WASHINGTON — In zijn eerste formele toespraak tot de natie sinds hij ruim een maand geleden een oorlog tegen Iran lanceerde, herhaalde president Trump woensdagavond een bekende lijst van beweerde successen – en verdoezelde hij tegenslagen – terwijl hij weinig duidelijkheid bood over een duidelijk pad naar het beëindigen van het conflict.
“We gaan de klus klaren, en wel heel snel. We komen heel dichtbij”, zei de president vanuit het Witte Huis.
Trump zei dat Iran ‘niet langer een bedreiging’ is, maar hij sprak over een mogelijke noodzaak om het conflict te escaleren en de bombardementen op de energie- en olie-infrastructuur van Iran op te voeren als het land blijft terugvechten.
“Als er geen overeenkomst komt, zullen we al hun elektrische productiefaciliteiten zeer hard en waarschijnlijk tegelijkertijd treffen”, zei hij. ‘We hebben hun olie niet geraakt, ook al is dat het gemakkelijkste doelwit van allemaal, omdat dat hen niet de minste kans zou geven om te overleven of opnieuw op te bouwen. Maar we zouden de olie wel kunnen raken en de olie zou verdwenen zijn, en ze zouden er niets aan kunnen doen.’
Trump eerder deze week zei dat hij verwacht de Amerikaanse troepen binnen drie weken uit Iran terug te trekkenen benadrukte dat de Verenigde Staten niet in het Midden-Oosten hoeven te zijn, maar dat zij er alleen zijn om “onze bondgenoten te helpen”.
In zijn toespraak schetste Trump geen specifieke tijdlijn voor een exitstrategie, maar zei dat de Verenigde Staten “op koers liggen om alle militaire doelstellingen van Amerika binnen een korte periode, zeer binnenkort, te verwezenlijken.”
“We gaan ze de komende twee tot drie weken extreem hard treffen. We gaan ze terugbrengen naar het stenen tijdperk waar ze thuishoren”, zei hij. “Intussen zijn de gesprekken gaande.”
Hij herhaalde ook zijn beweringen, die hij al wekenlang maakte, dat de Verenigde Staten Iran feitelijk al hebben verslagen en de oorlog hebben gewonnen, die hij typeerde als een ‘beslissende, overweldigende overwinning’.
Hij benadrukte ook dat het “heel belangrijk is dat we dit conflict in perspectief houden”, voordat hij – per maand en dag – de duur van de Eerste Wereldoorlog, de Tweede Wereldoorlog, de Koreaanse oorlog, de oorlog in Vietnam en de oorlog in Irak opsomt.
Vóór de formele toespraak van woensdagavond had Trump alleen in minder formele omstandigheden gesproken over de oorlog – die de VS en Israël op 28 februari tegen Iran lanceerden – tijdens mediabriefings en andere openbare evenementen.
De toespraak was een belangrijk moment voor de president, die 33 dagen na de oorlog moeite heeft gehad om de omvang en doelstellingen van een conflict duidelijk uit te leggen dat duizenden mensen in Iran en de buurlanden heeft gedood en de wereldmarkten heeft ontwricht.
Trump heeft herhaaldelijk benadrukt dat de VS het goed doen, “in goede vorm zijn voor de toekomst” en de olie niet nodig hebben die Iran in de Straat van Hormuz heeft gewurgd, waarbij hij de duidelijke gevolgen van de oorlog en deze verstoringen voor de VS, inclusief de gasprijzen, negeert.
Deze effecten dragen nu al bij aan breuken in de basis van Trump. Sommigen hebben hun frustratie geuit over het besluit van de regering om een nieuw conflict in het Midden-Oosten aan te gaan, een bezorgdheid die een politieke aansprakelijkheid voor de Republikeinen zou kunnen worden in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november.
In zijn opmerkingen leek Trump zich te richten tot degenen die hem bekritiseerden omdat hij was afgeweken van zijn campagnebeloften door oorlog te voeren, door te zeggen dat hij had beloofd Iran nooit een kernwapen te laten hebben ‘vanaf de allereerste dag’ waarop hij zijn eerste presidentiële campagne in 2015 aankondigde.
Trump heeft herhaaldelijk de economische druk die de oorlog op de Amerikanen heeft uitgeoefend gebagatelliseerd, inclusief de stijgende gasprijzen, met het argument dat de economische druk op de korte termijn noodzakelijk is voor de nationale veiligheid. Hij heeft ook beloofd dat de gasprijzen “zullen dalen” als het conflict voorbij is.
“De gasprijzen zullen snel weer dalen”, herhaalde Trump woensdag. “De aandelenkoersen zullen snel weer stijgen. Ze zijn niet veel gedaald. Eerlijk gezegd zijn ze een beetje gedaald, maar ze hebben een aantal hele goede dagen gehad.”
