Legers zijn de grote mondiale vervuilers, maar toch zijn ze vrijgesteld van klimaatrapportage, waardoor een blinde vlek ontstaat die de hele COP30-routekaart bedreigt.
Gepubliceerd op 20 november 2025
Nu de COP30-onderhandelingen in Belem hun laatste fase ingaan, bestaat er hoop dat landen het eindelijk eens kunnen worden over een routekaart voor het geleidelijk afbouwen van fossiele brandstoffen – een doorbraak die essentieel is als we serieus willen blijven 1,5C levend. Maar zelfs op dit cruciale moment ontbreekt er nog steeds een belangrijke snelweg op de routekaart die de vooruitgang in Brazilië zou kunnen ondermijnen: de CO2-uitstoot van het leger.
Volgens het Akkoord van Parijs zijn regeringen niet verplicht de uitstoot van hun leger te rapporteren, en dat doen ze in de meeste gevallen ook niet. Recente analyse van Militaire emissiekloof Het project laat zien dat de weinige beschikbare gegevens onsamenhangend, inconsistent of volledig ontbreken. Deze ‘militaire emissiekloof’ is de kloof tussen wat regeringen onthullen en de werkelijke omvang van de militaire vervuiling. Het resultaat is grimmig: legers blijven grotendeels onzichtbaar in de onderhandelingen in Belem, waardoor een gevaarlijke blinde vlek ontstaat in de mondiale klimaatactie.
De omvang van de dode hoek is onthutsend. Militairen zijn verantwoordelijk voor naar schatting 5,5 procent van de mondiale uitstoot. Dit aandeel zal naar verwachting verder toenemen naarmate de defensie-uitgaven stijgen terwijl de rest van de samenleving koolstofvrij wordt. Als het leger een land zou zijn, zou het de vijfde grootste uitstoter ter wereld zijn, vóór Rusland met 5 procent. Toch volgen slechts vijf landen de vrijwillige rapportagerichtlijnen van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) voor militaire emissies, en deze hebben alleen betrekking op het brandstofverbruik. De realiteit is veel breder: productie en verwijdering van munitie, afvalbeheer en diffuse emissies van koeling, airconditioning, radar en elektrische apparatuur worden achterwege gelaten. En operaties in de internationale wateren en het luchtruim worden helemaal niet gerapporteerd, waardoor er enorme gaten ontstaan in zowel de klimaatverantwoordelijkheid als de actie.
De militaire emissiekloof wordt zelfs nog groter als we kijken naar de klimaatimpact van gewapende conflicten. Alsof de verschrikkingen en het menselijk lijden als gevolg van oorlogvoering nog niet genoeg zijn, vernietigen oorlogen ook ecosystemen, laten ze decennialang een giftige erfenis op het land achter en resulteren ze in aanzienlijke CO2-uitstoot, onder meer door de wederopbouw na de vernietiging van gebouwen en infrastructuur. Maar omdat er geen internationaal overeengekomen raamwerk is voor het meten van conflictemissies, bestaat het risico dat deze extra emissies niet worden gerapporteerd, wat betekent dat we niet weten in hoeverre oorlogen klimaatactie tegenwerken.
Maar ondanks dit neemt het momentum voor verantwoordelijkheid eindelijk toe. Bijna 100 organisaties hebben zich aangemeld De beloften van het War on Climate-initiatief in de aanloop naar COP30 eisen demonstranten en maatschappelijke groeperingen in Belem dat de UNFCCC deze lang genegeerde bron van vervuiling aanpakt. Ook de politici beginnen te veranderen. De Europese Unie heeft stappen gezet in de richting van transparantere berichtgeving en het koolstofvrij maken van de defensiesector, hoewel deze vooruitgang nu wordt bedreigd door een snelle herbewapening. Gecombineerd met de nieuwe doelstelling van de NAVO om 5 procent van het bruto binnenlands product aan defensie te besteden, zouden deze toezeggingen tot 200 miljoen ton CO2 kunnen produceren en jaarlijks maar liefst 298 miljard dollar aan klimaatschade kunnen veroorzaken, waardoor Europa’s eigen klimaatdoelstellingen in gevaar komen.
Het internationaal recht versterkt de noodzaak en de vraag naar verantwoording. van het Internationale Gerechtshof in een recent historisch advies werd staten eraan herinnerd dat zij op grond van klimaatverdragen verplicht zijn om de schade te beoordelen, te rapporteren en te beperken, inclusief schade veroorzaakt door gewapende conflicten en militaire activiteiten. Het negeren van deze emissies onderschat niet alleen de opwarming van de aarde; het maskeert de omvang van de crisis en verzwakt het vermogen van de wereld om de onderliggende oorzaken aan te pakken.
De kloof tussen de huidige emissiereductieplannen en wat nodig is om onder de grens van 1,5 graden Celsius te blijven, blijft catastrofaal. Als de COP30-onderhandelaars het eens worden over een routekaart voor het uitfaseren van fossiele brandstoffen, zal wat er daarna gebeurt bepalen of er echte vooruitgang wordt geboekt of symbolisch blijft. Geen enkele sector kan worden vrijgesteld van klimaatactie, en militaire emissies kunnen niet verborgen blijven.
Verplichte rapportage van alle militaire emissies aan het UNFCCC – van gevechts- en trainingsactiviteiten tot de klimaatschade op lange termijn die aan de samenleving wordt toegebracht – is essentieel. Deze data moeten het startpunt vormen voor urgente, wetenschappelijk aangepaste reducties, ingebed in nationale klimaatplannen en in lijn met de 1,5°C-grens.
Veiligheid mag niet ten koste gaan van het klimaat. Het aanpakken van de klimaatverandering is nu essentieel voor onze collectieve veiligheid en het voortbestaan van onze planeet.
De in dit artikel geuite standpunten zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het redactionele beleid van Al Jazeera.
