Hoe Project Hail Mary het meest uitdagende sciencefictionconcept van het boek aanpast

Spoilers voorafgaand aan de boek- en filmversies van “Project Hail Mary”.

Een van de dingen die ik erg leuk vind aan “Project Hail Mary” is de manier waarop het verhaal is gebouwd op het uitgangspunt van een tijdgebrek, ook al is tijd een van de dingen die Ryland Grace (Ryan Gosling) en Rocky (James Ortiz) in overvloed hebben. Hun thuisplaneten, de Aarde en Erid, zijn nog jaren verwijderd, waardoor ze weken en zelfs maanden de tijd hebben om aan oplossingen te werken.

Het geeft ze ook voldoende tijd om elkaar te leren kennen wanneer ze elkaar voor het eerst ontmoeten, en in de boeken wordt een aanzienlijk deel van die tijd besteed aan het uitzoeken hoe ze moeten communiceren. De verfilming van regisseurs Phil Lord en Chris Miller volgt het boek vrij nauwkeurig: Grace gebruikt een computer om Rocky’s geluiden op te nemen en vertaalt deze vervolgens met behulp van een steeds groter wordende woordenschat.

Hoewel dit vrij eenvoudig is in de boeken waar de uiteenzetting licht is, komt de filmversie er langzamer op in. Om te beginnen krijgen we de leuke eerste-contactmomenten van zwaaien, jazzhanden, opvallende pantomime-poses en het gebruik van meetlinten en klokken (Rocky’s mensen gebruiken grondtal zes in plaats van grondtal 10, dus de wiskunde is daar lastig – ik begrijp echter waarom ze dat deel weggelaten hebben Lord en Miller beseffen dat het publiek slimmer is dan je denkt.) Na de eerste momenten zijn er echter een paar aanpassingen aan het verhaal, zoals altijd het geval is als je van boek naar scherm gaat.

Het taalvak in het boek duurt even, terwijl de horlogebroer een vocabulaire opbouwt van duizenden woorden (niet honderden zoals we in de film zien). Genade zegt:

De volgende dagen zijn repetitief, maar verre van saai. We vergroten onze gemeenschappelijke woordenschat en een behoorlijke hoeveelheid grammatica aanzienlijk. Tijdsvormen, meervoudsvormen, voorwaardelijk… taal is moeilijk. Maar we krijgen het stukje bij beetje.

Dit is waar het interessant wordt bij het aanpassen. Grace en Rocky besteden enige tijd aan het beslissen hoe de audiovertaling moet klinken, inclusief het nadenken over de stem een van de beste actrices ooit, Meryl Streep. Uiteindelijk kiezen ze voor James Ortiz (de poppenspeler die ook achter Rocky’s fysieke verschijning in de film zit). Vervolgens blijven we de stem van Ortiz gedurende de hele film horen. Het zit technisch gezien een tijdje vast aan de computer, maar uiteindelijk wordt de computer irrelevant en is hij vaak niet eens in de scene aanwezig.

In het boek begint Grace echter al snel de muzikale stem van Rocky te begrijpen zonder dat er interpretatie nodig is. In de volgorde waarin ze leren spreken, zegt de boekversie van Grace:

Dus ook al is het proces zo, ik herinner me meer van zijn taalgebruik. Ik heb de computer niet zo vaak nodig. Hoewel ik nog steeds niet helemaal zonder kan, zal het nog lang duren.

Dus in werkelijkheid eindigen we met een Han Solo- en Chewbacca-situatie. Herinneren, Chewy’s lijnen zijn niet toevallig. Ze zijn vaak uitgeschreven en weloverwogen. Hetzelfde geldt hier, waar Grace de sombere tonen van Rocky direct begrijpt. Maar in de film? Het publiek heeft niet de mogelijkheid om Eridian ter plekke te leren, dus houden ze Ortiz aan de gang. Dat wil zeggen, tot de laatste scène.

Aan het einde van de film zijn Grace en Rocky samen op Erid in de afgesloten, klimaatgecontroleerde habitat die de Eridians hebben gebouwd voor hun redder Grace om in te leven. In die scène praten de twee, maar er is iets anders. Tot die tijd gaan kijkers er vrijwel van uit dat Rocky’s stem James Ortiz is. Maar dan krijgen we een wending die ons eraan herinnert dat het echt de computer was die de hele tijd aan het vertalen was, of we het nu zagen of niet.

In de slotscène spreekt Rocky alleen met zijn muzikale stem. Geen James Ortiz-vertaling. In plaats daarvan krijgen we ondertitels onderaan het scherm. Vertaling? Grace is duidelijk overgegaan van AI-sprekende ondersteuning naar een Han Solo-achtig vermogen om Rocky te begrijpen. Het is een leuke kleine herinnering dat hoewel een computer hun communicatie gedurende de hele film ondersteunt, Grace’s vaardigheid en bekendheid hem uiteindelijk de mogelijkheid geven om rechtstreeks via hun muzieknoten te leren wat de Eridians zeggen.

Alles bij elkaar genomen volgt de film het boek vrij nauwkeurig. Lord en Miller brengen waar nodig kleine aanpassingen aan om ervoor te zorgen dat ze het publiek niet achterlaten, maar ze besteden veel tijd aan het demonstreren van het communicatieproces dat zo zwaar is in het boek.

“Project Hail Mary” is nu in de bioscoop.