Terwijl Japan moderniseerde tijdens het Meiji-tijdperk (1868-1912), verbood de regering in 1872 tatoeages om een ‘beschaafd’ imago naar het Westen te projecteren. Hoewel de yakuza (het Japanse misdaadsyndicaat) in 1948 opnieuw werd gelegaliseerd, adopteerde hij later tatoeages over het hele lichaam als onderdeel van hun uniform, waarbij het Edo-idee van groepsloyaliteit behouden bleef en de associatie van de tatoeage met de georganiseerde misdaad werd versterkt. Dit beeld, versterkt door yakuza-films uit de jaren zeventig, hangt nog steeds in openbare ruimtes zoals baden en sportscholen. Maar nu Japan meer buitenlandse bezoekers verwelkomt, nemen jongere generaties een meer mondiale houding aan en beginnen oude associaties te vervagen.
Moderne Japanse tattoo-cultuur
Terwijl de erfenis van het stigma nog steeds in de publieke verbeelding aanwezig is, breidt een nieuwe generatie Japanse tattoo-artiesten de betekenis van het inkleuren van het lichaam uit. Sommige mixen stijlen uit verschillende culturen; anderen sneden ze terug tot een enkele punt. Voor jongere mensen is er nu een duidelijker onderscheid tussen irezumi – traditionele tatoeages die verband houden met de yakuza – en ‘mode-tatoeages’ in westerse stijl. Make-up artiest Yuuvisiedie in een tatoeagevriendelijk badhuis werkte, merkt op dat jongere klanten zelden bezwaar maakten tegen tatoeages, hoewel ze af en toe klachten ontving van oudere klanten die irezumi en mode-tatoeages door elkaar haalden. Kunstenaar Coca voegt hieraan toe: “Vroeger werd ik door de politie aangehouden omdat ik zichtbare tatoeages had. Nu gebeurt dat minder, maar traditionele irezumi zal waarschijnlijk altijd een gevoel van angst met zich meebrengen.”
Terwijl de houding ten opzichte van tatoeages langzaam verandert, onderzoeken sommige kunstenaars deze spanning op subtiliteit. Grafisch ontwerper Ayaka Katayamawaarop een klein roze stipje van de kunstenaar staat HEEEE SATO op haar oorlel, stelde me voor aan Hanaes 1 mm tatoeage – een kunstproject dat van tatoeage een rustige meditatie over individualiteit en universaliteit maakt in plaats van lichaamsversiering. Met het lichaam als medium blaast Hanae een enkele stip van één millimeter, klein genoeg om te worden aangezien voor een sproet, over een groeiende gemeenschap van duizenden, verspreid over generaties, nationaliteiten en regio’s. Elk merkteken weerspiegelt tijd en verandering, verbonden met het lichaam dat het draagt. Door zijn minimale, bijna onzichtbare vorm keert het de gebruikelijke blik van tatoeage om: in plaats van gemaakt te zijn zodat anderen het kunnen zien, is het alleen van de drager. “Het is als een geheime geluksbrenger”, vertelt Ayaka. Hoewel Hanae zich niet identificeert als tattookunstenaar, overbrugt haar werk de kloof tussen kunst en lichaamsaanpassing, waarbij individualiteit en universaliteit met elkaar worden verbonden via de gedeelde ervaring van het mens-zijn. Geworteld in verschillende steden zoals Tokio, Hanae’s 1 mm tatoeage breidt stilletjes de perceptie van tatoeages in Japan uit.
