De Amerikaanse economie zou het jaar knallend moeten beginnen, aangedreven door een ongewoon grote sprong belastingteruggave van president Donald De belastingverlagingswetgeving van Trump. Nog stijgende gasprijzen is op weg om die restituties op te eten, waardoor de meeste Amerikanen weinig extra te besteden hebben.
“Volgend voorjaar zal naar verwachting het grootste belastingteruggaveseizoen ooit zijn”, zei Trump in december in een primetime-toespraak, gericht op het wegnemen van de zorgen van kiezers over de economie en de hardnekkig hoge prijzen.
Maar dat was vóór de oorlog tegen Iran, die op 28 februari begon. De olie- en gasprijzen zijn sindsdien gestegen, waarbij de nationale gemiddelde prijs van gas op zondag 3,94 dollar bereikte, ruim een dollar meer dan een maand eerder.
De gasprijzen zullen waarschijnlijk nog enige tijd hoog blijven, zelfs als de oorlog binnenkort eindigt, omdat de scheepvaart en de productie zijn ontwricht en het enige tijd zal duren om te herstellen. Economen verwachten nu een langzamere groei dit voorjaar en voor het hele jaar, omdat het minder waarschijnlijk is dat dollars die aan benzine worden uitgegeven, worden uitgegeven aan restaurantmaaltijden, nieuwe kleding of entertainment.
Huishoudens met lage en middeninkomens zullen waarschijnlijk bijzonder hard getroffen worden omdat zij lagere vergoedingen krijgen terwijl ze een groter deel van hun inkomen aan gas besteden.
“De energieschok treft degenen met de minste steun”, zegt Alex Jacquez, beleidsdirecteur bij de linkse Groundwork Collaborative en voormalig econoom van het Witte Huis van Biden. “En het ziet er niet naar uit dat deze belastingteruggaven hier zullen zijn om hen te redden.”
Neale Mahoney, directeur van het Stanford Institute for Economic Policy Research, berekent dat de gasprijzen in mei zouden kunnen pieken op $4,36 per gallon, gebaseerd op de olieprijsvoorspellingen van Goldman Sachs, gevolgd door langzame dalingen in de rest van het jaar. Het idee dat de gasprijzen veel langzamer dalen dan stijgen, is onder economen zo diepgeworteld dat ze het het ‘raket-en-veer-fenomeen’ noemen.
In dat scenario zou het gemiddelde huishouden dit jaar 740 dollar meer aan gas betalen, bijna gelijk aan de stijging van 748 dollar aan restituties die het gemiddelde huishouden volgens schattingen van de Belastingdienst zal ontvangen.
Tot en met 6 maart zijn de terugbetalingen veel minder gestegen, volgens gegevens van de IRS: ze bedroegen gemiddeld $3.676, een stijging van $352 ten opzichte van $3.324 in 2025. Toch kunnen de gemiddelde terugbetalingen stijgen naarmate er complexere aangiften worden ingediend.
Andere schattingen laten vergelijkbare effecten zien. Economen van het adviesbureau Oxford Economics schatten dat als de gasprijzen het hele jaar door gemiddeld 3,70 dollar per gallon bedragen, dit de consumenten ongeveer 70 miljard dollar zal kosten – meer dan de 60 miljard dollar aan verhoogde belastingteruggaven.
Door de stijging van de gasprijs bevinden veel consumenten zich nu al in een precaire positie, vooral vergeleken met 2022, toen de gasprijzen ook piekten als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne. Destijds hadden veel huishoudens nog steeds dikke bankrekeningen vanwege de pandemische stimuleringsbetalingen, en bedrijven bleven werkgelegenheid snel en krachtig de lonen verhogen om werknemers aan te trekken.
Nu is de werkgelegenheid bijna tot stilstand gekomen en is de Amerikaanse spaarquote de afgelopen jaren gestaag gedaald, omdat veel huishoudens meer lenen om hun uitgaven op peil te houden.
“Als je vanuit consumentenperspectief naar de hele linie kijkt, zie je dat mensen die hun creditcard maximaal hebben gebruikt ‘koop nu, betaal later’ gebruiken om hun boodschappen te doen”, zegt Julie Margetta Morgan, voorzitter van de denktank The Century Foundation. “Ze laten het voorlopig werken, maar het kan vrij snel uit elkaar vallen.”
De impact zal waarschijnlijk het ‘K-vormige’ verhaal rond de Amerikaanse economie verergeren, aldus analisten, waarin huishoudens met een hoger inkomen beter hebben gepresteerd dan huishoudens met een lager inkomen. De onderste 10% van de verdieners besteedt bijna 4% van hun inkomen aan benzine, schat Pantheon Macroeconomics, terwijl de bovenste 10% slechts 1,5% besteedt.
Tot nu toe verwachten de meeste analisten nog steeds dat de Amerikaanse economie dit jaar zal groeien, zij het in een langzamer tempo, gezien de schok van de gasprijs. Hogere gasprijzen zullen de inflatie op de korte termijn waarschijnlijk verergeren, maar op termijn zal een zwakkere consumptie ook de groei vertragen.
Amerikaanse consumenten en bedrijven hebben sinds de pandemie herhaaldelijke schokken van zich afgeschud – stijgende inflatie, stijgende rentetarieven, tarieven – en zijn blijven uitgeven, ondanks de zorgen dat de economie in een recessie zou belanden. Veel economen merken op dat het deel van hun inkomen dat Amerikanen uitgeven aan gas en andere energie aanzienlijk is gedaald vergeleken met tien jaar geleden.
Uit gegevens van het Bank of America Institute, die vrijdag zijn vrijgegeven, blijkt dat de uitgaven aan benzine op de creditcards en debetkaarten van de bank in de week eindigend op 14 maart 14,4% hoger zijn gestegen dan een jaar geleden. Voor de oorlog lagen deze uitgaven 5% lager dan het jaar ervoor, wat een voordeel was voor de consument.
De uitgaven aan luxe artikelen – restaurantmaaltijden, elektronica en reizen – groeien nog steeds, aldus het instituut, wat een bewijs is van de veerkracht van de consument. Maar er zijn weinig tekenen dat de economie versnelt, zoals veel economen hadden gehoopt.
“Hoe langer deze gasprijzen aanhouden, hoe meer dit geleidelijk de uitgaven van consumenten zal onder druk zetten”, zegt David Tinsley, senior econoom bij het instituut.
Andere analisten verwachten dat de groei zal vertragen als gevolg van de oorlog. Bernard Yaros en Michael Pearce, economen bij Oxford Economics, voorspellen dat de Amerikaanse economie dit jaar met slechts 1,9% zal groeien, vergeleken met een eerdere schatting van 2,5%.
“We hadden een stijging van de uitgaven verwacht als gevolg van een belastingteruggaveseizoen”, schreven ze, “maar de stijging van de benzineprijzen zou, indien aanhoudend, deze stijging ruimschoots compenseren.”
—Christopher Rugaber, schrijver van economische wetenschappen bij AP
