Net als de mythische stad Brigadoon is ‘The Comeback’ van Lisa Kudrow na vele jaren teruggekeerd op televisie, met dit verschil dat de tijd niet heeft stilgestaan voor de inwoners, ouderen in een veranderende wereld die hen minder waardeert en waarin ze met minder zekerheid navigeren.
Kudrow, die de serie samen met Michael Patrick King creëerde en schrijft, was in haar jeugd een speler in de nadagen van de netwerkgedomineerde televisie, gecast in een slimme, invloedrijke show met een brede aantrekkingskracht van meerdere generaties; tenminste in kwantitatieve zin zou alles vanaf dat moment bergafwaarts gaan naarmate het medium transformeerde en opnieuw transformeerde. “The Comeback” ging in première in 2005, slechts een jaar later het einde van “Vrienden”; het eerste seizoen ging over de opkomst van reality-televisie, en volgend seizoenin 2014, op donkere, streaming “prestige” televisie.
Het nieuwe (en laatste) seizoen is zowel actueel als speculatief en gaat over de impact van kunstmatige intelligentie op het medium en de industrie, en zinspeelt op een dystopische toekomst; dit geeft het een morele, zelfs politieke component, om niet te zeggen een gevoel van urgentie. Het is niet verwonderlijk dat ‘The Comeback’, als door mensen gemaakt ding, resoluut aan hun kant staat (het is soms een manifest), ook al erkent het op ongemakkelijke wijze dat door de computer gegenereerde inhoud ‘goed genoeg’ kan zijn.
Opnieuw speelt Kudrow Valerie Cherish, die op 60-jarige leeftijd – de uitdrukking ‘van een bepaalde leeftijd’ keert terug in de serie – nog steeds in aanmerking komt als werkende actrice. Maar ze is verder in het beroep geduwd: haar gezellige mysterieserie van twee seizoenen, ‘Mrs. Hatt’ (‘parttime tuinman, misdaadoplosser, echtgenoot is een ex-politiechef’), staat op niemand anders dan haar eigen radar en is uitgezonden op Epix. Een dag werken aan een film zonder budget is nog minder lonend dan ze zich had voorgesteld; ze duurde alle twee afleveringen “De verraders.” Ze peddelt hard om bij te blijven en haar merk te verbeteren, terwijl ze door een podcast ‘Cherish the Time’ bladert, zonder enig idee wat ze met die tijd moet doen; heeft een sociale media-persoonlijkheid in dienst, Patience (Ella Stiller), zonder waarneembaar effect; en plaatst foto’s van zichzelf met producten in de hoop op “toekomstige samenwerkingen”.
Toch is ze niet arm. Valerie en echtgenoot Mark (Damian Young) zijn verhuisd van Brentwood naar een appartement met uitzicht op de (echte) Sierra Towers, met uitzicht op de Sunset Strip, waarmee ze het laatste ‘nieuwe hoofdstuk’ in hun leven openen, hoewel het moeilijk te zeggen is wat dat hoofdstuk voor hen is. Mark is zijn baan in de financiële wereld kwijtgeraakt – “Je vertelde een grap op het werk in een tijd dat grappen illegaal waren”, zegt Valerie, in een poging hem op te vrolijken, “het kan niemand nu iets schelen” – maar vertrok in een gouden parachute; nu bouwt hij zijn dag rond pickleball. Een mogelijke rol in een realityshow, ‘Finance Dudes’, werkt niet naar ieders tevredenheid. Hij staat aan de vooravond van een driekwart levenscrisis.
Wanneer haar zelfpromoerende manager/publicist Billy (Dan Bucatinsky) naar haar toe komt met een aanbod voor een nieuwe serie, een nieuw netwerk, waarin zij de hoofdrol zal spelen, is Valerie meer dan geïntrigeerd, zij het verrast, als hij haar vertelt dat het door AI is geschreven. (Hij mag het niet weten.) Netwerkmanager Brandon (Andrew Scott, net zo gemakkelijk onaangenaam als zijn Moriarty op ‘Sherlock’) verzekert haar dat het ‘binnen de Writers Guild-overeenkomst’ valt, maar dat het ook een geheim is – wat in de toekomst veel komedie zal verklaren, waar geheimen en leugens de vorm zijn. “De AI is echt buitengewoon”, vertelt hij Valerie. “Het heeft jou gekozen.”
