President van de Verenigde Staten Donald Trump op maandag bedreigd met wijdverbreide vernietiging van de Iraanse energiebronnen en andere vitale infrastructuur, inclusief ontziltingsinstallaties, indien een overeenkomst om de oorlog te beëindigen waarbij Teheran “binnenkort” niet wordt bereikt.
Op de grond was het conflict zichtbaar geen tekenen van opgeven: Teheran raakte een centrale water- en elektriciteitscentrale in Koeweit, en een olieraffinaderij in Israël werd aangevallen. Israël en de VS lanceerden een nieuwe golf van aanvallen op Iran.
De nieuwe dreiging van Trump in een post op sociale media en eerdere commentaren in een interview met de Financial Times, waarin werd gesuggereerd dat Amerikaanse troepen het olie-exportcentrum van het land op Kharg Island zouden kunnen veroveren, benadrukken een veel voorkomende tactiek. Aan de ene kant heeft hij herhaaldelijk gezegd dat de onderhandelingen met Iran goed verlopen, hoewel Teheran weigert rechtstreeks te onderhandelen. Aan de andere kant heeft hij zijn dreigementen gestaag opgevoerd nu enkele duizenden mariniers en andere Amerikaanse troepen het Midden-Oosten binnenstromen.
Het is nog steeds onduidelijk waar de door Pakistan gefaciliteerde diplomatieke inspanningen staan. De aanvallen van Iran op zijn buurlanden aan de Golf zouden een nieuw element van onzekerheid aan elk gesprek kunnen toevoegen. De Verenigde Arabische Emiraten – die zichzelf lange tijd hebben aangeprezen als een baken van veiligheid en stabiliteit in een onstabiele regio – zijn zwaar getroffen in de oorlog en geven steeds vaker te kennen dat zij willen dat Iran bij een staakt-het-vuren wordt ontwapend. Het is onwaarschijnlijk dat de Iraanse theocratie dit zal accepteren.
Trump zegt dat de diplomatie goed verloopt, maar suggereert dat militaire expansie mogelijk is
In een bericht op sociale media zei Trump dat er “grote vooruitgang wordt geboekt” in de gesprekken met Iran om de militaire operaties te beëindigen. Maar hij beweerde dat als er niet “snel” een akkoord wordt bereikt en als de Straat van Hormuz niet onmiddellijk wordt heropend, de VS hun offensief zouden uitbreiden door energiecentrales, oliebronnen en Kharg Island “volledig te vernietigen” en mogelijk zelfs ontziltingsinstallaties die drinkwater leveren, zouden aanvallen.
De zeestraat is een cruciale waterweg waarlangs een vijfde van de olie in de wereld in vredestijd wordt verscheept.
In het interview met de FT zei Trump dat het zijn voorkeur zou zijn om “de olie van Iran in te nemen” – een stap die de inbeslagname van Kharg Island zou vereisen – de terminal waar bijna alle Iraanse olie-export doorheen gaat.
‘Misschien nemen we Kharg Island in, misschien niet,’ vervolgde hij. “We hebben veel opties.”
De VS hebben zich al een keer op militaire posities in Kharg gericht. Iran heeft gedreigd zijn eigen grondinvasie in de Arabische Golfstaten te lanceren en de Perzische Golf te ontginnen als Amerikaanse troepen op zijn grondgebied landen.
De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Esmail Baghaei, erkende maandag dat Teheran een voorstel van vijftien punten had ontvangen van de regering-Trump, maar zei dat er tot nu toe geen directe gesprekken met Washington zijn geweest.
Eerder heeft de voorzitter van het Iraanse parlement, Mohammad Bagher Qalibaf, de gesprekken in Pakistan afgedaan als een dekmantel om meer Amerikaanse troepen naar de regio te krijgen. Hij zei dat Iraanse troepen “wachtten op de komst van Amerikaanse troepen ter plaatse om hen in brand te steken en hun regionale partners voor altijd te straffen”, aldus staatsmedia.
Tijdens de tweede ambtstermijn van Trump hebben de VS Iran tweemaal aangevallen tijdens diplomatieke onderhandelingen op hoog niveau, onder meer met de aanslagen van 28 februari waarmee de huidige oorlog begon.
Iran lanceert aanvallen op Israël en treft meer infrastructuur in de Golfstaten
Bij zonsopgang klonken sirenes nabij het belangrijkste nucleaire onderzoekscentrum van Israël, een deel van het land dat de afgelopen dagen herhaaldelijk is getroffen. Het Israëlische leger zei ook dat het twee drones had meegenomen die waren verzonden vanuit Jemen, waar de door Iran gesteunde Houthi-rebellen zaterdag de oorlog ingingen met hun eerste raketaanval.
