Tientallen burgers, waaronder kinderen, raakten gewond door een Iraanse drone-aanval in Bahrein. Frankrijk zet oorlogsschepen in om de scheepvaart in de Straat van Hormuz veilig te stellen. Australië krijgt kritiek van president Trump over de omgang met het Iraanse damesvoetbalteam. Markten in heel Azië duiken vervolgens in de olieprijs steeg.
Libanon meldt dat een half miljoen mensen ontheemd zijn geraakt door de gevechten tussen Israël en Hezbollah. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vraagt niet-essentieel personeel om Saoedi-Arabië te verlaten na aanvallen waarbij arbeiders uit India en Bangladesh omkwamen. Oekraïense anti-drone-experts richten hun aandacht af van hun oorlog met Rusland om Iraanse aanvallen te helpen onderscheppen. De minister van Defensie van het eeuwig neutrale Zwitserland zegt dat zijn land van mening is dat de Amerikaans-Israëlische oorlog in strijd is met het internationaal recht.
In minder dan twee weken heeft de regering-Trump een werkelijk mondiaal conflict op gang gebracht – en zonder een snelle en duidelijke weg naar een oplossing, ondanks dat Trump er maandag bij de Republikeinen in het Congres in zijn resort in Miami op aandrong dat het een ‘kortetermijnuitje’ zou zijn.
“Korte termijn! Korte termijn!” In een bullish toespraak over het conflict zei Trump: “De wereld respecteert ons nu meer dan ooit tevoren.”
“We tellen de minuten af totdat ze voorbij zijn”, zei hij over het resterende leiderschap van Iran, eraan toevoegend dat de Verenigde Staten “niet zullen toegeven” totdat Iran “totaal en beslissend verslagen” is.
De oorlog staat niet op zichzelf voor Iran, hoewel hij daar zeker verwoestingen heeft aangericht – met meer dan 1.300 doden en giftige wolken als gevolg van aanvallen op brandstofdepots die boven Teheran, een stad met ongeveer 10 miljoen inwoners, hangen.
Ook zijn de gevolgen van de oorlog niet beperkt tot het Midden-Oosten, hoewel ze daar wijdverspreid zijn – aangezien Israël Libanon is binnengevallen en Iran een golf van vergeldingsaanvallen heeft gelanceerd op Amerikaanse bondgenoten aan de overkant van de Perzische Golf. De gevechten hebben het regionale luchtverkeer ontwricht, bedreigde ontziltingsinstallaties die miljoenen mensen van drinkwater voorzien en de veilige reputatie van moderne metropolen als Dubai en Abu Dhabi ondermijnen.
In tegenstelling tot de recente Amerikaanse inval in Venezuela om president Nicolás Maduro gevangen te nemen en af te zettenDe Amerikaanse oorlog tegen Iran stuitte op militair verzet, het aantrekken van een aantal bondgenoten, het opnieuw op gang brengen van proxy-gevechten, het destabiliseren van de oliehandel en het veranderen van de dynamiek tussen de VS en andere grootmachten zoals China en Rusland.
China, dat tot 50% van zijn import van ruwe olie importeert via de Straat van Hormuz, is grotendeels buiten het conflict gebleven, hoewel de Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi zondag zei dat de oorlog “nooit had mogen plaatsvinden” en “niemand ervan heeft geprofiteerd”.
Rusland is ondertussen naar voren gekomen als de enige winnaar van energieverstoringen in de regio, zegt Robert David English, een internationaal beleidsanalist van de UCLA – terwijl de regering-Trump overweegt de oliesancties tegen Rusland te verminderen om de druk op bronnen in het Midden-Oosten weg te nemen.
Het Kremlin zei maandag dat Trump met de Russische president Vladimir Poetin had gesproken, waarin Poetin zijn gedachten uitte over “een snelle politieke en diplomatieke oplossing” voor het conflict.
