90 procent gedaald vergeleken met normale niveaus.
“De onzekerheid zelf is waarschijnlijk het gevaarlijkste onderdeel. Toeleveringsketens haten onzekerheid”, aldus Schiffling.
“Het is mogelijk om bijna alles te plannen, maar als je niet weet wat er gaat gebeuren, is het echt een uitdaging om de bedrijfsvoering aan te passen.”
Woensdag zei Trump dat hij de Amerikaanse International Development Finance Corporation opdracht had gegeven om rederijen in de regio te gaan verzekeren om de handel gaande te houden.
Trump zei ook dat de Amerikaanse marine indien nodig schepen door de zeestraat zou kunnen begeleiden.
“Zolang Israël en de Verenigde Staten in staat zijn Iraanse drone- en raketaanvallen in de Straat te onderdrukken tot het punt waarop de meerderheid van de olietankers erdoorheen komt, en zolang de Verenigde Staten een back-upverzekering bieden aan verladers en hun lading, kan de wereldeconomie deze oorlog zonder recessie doorkomen”, aldus Kilian.
“Aan de andere kant, als er sprake is van een ernstige verstoring van het olieverkeer, zullen de economische kosten toenemen naarmate de verstoring langer duurt.”