Trump leek tijdens zijn avondtoespraak minder energiek dan tijdens sommige van zijn eerdere evenementen overdag, waar hij consequent een optimistische toon over de oorlog aanhield, terwijl hij inconsistente verslagen gaf over wat zijn regering wilde bereiken of hoe lang en wat het zou duren om die doelen te bereiken.
Deze verschillen waren zelfs uren vóór het adres duidelijk zichtbaar. In een interview met Reutershij zei dat hij zich geen zorgen maakte over het verrijkte uranium in Teheran – een verklaring die een centrale reden voor de oorlog leek te ondermijnen.
“Het zit zo ver onder de grond, het kan me niet schelen”, zei Trump, eraan toevoegend dat het Amerikaanse leger het “via de satelliet zal zien.”
In openbare opmerkingen voorafgaand aan de toespraak zei Trump dat de oorlog was gelanceerd om te voorkomen dat Iran een kernwapen zou ontwikkelen, maar ook dat de Verenigde Staten de nucleaire capaciteiten van Iran maanden eerder volledig hadden weggevaagd in afzonderlijke aanvallen tijdens de zomer. Hij zei ook dat hij zich zorgen maakte over het verrijkte uranium van Iran, dat hij wilde dat de VS het zouden innemen en zelfs zou overwegen om Amerikaanse troepen naar Iran te sturen om het in te zamelen.
Sindsdien zijn er ook gemengde berichten verschenen over de Amerikaanse bedoelingen met het Iraanse leiderschap De hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei werd aan het begin van het conflict vermoord, waardoor er een leiderschapsvacuüm achterbleef dat werd opgevuld door zijn zoon, Mojtaba Khamenei, een 56-jarige harde geestelijke die Trump aanvankelijk een ‘onaanvaardbare keuze’ noemde.
Terwijl de geestelijke heersers van Iran een stevige greep op het land behielden, voerden functionarissen van de Trump-regering, zoals minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, aan dat de Amerikaanse oorlogsdoelstellingen “niets te maken” hadden met het leiderschap van Iran. Maar Trump heeft de afgelopen dagen herhaaldelijk gesproken over de manier waarop ‘regimeverandering’ werd bereikt.
Woensdag zei Trump dat een deal binnen bereik blijft met de nieuwe leiders van Iran, die hij ‘minder radicaal en veel verstandiger’ noemde.
Uren voordat Trump zijn toespraak zou houden, plaatste Rubio een video waarin hij begon met te zeggen: “Veel Amerikanen vragen zich af: ‘Waarom moesten de Verenigde Staten Iran nu aanvallen?’” – een duidelijke erkenning dat Trumps eigen antwoorden op die vraag de afgelopen dagen mogelijk geen weerklank hebben gevonden.
Rubio voerde ook een andere rechtvaardiging voor de oorlog aan die de regering de afgelopen maand af en aan heeft laten varen, door te zeggen dat Iran een arsenaal aan raketten en drones aan het opbouwen was om zijn nucleaire ambities te beschermen en dat de oorlog de “laatste beste kans” was voor de Verenigde Staten om die wapencapaciteiten te elimineren voordat het te laat was.
“We stonden op de rand van een Iran dat zoveel raketten en zoveel drones had dat niemand in de toekomst iets aan zijn kernwapenprogramma zou kunnen doen”, zei Rubio. “Het was een onaanvaardbaar risico.”
Anderen probeerden woensdag ook het oorlogsverhaal in kaart te brengen.
Vóór de toespraak van Trump heeft de Iraanse president Masoud Pezeshkian een openbare brief uitgegeven waarin hij wat hij omschreef als “een vloed van verdraaiingen en verzonnen verhalen” uit de Verenigde Staten veroordeelde, met het argument dat Iran geen bedreiging vormt en zichzelf alleen maar heeft verdedigd tegen Amerikaanse agressie.
Hij drong er bij het Amerikaanse volk op aan om “verder te kijken dan de machinerie van desinformatie” van de regering-Trump en tot hun eigen conclusies te komen over de oorlog en het doel ervan, op een gegeven moment in navolging van een vraag die ook door sommigen in de achterban van Trump werd gesteld: “Is ‘America First’ werkelijk een van de prioriteiten van de Amerikaanse regering vandaag de dag?”
Hij merkte op dat Iran midden in nucleaire onderhandelingen met de Verenigde Staten zat toen de Verenigde Staten het land aanvielen ‘als proxy voor Israël’, en beschuldigde de Amerikaanse leiders ervan een ‘oorlogsmisdaad’ te begaan door de energie- en industriële faciliteiten van Iran aan te vallen.
‘Welke belangen van het Amerikaanse volk worden nu precies door deze oorlog gediend?’ vroeg hij.