De omvang van de oorlog wordt gedeeltelijk gedicteerd door Iran, dat historisch gezien zijn reacties op Amerikaanse aanvallen heeft beperkt waarschuwde nadat de VS hun nucleaire installaties hadden gebombardeerd afgelopen zomer dat het alle nieuwe aanvallen – groot of klein – als een oorlogsdaad zou behandelen en op dezelfde manier zou reageren.
De aanvallen op Amerikaanse faciliteiten en bondgenoten in de hele regio weerspiegelen die strategie en zijn er gedeeltelijk op gericht de oorlog politiek duurder te maken voor de VS door de mondiale markten en zijn regionale bondgenoten onder druk te zetten, aldus experts.
Maar ‘je kunt de steeds mondialer wordende kenmerken van het conflict niet uitsluitend toeschrijven aan een Iraanse strategie, omdat oorlogen in deze regio de neiging hebben zich te verspreiden naarmate ze langer duren, met onbedoelde gevolgen’, waaronder ‘het binnenhalen van allerlei soorten actoren die er niet bij betrokken willen zijn’, zegt Kevan Harris, universitair hoofddocent sociologie aan de afdeling Midden-Oosten en Midden-Oostensociologie, die cursussen geeft over Iran en het Midden-Oosten.
Dat kan dienen als een afschrikmiddel voor het beginnen van oorlogen in de regio, zei hij, maar “maakt ze ook moeilijker te beslechten.”
De stijging van de olieprijzen tot bijna 120 dollar per vat maandag – vóór een opmerkelijke ommekeer naar minder dan 90 dollar toen de Amerikaanse aandelen sloten – is een van de meest verstrekkende gevolgen van de oorlog, en een die duidelijk de aandacht van Trump had.
“De olieprijzen op de korte termijn, die snel zullen dalen zodra de vernietiging van de nucleaire dreiging van Iran voorbij is, zijn een zeer kleine prijs die we moeten betalen voor de veiligheid en de vrede van de VS en de wereld. SLECHTS ENKELEN ZOUDEN ANDERS DENKEN!” Dat schreef Trump zondag op sociale media.
Hoe lang de prijzen hoog of volatiel zullen blijven is een kwestie van discussie, maar de ‘kortetermijn’-projecties van Trump zijn ondermijnd door de toenemende aanvallen op olie- en gasfaciliteiten in de regio.
“Als je olie van meer dan 200 dollar per vat kunt tolereren, ga dan door met dit spel”, zei Ebrahim Zolfaghari, een woordvoerder van de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde, zondag.
De prijzen aan de pomp zijn gestegen voor de gemiddelde Amerikaan, van wie sommigen zich aangetrokken voelden tot de kandidatuur van Trump vanwege zijn belooft buitenlandse oorlogen te vermijden en zich richten op het verlagen van de kosten van levensonderhoud voor Amerikaanse burgers.
Nu worden Trump en andere regeringsfunctionarissen geconfronteerd met vragen over hun eigen rol bij het in oorlog brengen van de wereld, waarbij ze verschillende rechtvaardigingen aandragen. Ze hebben zonder bewijs beweerd dat de Verenigde Staten te maken hadden met een onmiddellijke dreiging van een aanval vanuit Iran. Trump heeft herhaaldelijk laten doorschemeren dat het zijn doel was om de regering af te zetten.
President Trump spreekt maandag op de Republikeinse Membership Issues Conference in Trump National Doral Miami in Doral, Florida.
(Mark Schiefelbein/Associated Press)
Intussen heeft Iran geen enkele blijk gegeven van een buiging voor Trump. Het heeft zijn oproepen tot ‘overgave’ afgewezen en hem inspraak gevraagd bij de benoeming van hun volgende leider. Iran geïnstalleerd Mojtaba Khamenei nadat Trump zei dat de harde zoon van wijlen ayatollah Ali Khamenei ‘onaanvaardbaar’ zou zijn.
De verkiezing werd toegejuicht door onder meer de president van Azerbeidzjan en de leider van de Houthi-rebellen in Jemen.
