Aanhoudende Iraanse aanvallen op olie- en gasfaciliteiten rond de Perzische Golf op donderdag escaleerden de gevolgen van de oorlog voor de mondiale energievoorziening, toen president Trump Israël berispte voor het aanvallen van een belangrijk Iraans gasveld en andere landen de groeiende vrees uitten dat het conflict uit de hand zou lopen.
Saoedi-Arabië zei dat het met geweld zou kunnen reageren als Iran faciliteiten in het koninkrijk blijft aanvallen en de olieprijzen weer omhoog schieten.
Trump zei dat Israël “uit woede” en zonder medeweten van de Verenigde Staten handelde toen het het “uiterst belangrijke en waardevolle” South Pars Field, het grootste aardgasveld ter wereld, aanviel. Trump schreef op sociale media dat er “GEEN AANVALLEN MEER” zouden zijn tenzij Iran doorgaat met het aanvallen van vloeibare aardgasvelden in Qatar.
Als de Iraanse aanvallen echter doorgaan, zullen de Verenigde Staten ‘het hele South Pars-gasveld massaal opblazen met een hoeveelheid kracht en macht die Iran nog nooit eerder heeft gezien of gezien’, schreef Trump.
De opmerkingen van de president kwamen op het moment dat de geïntensiveerde aanvallen van Iran op de energie-infrastructuur van de Golf de Amerikaanse bondgenoten in de regio verder in rep en roer brachten en schokgolven door de wereldeconomie veroorzaakten. De prijs van Brent-olie, de internationale standaard, steeg tot $118 per vat. vat – of meer dan 60% sinds het begin van het conflict.
De aanvallen vormden een verdere bedreiging voor de mondiale energievoorziening die al was uitgehold door Iraanse aanvallen op schepen in de Straat van Hormuz, waardoor normaal gesproken een vijfde van de olie in de wereld wordt getransporteerd.
Ondanks herhaalde verzekeringen van Trump en andere Amerikaanse leiders dat de VS snel de mijnenleg-, raket- en dronecapaciteiten van Iran in de regio wegvaagt, zijn de Iraanse aanvallen op de vitale waterweg voortgezet – waarbij één schip donderdag in brand werd gestoken voor de kust van de Verenigde Arabische Emiraten en een ander schip werd beschadigd voor de kust van Qatar.
Aan de andere kant van het Arabische schiereiland werd een Saoedi-Arabische raffinaderij aan de Rode Zee, ontworpen om de zeestraat te omzeilen, getroffen door een Iraanse drone.
De stakingen vergrootten ook de onzekerheid rond de greep van de regering-Trump op het traject, de omvang en de tijdlijn van het conflict.
De afgelopen dagen heeft Trump tegenstrijdige opmerkingen gemaakt over de zeestraat. Hij vroeg bondgenoten om de zeestraat te helpen beschermen, maar zei toen dat de VS niet hielpen – nadat de bondgenoten zijn pleidooien hadden afgewezen.
Donderdag herhaalde hij die boodschap tijdens een bijeenkomst met Japanse leiders in het Witte Huis, waarbij hij zei dat het “gepast” zou zijn als Europese landen, Japan en andere Amerikaanse bondgenoten zouden helpen de zeestraat te verdedigen, maar dat was niet nodig. ‘We hebben niets nodig,’ zei hij.
Minister van Defensie Pete Hegseth verdubbelde in eerdere opmerkingen donderdag de herhaalde beweringen van de regering dat de oorlog perfect volgens schema verloopt en dat de Verenigde Staten niet het gevaar lopen in een nieuwe “eindeloze oorlog” of in een modderpoel in het Midden-Oosten terecht te komen.
Hegseth zei dat Amerikaanse functionarissen “geen definitief tijdsbestek” zouden willen stellen aan het beëindigen van de oorlog, en voegde eraan toe dat het Amerikaanse volk al het “geluid” dat het conflict “uitbreidt” moet negeren.
Maar hij sprak terwijl het geluid uitgroeide tot een koor in het licht van de laatste Iraanse aanvallen.
De Franse president Emmanuel Macron veroordeelde in een toespraak voorafgaand aan een EU-top wat hij een “roekeloze” escalatie van het conflict noemde en riep op tot gesprekken.
Secretaris-generaal van de Arabische Liga, Ahmed Aboul Gheit, noemde de Iraanse aanvallen op de Golfinfrastructuur een “gevaarlijke escalatie”. Autoriteiten in Abu Dhabi, VAE, gebruikten dezelfde uitdrukking om de Iraanse aanval op enkele van zijn energiefaciliteiten te beschrijven.
De Saoedische minister van Buitenlandse Zaken Prins Faisal bin Farhan zei donderdag dat het vertrouwen tussen zijn regering en Teheran “volledig is verbroken”, en voegde eraan toe dat Riyadh “zich het recht voorbehoudt om indien nodig militaire actie te ondernemen.”
“Het koninkrijk en zijn partners beschikken over aanzienlijke capaciteiten en het geduld dat we hebben getoond is niet onbeperkt”, zei hij na een ontmoeting met de ministers van Buitenlandse Zaken in Riyad. Wanneer het geduld opraakt, zei hij niet.
De luchtmacht van het koninkrijk heeft minstens 457 drones, 40 ballistische raketten en zeven kruisraketten onderschept sinds de VS en Israël Iran op 28 februari aanvielen. In dezelfde periode schoten de VAE 1.714 drones, 334 raketten en 15 kruisraketten neer, volgens functionarissen uit de Emiraten.
