Drie weken na de oorlog tussen de VS, Israël en Iran is het duidelijk dat de twee partijen heel verschillende gevechten voeren.
RECLAME
RECLAME
“De VS en Israël willen een snelle en beslissende overwinning”, zegt Mehran Kamrava, hoogleraar regering aan de Georgetown Universiteit in Qatar.
“Voor Iran is simpelweg weerstand bieden en overleven een overwinning.”
Deze lacune in de strategie geeft vorm aan het conflict en doet de vrees rijzen dat het langer kan aanslepen dan verwacht.
Wat ging er mis?
Kamrava zegt dat de weg naar oorlog geplaveid was met zowel politieke ambities als misrekeningen.
“Wat Benjamin Netanyahu betreft, is de vorige oorlog nooit echt geëindigd”, legt hij uit. “Hij wilde er graag voor zorgen dat het systeem, zowel politiek als militair, wordt ontmanteld.”
Tegelijkertijd heeft Iran de situatie in Washington verkeerd begrepen.
“Iran onderhandelde op zijn eigen voorwaarden en was zich niet bewust van de volatiliteit en onvoorspelbaarheid van de besluitvorming van president Donald Trump”, zegt hij.
Die combinatie hielp beide partijen in een openlijk conflict te komen.
Een oorlog tussen twee logica’s
Ondanks concurrerende claims over de overwinning, zegt Kamrava dat de realiteit ingewikkelder is.
“Wat we zien zijn twee verschillende logica’s die hier aan het werk zijn”, zegt hij. “De VS en Israël meten hun succes af aan de zichtbare militaire schade. Iran beschouwt dit als een langdurig conflict.”
Volgens Teheran is het doel niet een snelle overwinning, maar uithoudingsvermogen.
“Het is een oorlog waarin Iran na verloop van tijd de Amerikaanse en Israëlische vastberadenheid zou verzwakken”, zegt hij. “De vraag is wie als eerste met zijn ogen zal knipperen.”
Een systeem dat is gebouwd om lang mee te gaan
Het conflict heeft al vragen doen rijzen over het leiderschap van Iran, vooral na berichten dat Israëls hoogste veiligheidsfiguur Ali Larijani is vermoord. Maar Kamrava zegt dat het systeem is ontworpen om dit soort schokken te absorberen.
“Het systeem is ontworpen om te blijven functioneren, zelfs zonder dat het senior management aanwezig is”, zegt hij. “Beslissingen kunnen enigszins onafhankelijk worden genomen.”
Hoewel de dood van Larijani door Iran wordt bevestigd, beschrijft hij het eerder als een tegenslag dan als een keerpunt.
“Of hij nog leeft of beslissingen kan nemen, doet er niet toe. Het systeem blijft functioneren.”
Militaire beslissingen, zegt hij, worden aangestuurd door instellingen als de Revolutionaire Garde, die zo zijn gestructureerd dat ze zelfs zonder direct leiderschap kunnen functioneren.
Binnen Iran: macht zonder zichtbaarheid
Tegelijkertijd heeft de onzekerheid rond Mojtaba Khamenei de aandacht getrokken.
“Zijn afwezigheid is voelbaar. We hebben niet eens een opname van zijn stem”, zegt Kamrava.
Maar nogmaals, zo betoogt hij, is het grotere plaatje institutioneel en niet persoonlijk.
“Of hij in staat is commandobeslissingen te nemen of niet, doet er niet toe”, zegt hij. “Het systeem blijft functioneren en er worden militaire beslissingen genomen.”
Een groeiend conflict
Buiten de grenzen van Iran verspreidt de oorlog zich al buiten de regio. Kamrava zegt dat hij verbaasd was over de snelheid waarmee de Golfstaten doelwit werden.
“Ik was verrast dat de Iraniërs de GCC-staten zo snel en zo uitgebreid aanvielen”, zegt hij.
Dit brengt regionale overheden in een moeilijke situatie.
“Ze worden aangevallen door Iran, maar ze willen niet betrokken raken bij een Amerikaans-Israëlische oorlog”, legt hij uit.
Er bestaat ook een diepere bezorgdheid over de veiligheid op de lange termijn.
“Als ze oorlog gaan voeren, wat zullen de Verenigde Staten dan morgen niet inpakken en vertrekken?” zegt hij.
Geen duidelijk einde in zicht
Tot nu toe bestaat er weinig zekerheid over hoe en wanneer het conflict zal eindigen.
“Alleen president Donald Trump weet wanneer de oorlog zal eindigen”, zegt Kamrava. “Hij zou morgen de overwinning kunnen uitroepen.”
Ondertussen gaan de bemiddelingspogingen van de regionale spelers stilletjes op de achtergrond door. Wat echter duidelijk is, is dat noch Iran, noch zijn buurlanden ergens heen gaan.
“Dit zijn landen die door hun geografische ligging vervloekt of gezegend zijn als buren”, zegt hij. “Ze moeten een manier vinden om met elkaar te leven.”
Tot die tijd dreigt de oorlog precies te worden waar Iran zich op lijkt voor te bereiden: een lang, langzaam conflict zonder gemakkelijke uitweg.