Volgens Amerikaanse functionarissen zijn tot nu toe zeven Amerikaanse militairen omgekomen in het conflict. Volgens een schatting zijn de Amerikaanse belastingbetalers elke dag verantwoordelijk voor bijna 1 miljard dollar aan oorlogskosten. De Democraten hebben Trump voor beide bekritiseerd.
“Deze oorlog komt van dezelfde president die een balzaal van $400 miljoen bouwt in het Witte Huis. Dezelfde president die zegt dat $100 per vat olie de moeite waard is. Dezelfde president die de gezondheidszorgpremies voor miljoenen Amerikanen heeft verdubbeld. Maar we hebben het geld voor nog een eindeloze oorlog?” Laat. Alex Padilla (D-Californië) schreef maandag de X.
Andere wereldleiders concentreerden zich op de mondiale economische impact.
Het verkeer door de Straat van Hormuz, die ongeveer 20% van de olie in de wereld vervoert, is vrijwel tot stilstand gekomen, terwijl producenten in Saoedi-Arabië, Irak, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten hun olieactiviteiten hebben opgeschort zonder dat er exportroutes open zijn.
In reactie daarop suggereerde de Franse president Emmanuel Macron dat Franse en andere geallieerde marinemiddelen olietankers in de zeestraat zouden kunnen escorteren, waardoor de last van de veiligheid daar van Washington naar Europa zou worden verschoven, waardoor Europese schepen kwetsbaar zouden worden voor vijandelijkheden en de EU mogelijk dieper in het conflict zou worden getrokken.
Ze zijn er al mee akkoord gegaan dat de VS bases op hun grondgebied mogen gebruiken, hoewel de VS en Spanje ruzie kregen nadat Spanje het Amerikaanse gebruik van zijn bases had afgewezen en Trump de Amerikaanse handel met het land had bedreigd.
Macron wierp maandag ook verdere militaire steun achter Cyprus na een ontmoeting met de Cypriotische president Nikos Christodoulides en de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis op een Cypriotische luchtmachtbasis.
Frankrijk zal elf extra oorlogsschepen inzetten om te opereren in het oostelijke Middellandse Zeegebied, de Rode Zee en de Straat van Hormuz, zei Macron, nadat een Iraanse drone maandag een Britse militaire basis op Cyprus had getroffen.
‘Als Cyprus wordt aangevallen, wordt Europa aangevallen’, zei Macron.
Gelegen op slechts 240 kilometer van Israël in het oostelijke Middellandse Zeegebied, is het eiland Cyprus uitgegroeid tot een strategisch – en kwetsbaar – zenuwcentrum in het Amerikaanse offensief tegen Iran. Het herbergt vitale Britse militaire bases en fungeert als een inlichtingen-, surveillance- en logistiek centrum om de Iraanse invloed en proxy-aanvallen tegen te gaan.
De Britse minister van Defensie John Healey zei maandag dat Groot-Brittannië luchtverdediging uitvoerde ter ondersteuning van de Verenigde Arabische Emiraten en dat Typhoon-jets twee drones hadden uitgeschakeld: één boven Jordanië en de andere op weg naar Bahrein.
Trump suggereerde maandag dat de Verenigde Staten op weg waren naar de overwinning, maar erkende dat zij niet al hun doelstellingen hadden bereikt.
“We hebben al op veel manieren gewonnen, maar we hebben nog niet genoeg gewonnen”, zei hij, eraan toevoegend dat het conflict “vrij snel” zal eindigen.
Iran zou nog steeds kunnen proberen de economische en geopolitieke impact van het conflict uit te breiden om de druk op peil te houden en aan te dringen op een staakt-het-vuren in hun voordeel, onder meer door de regionale infrastructuur en energievoorziening aan te vallen. Maar het kan ook averechts werken, zegt Benjamin Radd, politicoloog en senior fellow bij het UCLA Burkle Center for International Relations.
“Iran begint in dit opzicht steeds meer op Noord-Korea te lijken”, zei hij, “en isoleert zichzelf verder.”