Het bracht ook een volledig generieke sitcom met meerdere camera’s voort, ‘How’s That?’, waarin Valerie’s personage, Beth, zoals ze het beschrijft, ‘een lieve, charmante oude B&B in New England runt met de hulp van haar knappe neef Bo – dus Beth en Bo, B&B.’ (“Kijkers willen even ontsnappen aan de ingewikkelde, ingewikkelde verhaallijnen van al deze duistere streamingshows”, zegt een netwerkmanager.) Haar enthousiaste ondersteunende cast heeft geen idee dat de show door iets anders is geschreven dan door de menselijke gezichten, het ongelukkig getrouwde stel Josh (John Early) en Mary (Abbi Jacobson). Josh, die zichzelf beschouwt als ‘de stem voor vrouwen van een bepaalde leeftijd’, heeft veel waardering voor de grappen die hij in het script weet te verwerken; Het kon Mary niets schelen. De talentloze schrijfassistent Marco (Tony Macht) wil alleen maar ‘een heel mooi huis krijgen’. De AI wordt ondertussen gepersonifieerd door de cast en crew, die er niets van weten, als iemand genaamd “Al” die “op afstand werkt”.
Eén voor één wordt het oude bedrijf geïntroduceerd in het nieuwe seizoen, waarbij Valerie Jane (Laura Silverman) wordt aangetroffen, haar voormalige documentairemaakster die als kassamedewerker werkt bij Trader Joe’s, die het beu is geworden om als filmmaker ruzie te maken en ‘mensen te smeken zich te bekommeren om de dingen waar ik om gaf’. Als Valerie laat weten dat haar nieuwe serie door AI is gegenereerd – “maar vertel het aan niemand, want het is een geheim” – wordt Jane geïnspireerd om haar camera weer op te pakken. Lance Barber zal uiteindelijk de rol van scenarioschrijver Paulie G., Valerie’s oude aartsvijand, opnieuw vertolken. Robert Michael Morris, die in voorgaande seizoenen Mickey, Valerie’s kapper en beste vriend, speelde, stierf in 2017; Jack O’Brien, als Tommy, bezet hier een versie van die ruimte.
Valerie is misschien redelijk succesvol, maar ze is geen hacker. Ze heeft een Emmy voor ‘Seeing Red’, het drama dat centraal staat in seizoen 2. Ze verzet zich tegen de klant (Benito Skinner) die haar in een kaftan wil hebben. Ze kent haar vak en is er in naam trots op lid te zijn van een vakbond. Ze is geen diva, maar ze heeft haar trots. En haar loyaliteit, zelfs als het haar niet ten goede komt, maakt haar gemakkelijk aardig te vinden. Halfbewust op dit snijvlak betreden – zoals de eerste in een AI-komedie, vertelt Mark haar, ‘is hetzelfde als zeggen: ‘Ik was de eerste die een arm opat in het Donner-feest’’ – ze is uiterst sympathiek en, uiteindelijk, als de zaken richting horror evolueren in een onthulling in het laatste bedrijf, een held.
Hoewel het onderwerp serieus is, is de aanpak deze keer luchtig en kluchtig. Door de documentaire-esthetiek van zijn voorgangers gedeeltelijk los te laten (het eerste seizoen had de uitstraling van amateurvideo, het tweede van guerrillafilm) is een groot deel van dit seizoen opgenomen als een conventioneel, niet-meta tv-programma, waardoor we toegang hebben tot privégesprekken en ontmoetingen zonder dat we rekening hoeven te houden met Jane en haar team, of dat de spelers moeten doen alsof ze in de gaten worden gehouden. Paradoxaal genoeg maakt het, zonder de realiteit voor te stellen, sommige dingen reëler.
Regisseur James Burrows, die Valerie overtuigt om haar pilot te regisseren, merkt als zichzelf op dat de grappen die AI schrijft snel kunnen komen, maar nooit beter dan voor de hand liggend zijn. “Het verrassende komt alleen voort uit een groep schrijvers die ineengedoken in een hoek zitten en zichzelf in elkaar slaan om een betere show te maken”, zegt hij. En net zoals Valerie geen personage is dat een algoritme zou kunnen voortbrengen, is Kudrow geen acteur die een machine zich ooit zou kunnen voorstellen. Ze is nee Tilly Norwood, of Tilly Norwood op 60-jarige leeftijd, of Tilly Norwood met toegepaste eigenaardigheden. Er is niemand zoals zij – behalve zij – die door de leermachines kan worden geschraapt.
U moet nooit genoegen nemen met ‘goed genoeg’ als er beter of het beste beschikbaar is. Maar die keuze is aan jou.