In Qatar zei het staatsbedrijf QatarEnergy dat een brand in de Ras Laffan LNG-faciliteit – ’s werelds grootste LNG-exportfaciliteit en waar de productie al was gestopt – ontstak na een Iraanse raketaanval en “uitgebreide” schade had veroorzaakt.
In Koeweit vlogen zowel de Mina Al-Ahmadi-raffinaderij – een van de grootste in het Midden-Oosten – als de nabijgelegen Mina Abdullah-raffinaderij in brand na drone-aanvallen, zeiden functionarissen daar.
In Israël haastten miljoenen mensen zich naar schuilplaatsen, omdat ruim zes golven Iraanse aanvallen zich op grote delen van het land richtten.
Ondertussen zei Hegseth dat de VS zich voorbereidden om donderdag hun “grootste stakingspakket tot nu toe” tegen Iran uit te voeren. Hij zei dat het leger meer miljarden van het Congres zou vragen om de oorlog voort te zetten, omdat ‘er geld nodig is om slechteriken te doden’.
Persbureau Reuters meldde woensdag dat de regering-Trump overweegt duizenden Amerikaanse troepen naar Iran te sturen, daarbij verwijzend naar vier anonieme bronnen.
In reactie hierop vertelde een functionaris van het Witte Huis aan The Times dat er geen besluit is genomen om grondtroepen naar Iran te sturen, maar dat Trump al zijn opties openhoudt om zijn doelen in Iran te bereiken, inclusief het vernietigen van zijn ballistische raketcapaciteiten en het garanderen dat het land geen kernwapen kan ontwikkelen.
De VS hebben donderdag stappen ondernomen om de oliemarkt te stabiliseren.
Minister van Financiën Scott Bessent kondigde aan dat de Verenigde Staten binnenkort de sancties kunnen opheffen voor ongeveer 140 miljoen vaten Iraanse olie die zich momenteel in tankers “op het water bevinden”, wat volgens hem het aanbod op de markt zou moeten vergroten en de prijsstijgingen zou moeten beteugelen. “Afhankelijk van hoe je het telt, is de levertijd tien dagen tot twee weken”, aldus Bessent.
De regering overweegt ook een nieuwe unilaterale vrijgave van de Amerikaanse Strategic Petroleum Reserve om de prijzen verder te drukken, nu de Amerikaanse reserves naar het laagste niveau sinds de jaren tachtig zijn gedaald.
Als de sancties zouden worden opgeheven, zou dit dienen als een enorme economische reddingslijn voor de Iraanse regering, waardoor Teheran miljarden aan inkomsten zou kunnen binnenhalen die het zou kunnen gebruiken om zijn voortdurende strijd tegen de VS en Israël te financieren.
Iran dreigde op zijn beurt met verdere vergeldingsmaatregelen als zijn energie-infrastructuur verder wordt aangevallen – waarbij een woordvoerder van de Islamitische Revolutionaire Garde zei dat de reactie op toekomstige aanvallen “veel ernstiger” zou zijn.
“Wij waarschuwen de vijand dat u een grote fout hebt gemaakt door de energie-infrastructuur van… Iran aan te vallen”, zei de woordvoerder in een verklaring van het Iraanse persbureau ISNA.
“Als ze opnieuw worden herhaald, zullen de volgende aanvallen op uw energie-infrastructuur en die van uw bondgenoten niet stoppen totdat ze volledig zijn vernietigd”, aldus de verklaring.
Het in New York gevestigde Soufan Center zei in een onderzoeksnota dat de aanval van Israël op South Pars – die de Iraanse elektriciteitsvoorziening rechtstreeks bedreigde – een ‘duidelijke escalatie van het conflict’ markeerde.
“Israëls doelwitselectie in deze oorlog heeft zich grotendeels gericht op de instellingen, leiders en infrastructuur”, aldus de denktank. “Het probeert nu verdere druk uit te oefenen op het regime door de levensomstandigheden van burgers ondraaglijk te maken.”
Te midden van de spanningen hebben de Golfleiders ook hun groeiende ontevredenheid over Washington geuit.
Woensdag beschreef de minister van Buitenlandse Zaken van Oman, Badr Albusaidi, een sleutelfiguur in de gesprekken tussen de VS en Iran, de oorlog als een ‘ramp’ en zei dat de ‘grootste misrekening’ van de regering-Trump was ‘in de eerste plaats betrokken te raken bij deze oorlog’.
Albusaidi voegde eraan toe dat de vergelding van Iran tegen de Golfstaten “een onvermijdelijke, zij het zeer betreurenswaardige en volkomen onaanvaardbare uitkomst” was, wat “waarschijnlijk de enige rationele optie” was voor een Iraans leiderschap dat geconfronteerd wordt met een existentiële oorlog.
‘Amerika’s vrienden hebben de verantwoordelijkheid om de waarheid te vertellen’, zei hij. “Dit is een ongemakkelijke waarheid om te vertellen, omdat het gaat om het aangeven van de mate waarin Amerika de controle over zijn eigen buitenlandse beleid heeft verloren. Maar het moet verteld worden.”
Rector rapporteerde vanuit Colorado en Bulos vanuit Beiroet. Tijden ptaf wschrijver Gavin J. Quinton heeft hieraan bijgedragen rapport.
