‘…inclusief mijn zusjes van drie en één.’
‘Mijn vader werd vernederd en begon tegen ze te schreeuwen.’
FOTO: Adam Bakri i Alles wat er nog van je over is.
In de zomer van 2023 verschijnt een Palestijns-Amerikaanse schrijfster, regisseur en actrice Cherien Dabis zou haar derde speelfilm regisseren, een epische saga over de strijd van een grote generatiefamilie vanaf de Nakba in 1948 tot heden.
Nakba is de term die wordt gebruikt om de etnische zuivering van Palestijnen te beschrijven door middel van gewelddadige ontheemding en onteigening van hun land, eigendommen en bezittingen door zionistische paramilitairen na de oprichting van de staat Israël.
De film Alles wat er nog van je over is had een grote cast met onder meer drie acterende leden van de bekende Palestijnse Bakri-familie: Adam Bakri (Oscar-genomineerde film Omar) speelt de jongere versie van familiepatriarch Sharif, de echte vader van Adam – wijlen Mohammed Bakri (Schaal en de tv-serie Thuisland) speelde de oudere Sharif; en Adams oudere broer Saleh (Het bezoek van de band, Schaal En De leraar) speelt Sharif’s oudste zoon Salim. Dabis wierp zichzelf op als Salims vrouw Hanan.
Maar de gebeurtenissen van 7 oktober 2023 veranderden de plannen van Dabis en ze moest helemaal opnieuw beginnen, opnieuw geld inzamelen en op zoek gaan naar alternatieve opnamelocaties.
Uiteindelijk voltooide Dabis de film en ging deze in première op het Sundance Film Festival van 2025.
Vervolgens reisde het naar verschillende festivals, waar het een aantal prijzen won.
Een diep ontroerende film Alles wat er nog van je over is bewandelt het pad van vergeving en verlossing als middel om vrede tussen de Palestijnen en de Israëliërs te brengen.
Alles wat er nog van je over is werd geselecteerd als de officiële inzending van Jordanië voor de Oscar voor Beste Internationale Film en is genomineerd onder de laatste 15 internationale films.
Intocht van Indië Naar huis gaan staat ook op die shortlist, net als twee andere films met een Palestina-thema Palestina 36 (Invoer van Palestina) en De stem van Hind Rajab (winnaar van de Tunesische film en de Grote Juryprijs op het Filmfestival van Venetië).
De film wordt mede gepresenteerd door twee bekende uitvoerende producenten, Mark Ruffalo en Javier Bardem.
Het ging ook goed Alles wat er nog van je over is en de andere Palestijnse films toen de Indiase regering vorige maand plotseling niet toestond dat ze op het Kerala International Film Festival vertoond werden.
De filmografie van Dabis omvat de winnaar van het filmfestival van Cannes De bestelling (2009) en een aantal hitshows, Alleen moord in het gebouw, Kader, Ozark En Quantico.
Je zult het vertellen Aseem Chhabra“Het Palestijnse verhaal in de westerse media is onvolledig, of wordt nooit verteld in het reguliere verhaal. In het slechtste geval is de manier waarop we worden afgeschilderd racistisch. Palestijnen zijn ontheemd, en wij zijn ontheemd, en dat verhaal wordt nooit verteld.”
FOTO: Cherien Dabi in Alles wat er nog van je over is.
Cherien, ik wil met je praten over wat we de afgelopen twee jaar in Gaza hebben gezien: de genocide die uiteindelijk eindigde vanwege het ‘wapenstilstand’. Ik weet zeker dat je script al lang geleden is voorbereid. Maar werden het script, de opnames en de postproductie op enigerlei wijze beïnvloed door wat er ter plaatse gebeurde?
Ja, ik begon dit in 2020 te schrijven, lang voordat dit allemaal begon.
Eigenlijk had ik het idee er al veel langer voor, ongeveer 10 jaar geleden. We zijn in mei 2023 begonnen met de voorbereiding van de film in Palestina. Ik heb bijna vijf maanden met een lokaal team gewerkt. Ik liet mijn belangrijkste bemanning vanuit Duitsland overvliegen.
We waren al begonnen met de bouw van onze locaties. We hadden een enorme voorraad prachtig samengestelde antieke rekwisieten en kleedsets verzameld. We waren twee weken verwijderd van de schietpartij toen we in oktober moesten evacueren.
De film werd dus diep getroffen door wat er op 7 oktober gebeurde, en voor altijd veranderd door wat er daarna gebeurde.
Daarna raakte de film feitelijk in een meltdown.
We zaten in een financiële crisis, we zaten in een logistieke crisis.
We moesten uitzoeken of we door konden gaan.
We moesten meer geld inzamelen.
Uiteindelijk gingen we naar Cyprus, waar we een klein deel van de film wilden opnemen. We hebben daar iets meer geschoten dan de bedoeling was. Ik bleef hopen dat we terug konden naar Palestina, maar het is ons nooit gelukt.
Dus na Cyprus hebben we in Jordanië gefilmd, in de Palestijnse vluchtelingenkampen. De topografie lijkt sterk op Palestina.
Je bedoelt vergelijkbaar met de Westelijke Jordaanoever?
We waren van plan om in heel Palestina te schieten, op de Westelijke Jordaanoever, Jericho, Nablus en Ramallah. We waren ook van plan om te filmen in Haifa en Yaffa in Israël. Jordan paste goed bij de Westelijke Jordaanoever van de film, maar Haifa en Yaffa zijn erg stoer. Die plaatsen kun je niet vinden in Jordanië.
