Twintig jaar geleden veranderde Jack Dorsey de wereld. Hij opende zijn telefoon en een bericht gestuurd naar een nieuw platform dat hij had gemaakt: “gewoon mijn twttr opzetten”. Op dat bericht staat ID 20. (Een bericht dat hij vorige week deelde, heeft ID 2032161152470565367 – een klein detail dat weergeeft hoe dramatisch het platform in de tussenliggende decennia is opgeschaald.)
Na het eerste bericht versterkte Dorsey’s korte sociale netwerk snel zijn rol in ons digitale leven. Toen in 2009 een vliegtuig landde op de Hudson River in New York, volgden gebruikers de gebeurtenissen in realtime als mensen geplaatst vanaf de site. In 2011 woonde Sohaib Athar, destijds woonachtig in Abbottabad, Pakistan, per ongeluk onthuld de missie om Osama bin Laden te vermoorden vanwege een luidruchtige helikopter… op Twitter. Het werd de plek waar de pers en beleidsmakers elkaar ontmoetten om de toestand van de wereld te bespreken. Het was ook de plek waar beroemdheden rechtstreeks met fans konden communiceren – of recordbrekende selfies konden delen, zoals Ellen DeGeneres deed in 2014.
Geen wonder dat Elon Musk het platform genoemd het ‘de facto openbare stadsplein’ toen hij het bedrijf het hof maakte voordat hij het in oktober 2022 voor $ 44 miljard kocht.
Tegenwoordig ligt het openbare plein in puin. De waarde van het bedrijf is in september 2024 gestegen en gedaald tot onder de $ 10 miljard, voordat hij terugkeerde naar ongeveer de oorspronkelijke waardering in maart 2025. Het aantal gebruikers is afgenomen omdat mensen het beu zijn om kinderachtige onzin te posten en seksuele intimidatie via de Grok-chatbot. Het platform vecht nu onder één moeras van AI-slopgeeft zijn eigen personeel toe.
Musk heeft deze veranderingen voorgesteld als een noodzakelijke ontwikkeling in dienst van de vrijheid van meningsuiting. Het resultaat is echter de erosie van het nut dat Twitter essentieel maakte voor de journalistiek en het publieke debat. Wat ooit een soort openbaar nutsbedrijf was – gebrekkig, vaak chaotisch en vaak slecht beheerd – is Musks privéspeeltuin geworden.
Waarde bestaat nu in twee vormen. Financieel lijkt de overname een mislukking. Na fusie van de bedrijven van Muskde laatste schattingen vormen het platform voor ongeveer 33 miljard dollar. Dat is hoger dan het dieptepunt, maar nog steeds ongeveer 25% lager dan wat Musk betaalde – en hij kocht het in de overtuiging dat het al ondermaats presteerde.
Toch dient de X nog steeds een doel voor Musk, ook al is zijn civiele functie grotendeels bezweken onder een vloed van porno en vijandigheid. Het blijft een brandslang van realtime menselijke interactie – zij het onder een krimpende gebruikersbasis – en een gevangene testsite voor Grok. Het is ook een megafoon voor Musk zelf. Het punt van X is niet langer om als publieke ruimte te functioneren. Het genereert gegevens en vergroot het bereik binnen het bredere Musk-ecosysteem. De ervaring die we allemaal hebben op het platform, aangevallen door willekeurige antwoordende jongens, gebombardeerd met verminkingen en plagen, is een echo van zijn wereld. Maar het is ook een laboratoriumexperiment om te zien hoe goed zijn bredere doelstellingen voor zijn bedrijven werken.
Dat verklaart mede waarom het voor gebruikers zo waardeloos aanvoelt. Het dient ons niet langer; Elon Musk verdient het. Het is ontworpen om eerst zijn wereldbeeld te versterken, en ten tweede zijn andere zaken te verbeteren, en als je er gaandeweg van geniet… nou ja, dat is een extra bonus. Maar Musk heeft de wereld een plezier gedaan de naam van het platform wijzigen toen hij het deed. Hoewel X de geschiedenisboeken zal ingaan als een lelijke, onsmakelijke plek, blijft de erfenis van Twitter relatief smetteloos. Het veranderde de manier waarop het nieuws bekend werd en hoe politici, beroemdheden en het publiek online met elkaar in botsing kwamen. Het liet kort zien hoe een digitaal openbaar plein eruit zou kunnen zien, en liet vervolgens zien hoe kwetsbaar zo’n ruimte wordt als een miljardair eigendom verwart met rentmeesterschap.
Tegenwoordig is X een proeftuin voor één AI laboratorium en een echokamer voor de eigenaar. En in die zin voelt het alsof het slaagt.