Later brak er brand uit in een olieraffinaderij in de noordelijke stad Haifa, hetzij als gevolg van een raketaanval, hetzij als gevolg van een onderschepping van puin. Het vuur werd snel geblust.
Iran bleef druk uitoefenen op zijn Arabische buren in de Golf, terwijl Saoedi-Arabië vijf raketten onderschepte die gericht waren op de olierijke oostelijke provincie, Bahrein een raketalarm liet horen en een vuurbal losbarstte boven Dubai, Verenigde Arabische Emiraten, toen een raket door de verdediging werd onderschept.
In Koeweit trof een Iraanse aanval een energie- en ontziltingsinstallatie, waarbij één arbeider om het leven kwam en tien soldaten gewond raakten, zo meldde het staatspersbureau KUNA.
Te midden van de voortdurende campagne van Iran tegen zijn buurlanden aan de Golf gaf een functionaris uit de Emiraten maandag opnieuw een signaal dat de Verenigde Arabische Emiraten meer willen dan alleen een staakt-het-vuren.
“We willen een normale buurman”, schreef Noura Al Kaabi, staatsminister bij het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VAE, in een column gepubliceerd door de aan de staat gelieerde Engelstalige krant The National. “Een Iraans regime dat in eigen land ballistische raketten afvuurt, de wereldhandel bewapent en proxy’s steunt, is niet langer een acceptabel kenmerk van het regionale landschap.”
Ze voegde eraan toe: “We willen de garantie dat dit nooit meer zal gebeuren.”
Het Israëlische leger lanceerde intussen een nieuwe golf van aanvallen op Iran en zei dat het de “militaire infrastructuur” in heel Teheran had getroffen. In de Iraanse hoofdstad waren explosies te horen en de Iraanse staatsmedia meldden dat een petrochemische fabriek in Tabriz, in het noorden, beschadigd was geraakt door een luchtaanval.
Iran bevestigde maandag dat het hoofd van de vloot van de Revolutionaire Garde, admiraal Alireza Tangsiri, was omgekomen bij een Israëlische luchtaanval, wat Israël vorige week beweerde.
In het door Israël binnengevallen Libanon werd een Indonesische vredeshandhaver gedood en raakten drie anderen gewond toen een projectiel ontplofte nabij een dorp in het zuiden.
Afgelopen weekend zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dat het leger zijn invasie zou uitbreiden en de “bestaande veiligheidsstrook” in het zuiden van het land zou uitbreiden, aangezien deze zich richt op de aan Iran gelieerde militante groepering Hezbollah.
In Iran zeggen de autoriteiten dat meer dan 1.900 mensen zijn gedood, terwijl in Israël 19 doden zijn gemeld.
In de Golfstaten en de bezette Westelijke Jordaanoever zijn twee dozijn mensen gedood. In Libanon zeiden functionarissen dat meer dan 1.200 mensen zijn gedood en dat meer dan 1 miljoen ontheemden zijn.
Zes Israëlische soldaten zijn omgekomen in Libanon, terwijl dertien Amerikaanse militairen zijn omgekomen in de oorlog.
De olieprijzen stijgen weer naarmate de zorgen over de mondiale energiecrisis toenemen
De aanvallen van Iran op de energie-infrastructuur in de regio en zijn wurggreep in de Straat van Hormuz hebben de mondiale aanvoer van olie, aardgas en kunstmest bedreigd. Ze hebben de brandstofprijzen omhoog doen schieten en de groeiende zorgen over een energiecrisis aangewakkerd.
Trump heeft gezegd dat Iran ermee heeft ingestemd om vanaf maandag twintig olietankers door de Straat van Hormuz te laten varen als ‘een teken van respect’. Er was geen woord over de vraag of deze schepen zich maandag daadwerkelijk hebben verplaatst.
Brent-olie, de internationale standaard, werd maandag rond de $115 verhandeld, een stijging van bijna 60% ten opzichte van het begin van de oorlog.
Opstand gemeld vanuit Bangkok, Corder vanuit Den Haag, Nederland. Schrijvers van Associated Press Darlene Superville aan boord van Air Force One, Melanie Lidman in Tel Aviv, Israël, Giovanna Dell’Orto in Miami en Munir Ahmed in Islamabad hebben bijgedragen aan dit verhaal.
—Jon Gambrell, David Rising en Mike Corder, Associated Press
