WASHINGTON — Na twee weken oorlog met Iran wordt de regering-Trump gedwongen haar verwachtingen van een snel einde aan het conflict te temperen, waarbij Amerikaanse inlichtingen- en defensiefunctionarissen hun twijfels uiten over de omverwerping van de Iraanse regering en de vernietiging van het nucleaire programma met militaire middelen.
Het was een uitkomst voorspeld door analisten van het ministerie van Buitenlandse Zaken, de CIA en het Pentagon, die samen de regering waarschuwden voor de valkuilen van een grootschalige oorlog met Iran voordat president Trump besloot door te gaan, vertelden twee Amerikaanse functionarissen aan The Times, op voorwaarde van anonimiteit om openhartig te spreken.
Bepaalde militaire doelstellingen van Operatie Epic Fury, die aan het begin van de oorlog zijn uiteengezet, worden nog steeds als haalbaar beschouwd in het Pentagon, waarbij Amerikaanse en Israëlische aanvallen gestage vooruitgang boeken en de ballistische raketinfrastructuur, het droneprogramma en de marine van Iran verslechteren.
Maar de inschatting van de Amerikaanse inlichtingendienst vóór de oorlog dat het onwaarschijnlijk was dat een luchtaanval de Islamitische Republiek ten val zou brengen, houdt nog steeds stand, waarbij de inlichtingengemeenschap er nu aan twijfelt dat de aanval meer politiek effect had dan het radicaliseren van een regering die zich al had toegelegd op de vernietiging van Israël en de schade aan de Verenigde Staten.
Een militaire processie in Teheran draagt de kist van Ali Shamkhani, politiek adviseur van Irans laatste Opperste Leider, Ayatollah Ali Khamenei, die ook werd gedood bij Amerikaans-Israëlische aanvallen.
(Atta Kenare/AFP/Getty Images)
De bezorgdheid is alleen maar groter geworden dat de nieuwe Iraanse regering na de oorlog de noodlottige strategische beslissing zal nemen om een bom te bouwen, tenzij Trump besluit het conflict te laten escaleren met een gevaarlijke grondinvasie. En het Witte Huis worstelt nu met een nieuwe missie, gecreëerd door zijn besluit om zelf de oorlog te beginnen, om te heropenen Straat van Hormuz voor het vitale scheepvaartverkeer dat 20% van de dagelijkse olie- en vloeibaar aardgasvoorraad in de wereld vervoert.
De strategie voor het buitenlands beleid die Trump publiekelijk uiteenzette als zijn draaiboek voor het conflict – waarbij hij hard op de regering afkwam, haar leiderschap onthoofde en hoopte dat de overgeblevenen clementie zouden zoeken – heeft niet gewerkt, waarbij Teheran op zoek is naar nieuwe manieren om de oorlog uit te breiden en de pijn voor de Amerikaanse regering te maximaliseren.
Trump heeft het conflict gebagatelliseerd als een ‘excursie’ die ‘zeer binnenkort’ zou eindigen, terwijl hij het ook een oorlog noemde en beloofde de tijd te nemen die hij nodig heeft om ‘de klus te klaren’. Hij zegt dat het zal eindigen wanneer hij besluit er een einde aan te maken.
Het blijft mogelijk dat een verklaring van Trump dat de gevechten voorbij zijn, zou kunnen resulteren in een staakt-het-vuren, zoals afgelopen juni gebeurde toen Trump opriep tot een einde aan de twaalfdaagse oorlog tussen Iran en Israël. Maar de Iraniërs hebben ook een stem – en senior leiders in de Islamitische Republiek hebben duidelijk gemaakt dat ze van plan zijn de strijd deze keer voort te zetten, of Trump dat nu leuk vindt of niet.
Vrijdag maakte het Pentagon bekend dat er een extra expeditie-eenheid wordt ingezet 2.500 mariniers werden naar de regio gestuurd om de inspanningen te ondersteunen.
“Het starten van oorlogen is een gemakkelijke zaak”, schreef Ali Larijani, secretaris van de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsraad, op sociale media. “Het beëindigen ervan gebeurt niet met een paar tweets.
‘We zullen je niet verlaten totdat je je fout toegeeft en de prijs betaalt’, voegde hij eraan toe.
Het is een pijnlijke les voor een president wiens decennium in het openbare leven wordt gekenmerkt door een uitzonderlijk vermogen om de werkelijkheid naar zijn zin te verdraaien.
“Het Witte Huis heeft Amerika voor een dilemma gesteld: als het de overwinning uitroept en de oorlog beëindigt, laat het een verzwakte Iraanse regering achter met de middelen en hernieuwde motivatie om kernwapens na te streven”, zegt Reid Pauly, hoogleraar nucleaire veiligheid en beleid aan de Brown University.
‘Als de oorlog doorgaat,’ voegde Pauly eraan toe, ‘ riskeert het het soort missie-griezel dat uiteindelijk Amerikaanse laarzen op de grond zou kunnen vinden.’
In een persbericht vorige week zei het Witte Huis dat “vanaf de openingsuren van deze historische campagne de doelstellingen duidelijk waren: het vernietigen van het ballistische rakettenarsenaal en de productiecapaciteiten van Iran, het vernietigen van zijn marine, het stopzetten van de steun aan terroristische bondgenoten en ervoor zorgen dat ‘s werelds grootste staatssponsor van terrorisme nooit een kernwapen zal verwerven.”
Maar aan het begin van de operatie beloofde Trump het Iraanse volk dat tegen het einde van de Amerikaans-Israëlische campagne de militaire en paramilitaire infrastructuur van Iran zo ernstig verlamd zou zijn dat er zich voor hen een zeldzame generatiekans zou voordoen om hun regering terug te nemen.
