Toen Michael Manns ‘The Insider’ in 1999 uitkwam, was hij nog maar net klaar met het indrukwekkende commerciële succes van “Heat”, wat hem ook als een solide regietalent had gecementeerd. “The Insider” is een fictief verslag van een waargebeurd verhaal, namelijk het Vanity Fair-artikel van Marie Brenner uit 1997 waarin het controversiële segment van klokkenluider Jeffrey Wigand uit de tabaksindustrie in CBS’s “60 Minutes” wordt onderzocht. In nauwe samenwerking met scenarioschrijver Eric Roth weefde Mann een opwindend verhaal over een razende insider uit de industrie die helpt de donkerste uithoeken van het Amerikaanse bedrijfsleven bloot te leggen.
Terwijl Al Pacino de rol van CBS-producent Lowell Bergman overneemt, wordt Wigand gespeeld Russell Crowe (wiens doorbraakrol was in de noir-hit uit 1997, “LA Confidential”). Crowe’s gelaagde optreden is het kloppende hart van ‘The Insider’, waarin Wigand wordt afgeschilderd als een gebrekkige held die zijn terechte verontwaardiging gebruikt om weerstand te bieden aan de corruptie. Natuurlijk is Pacino net zo briljant als altijd en brengt hij een diepgewortelde dynamiek in de rustige, contemplatieve gesprekken die het grootste deel van de film uitmaken. Deze dubbele prestaties zijn genoeg om ‘The Insider’ te classificeren als een opvallende genre-repost, maar er is nog een reden waarom het opvalt als een van de beste films van 1999.
Manns film bestrijdt samenzwering niet met plat defaitisme, maar met een oprechte, levendige drang om de waarheid te onthullen. Dit kan op papier wat simplistisch aanvoelen, maar het Mann-Roth-duo pakt dit aan door nauwkeurig de waanideeën te onderzoeken die grote conglomeraten ons hebben gegeven en hoe gemakkelijk het voor hen is om winst boven de volksgezondheid te stellen. Dergelijk eerlijk scepticisme was geen welkom sentiment rond de millenniumwisseling (een tijd die optimisme bevorderde te midden van angst), wat verklaart waarom ‘The Insider’ het ondanks zijn duidelijke verdiensten niet zo goed deed aan de kassa.
The Insider is een effectieve bedrijfsthriller met krachtige vertolkingen
Als weerspiegeling van het echte leven is Bergman in “The Insider” verantwoordelijk voor de Mike Wallace (gespeeld door Christopher Plummer) segmenten op “60 Minutes” en hij doet er alles aan om Wigands verhaal tot leven te brengen. Helaas wordt Wigand in de tussentijd geconfronteerd met enorme druk en intimidatie, en CBS aarzelt in zijn standpunt als het moeilijk wordt. Wallace wordt niet op dezelfde manier afgebeeld als Bergman, aangezien de eerstgenoemde aarzelt om een tabaksgigant ten val te brengen en maar al te graag een erfenis achterlaat die onbezoedeld blijft door pogingen om klokkenluiden door bedrijven te ondersteunen. Zoals verwacht, de echte Wallace was geen fan van deze minder dan ideale afbeeldingmaar andere mensen die bij de situatie betrokken zijn (waaronder de echte Bergman en Wigand) beweren dat “The Insider” op alle fronten grotendeels accuraat is.
Natuurlijk helpt het niet om naar ‘The Insider’ te kijken voor objectieve waarheid, aangezien Manns fictionalisering essentieel is voor de artistieke verdiensten ervan, die vaak de vorm aannemen van dramatische excessen of gechoreografeerde spanning. Waar we in plaats daarvan naar moeten kijken, is Manns vermogen om twee personages uit te kiezen die met hand en tand strijden voor gerechtigheid, terwijl ze duidelijk maken dat hun lovenswaardige idealisme nutteloos blijkt te zijn in het licht van monetaire belangen en systemische corruptie. Maar Bergman en Wigand blijven de goede strijd voeren, waarbij de eerste informatie lekt en strategische oproepen doet om ervoor te zorgen dat het interview zonder wettelijke beperkingen kan worden uitgezonden. De magie schuilt in deze momenten van artistieke vrijheid, waar de objectieve waarheid wordt herschikt, gewijzigd en lichtjes gemanipuleerd om de climax van het eindresultaat te versterken.
“The Insider” zal niet over het hoofd worden gezien. Maar er bestaat niet zoiets als het overhypen van een Michael Mann-film, en daarom verdient deze meer dan 25 jaar na de bioscooprelease nog steeds onze aandacht.
