LONDEN — Len Deighton, een productieve schrijver wiens gruizige, stijlvolle spionagethrillers al tientallen jaren op de bestsellerlijsten staan, is overleden. Hij was 97.
Deightons literair agent, Tim Bates, zei dat hij zondag is overleden. Er werd geen doodsoorzaak opgegeven.
Deightons eerste roman, ‘The IPCRESS File’, zette de toon voor huiveringwekkende en gruizige thrillers uit de jaren zestig en werd verfilmd met in de hoofdrol Michaël Caine wat hielp om zowel schrijver als acteur een lange en geweldige carrière te bezorgen.
“Len was een Titan”, zei Bates dinsdag. “Hij was niet alleen een van de grootste spionage- en thrillerschrijvers van de 20e eeuw, maar ook een van onze grootste schrijvers in welk genre dan ook.”
Geboren in een arbeidersgezin in een welvarend deel van Londen in 1929 – zijn vader een chauffeur en zijn moeder een parttime kok – groeide Deighton op met een scherp oog voor de fijne kneepjes en absurditeiten van het Britse klassensysteem.
Hij diende bij de Royal Air Force als onderdeel van de toenmalige Britse dienstplicht, studeerde kunst en werkte als ober, banketbakker en stewardess voordat hij succes boekte als illustrator van boeken en tijdschriften. Tot zijn ontwerpen behoorden onder meer de eerste Britse editie van Jack Kerouacs “On the Road” in 1958.
Hij schreef “The IPCRESS File” voor de lol tijdens een vakantie. Het verhaal van een geheim agent die van zijn kant werd geconfronteerd met dubbelhartigheid en administratieve rompslomp tijdens zijn onderzoek naar een Sovjet-ontvoeringsbende, werd in 1962 gepubliceerd en er werden miljoenen exemplaren van verkocht.
De roman werd verfilmd tot een film uit 1965, met Caine in een sterrenoptreden als Deightons hoofdpersoon, een sardonische verfijnde arbeidersklasse met een voorliefde voor gastronomisch eten. Het personage heeft geen naam in het boek, hoewel Caine’s personage Harry Palmer heette.
Deightons voorstelling van spionage als een groezelige, gebrekkige onderneming stond in contrast met de glamour van Ian Flemings James Bond romans.
“Ik had nog nooit een James Bond-boek gelezen”, zei Deighton in een BBC-interview uit 1997, maar toevallig werd “The IPCRESS File” uitgebracht in de maand dat de eerste 007-film, “Dr. No”, werd uitgebracht.
De gruizige sfeer van zijn boek, zoals de duistere spionagewereld John le Carrés fictie, ging met de tijd mee, en Deighton zei dat hij profiteerde van de reacties op het enorme succes van Bond. Hij herinnerde zich dat een vriend hem vertelde: ‘Je bent een bot instrument dat de critici hebben gebruikt om Ian Fleming op zijn hoofd te slaan.’
De daaropvolgende thrillers “Horse Under Water”, “Funeral in Berlin”, “Billion-Dollar Brain” en “An Expensive Place to Die” speelden allemaal dezelfde held. “Funeral in Berlin” en “Billion-Dollar Brain” werden beide ook gefilmd met Caine in de hoofdrol.
“Berlin Game”, gepubliceerd in 1983, was de eerste van tien romans met de slimme, cynische MI6-officier Bernard Samson. Samen met “Mexico Set” en “London Match” werd het aangepast in de televisieserie “Game, Set and Match” uit 1988.
Deighton schreef verschillende romans die zich afspelen in de Tweede Wereldoorlog, waaronder ‘Bomber’ (1970), waarin het luchtoorlogconflict vanuit zowel Brits als Duits gezichtspunt werd afgebeeld, en ‘SS-GB’ (1978), een roman met alternatieve geschiedenis die zich afspeelt in het door de nazi’s bezette Groot-Brittannië. In 2017 werd er een tv-serie van gemaakt.
Deighton schreef in totaal meer dan twintig romans. Het laatste boek in zijn laatste trilogie, “Faith”, “Hope” en “Charity”, verscheen in 1996.
Hij schreef ook historische non-fictie, waaronder een boek over de moord op president John F. Kennedy en ‘Fighter: The True Story of the Battle of Britain’.
Een andere passie was eten. Deighton was voedselcorrespondent voor de krant The Observer in de jaren zestig en schreef verschillende kookboeken gericht op mannen – een toen nieuw idee – waaronder “Len Deighton’s Action Cook Book” (1965), met recepten geïllustreerd als tekenfilms.
Deightons eerste huwelijk, met illustrator Shirley Thompson, eindigde in een scheiding. Hij trouwde later met Ysabele de Ranitz. Ze kregen twee zonen.