‘Tegen het grote trotse volk van Iran zeg ik vanavond dat het uur voor jullie vrijheid nabij is’, zei Trump. ‘Blijf onder dekking. Verlaat je huis niet. Het is erg gevaarlijk buiten. Overal zullen bommen vallen. Als we klaar zijn, neem dan je regering over. Die kun je overnemen. Dit zal waarschijnlijk generaties lang je enige kans zijn.’
Trump zei dat hij in de dagen erna de volgende heerser zou moeten beïnvloeden nadat hij de oude opperste leider van het land, ayatollah Ali Khamenei, had vermoord. Maar het Iraanse systeem van geestelijken en militanten trotseerde de president en koos in de zoon van Khamenei een man die als nog vijandiger tegenover het Westen werd beschouwd dan zijn vader.
De Israëlische leiders stelden regimeverandering ook als doel van de oorlog. Maar zelfs hun functionarissen zeggen nu dat een significante leiderschapsverandering in Teheran een onwaarschijnlijke uitkomst is.
Trump zou blijven aandringen op de ‘onvoorwaardelijke overgave’ van de Iraanse regering, een eis die volgens hem later zou worden vervuld door de onbekwaamheid van het Iraanse leger.
Trump herhaalde zijn overtuiging dat de oorlog binnenkort zal eindigen, tegen Brian Kilmeade van Fox News in een interview op vrijdag dat hij een einde aan de gevechten zou bevelen “als ik het voel. Als ik het in mijn botten voel.”
“Het probleem met de aanpak van de regering is dat zij haar doelstellingen voortdurend heeft veranderd. Sommige zijn haalbaar, zoals het aantasten van de conventionele kracht van Iran. Andere niet, zoals het kiezen van de volgende leider van Iran”, zegt Ray Takeyh, een Iran-wetenschapper bij de Council on Foreign Relations.
“De gemengde berichten hebben tot verwarring in eigen land geleid,” voegde Takeyh eraan toe, “en het onvermogen om plannen te maken voor olietekorten en het weghalen van de Amerikanen uit de regio laat zien dat processen en personeel er daadwerkelijk toe kunnen doen.”
Mark Dubowitz, uitvoerend directeur van de Foundation for Defense of Democracies, zei dat de gezamenlijke Amerikaans-Israëlische campagne altijd bedoeld was om zich in drie fasen te ontvouwen: het verlagen van het vermogen van Iran om oorlog te voeren, het verminderen van het vermogen van Iran om democratische krachten in het land te onderdrukken, en ten slotte het Iraanse volk aanmoedigen om in opstand te komen.
‘De president controleert de strategie, maar geen enkele president controleert het eindspel volledig, omdat het regime een stem krijgt’, zei Dubowitz. “Het eindspel is geen politieke transitie die vanuit Washington wordt geregisseerd. Het is een regime dat onder gelijktijdige militaire, economische en interne druk staat – om het te ontdoen van zijn oorlogszuchtige en repressieve capaciteiten – en of het een erfenis, een breuk of een ineenstorting voortbrengt, zal uiteindelijk in Teheran worden beslist.’
Of het conflict zal leiden tot de vernietiging van het nucleaire programma van Iran is een even ernstige vraag in Washington, waar functionarissen debatteren over een lijst van grimmige opties voor het fysiek vernietigen, begraven of terughalen van het splijtbare materiaal dat Teheran zou kunnen gebruiken om een kernwapen te bouwen – een dreiging die alleen als ernstiger wordt gezien onder leiding van een boze en wraakzuchtige regering.
“De oorlog was publiekelijk gerechtvaardigd, voor zover hij überhaupt gerechtvaardigd was, in termen van de vernietiging van het nucleaire programma van Iran. Er zijn echter zeer weinig aanvallen gericht op kernwapengerelateerde doelen – vrijwel zeker omdat degenen die de aanval van afgelopen juni hebben overleefd onkwetsbaar zijn voor luchtaanvallen”, zegt James Acton, mededirecteur van het nucleaire beleidsprogramma van de Carnegie Endowment.
“Tenzij de Verenigde Staten en Israël risicovolle operaties van de Special Forces of een landinvasie ondernemen,” voegde hij eraan toe, “zal Iran de oorlog beëindigen met de overgebleven nucleaire infrastructuur grotendeels intact en met grotere prikkels om de bom te bouwen.”
Pauly was het ermee eens dat het onrealistisch is om van de Verenigde Staten en Israël te verwachten dat ze het nucleaire programma van Iran alleen via luchtmacht zullen vernietigen. De Internationale Organisatie voor Atoomenergie van de VN gelooft dat Iran ongeveer 440 kg – ongeveer 970 pond – 60% hoogverrijkt uranium bezit, mogelijk verspreid over verschillende faciliteiten.
“Voor het veiligstellen van dit materiaal zijn Amerikaanse grondtroepen nodig, of, nadat enkele gedwongen nederzettingen zijn bereikt, internationale inspecteurs”, zei Pauly.
In een gesprek met verslaggevers vorige week in het Pentagon had minister van Defensie Pete Hegseth weinig details te bieden over de Amerikaanse opties voor het verwijderen of elimineren van een beschikbare uraniumvoorraadverrijkt tot bijna wapenkwaliteit die vorig jaar was begraven tijdens een Amerikaanse operatie gericht op het wegvagen van de nucleaire dreiging.
Diplomatie, zo opperde hij, zou nodig kunnen zijn om het materiaal veilig te stellen.
“Ik zou zeggen dat we een aantal opties hebben, tot en met Iran dat besluit dat ze deze willen opgeven”, zei hij tegen verslaggevers, “wat we natuurlijk zouden verwelkomen.”