Dus hebben we een deel van de opnames gedaan op Cyprus en daarna in Griekenland.
De scènes in Tel Aviv zijn opgenomen in Griekenland.
De oude stad Yaffa werd nagebouwd op de Rhodos-eilanden, die deel uitmaken van Griekenland en dichtbij Turkije.
We moesten zo vaak beginnen en stoppen omdat we op zoek waren naar financiering en uitzochten waar we heen moesten. Uiteindelijk moesten we overal naar Palestina zoeken, behalve in Palestina.
Uiteindelijk hebben we ook een film gemaakt over wat er gebeurde terwijl het gebeurde, wat zo ongelooflijk intens was. Op sommige dagen namen we scènes en beelden op die we op onze nieuwsschermen en op onze sociale media zagen verschijnen.
Het was echt volkomen surrealistisch en zeer pijnlijk. We waren erg verdiept in de Palestijnse geschiedenis en alles wat er sinds 1948 is gebeurd, en dat maakte de film zoveel belangrijker voor ons.
Wat zo geweldig was, was dat wij als crew en cast zo verbonden waren nadat we moesten evacueren en dat allemaal samen moesten doormaken en wisten dat we iets deden dat plotseling nog belangrijker en urgenter was geworden.
De film werd een container voor ons verdriet, ons medeleven en onze liefde. Het was prachtig om iets te kunnen creëren in een tijd van zoveel vernietiging, alsof het een geschenk voor ons was om ons erin te kunnen storten.
FOTO: Mohammad Bakri, tweede van links, Saleh Bakri, derde van rechts en Cherien Dabis, tweede van rechts Alles wat er nog van je over is.
Dit is geen fictief verhaal. Het is een verhaal dat veel Palestijnse families is overkomen. Ik las dat je vader migreerde en als vluchteling naar de VS ging.
Ja, mijn vader is geboren in een dorp in het noordelijke deel van de Westelijke Jordaanoever en leefde vrijwel het grootste deel van zijn leven in ballingschap. Mijn moeder komt uit Jordanië.
Mijn vader werd in 1967 vluchteling en kon niet naar Palestina terugkeren voordat hij het buitenlandse staatsburgerschap kreeg, alleen maar om zijn familie te bezoeken en terug te keren naar het enige huis dat hij ooit had gekend.
Hij was in die tijd gescheiden van zijn familie, en het was duidelijk een groot trauma voor hem.
Ik zag hem zijn hele leven in ballingschap lijden en zag hoe de situatie alleen maar erger en erger werd.
Sharif’s personage, gespeeld door Adam Bakri en Mohammad Bakri (wanneer het personage ouder is), is enigszins geïnspireerd door mijn vader. Hij was geobsedeerd door nieuws uit Palestina en keek altijd tv.
Ben je geboren in de VS?
Ik was de eerste in mijn familie die in de diaspora werd geboren. Maar ik groeide op en reisde heen en weer naar Jordanië en de Westelijke Jordaanoever.
Maandenlang brachten we een bezoek aan de geboorteplaats van mijn vader op de Westelijke Jordaanoever.
Zo kreeg ik inzicht in hoe het leven voor Palestijnen was, en ik zag hoe mijn vader werd gediscrimineerd en vernederd aan de grenzen en bij controleposten. Een van mijn eerste ervaringen met reizen naar Palestina was toen ik acht was.
U en uw gezin hadden een Amerikaans paspoort.
Ja, maar dat maakte niet uit. We werden ongeveer twaalf uur vastgehouden aan de grens tussen Jordanië en de Westelijke Jordaanoever.
De inhoud van onze koffers werd doorzocht.
De soldaten gaven opdracht ons te fouilleren, inclusief mijn zusjes van drie en één jaar oud.
Mijn vader werd vernederd en begon tegen hen te schreeuwen.
Het was mijn eerste ervaring met wat het betekende om Palestijn te zijn. Het bleef bij mij.
Toen waren er verhalen waar ik over hoorde, verhalen uit de Nakba van 1948 en 1967. Ik vroeg me af waarom de wereld niets van deze dingen afwist. Ik vroeg me af waarom de wereld de oorsprong van het Palestijnse lijden en onrecht niet kende.
Afbeelding: Saleh Bakri, rechts en Cheien Dabis, midden, in Alles wat er nog van je over is.
Wat wil je dat kijkers meenemen uit deze film? Veel mensen associëren de Palestijnen en hun strijd gewoon met Hamas.
Ik wil dat ze de oorsprong van het Palestijnse lijden begrijpen.
Ik wil dat ze begrijpen wat er met de mensen is gebeurd.
Het Palestijnse verhaal in de westerse media is onvolledig geweest en is nooit in het reguliere verhaal opgenomen. In het slechtste geval is de manier waarop we worden afgeschilderd racistisch.
Palestijnen worden ontheemd en wij worden ontheemd, en dat verhaal wordt nooit verteld.
Ik ben een grote fan van de familie Bakri. Jij castte Mohammad Bakri en zijn zonen Saleh en Adam. Waar wonen ze? IN Amerikaheb je ook samengewerkt met de geweldige Palestijnse actrice Haim Abbass (Opvolging).
Ik heb altijd al met hen allemaal willen samenwerken, dus het was echt opmerkelijk om met alle drie de Bakri-mannen in één film aan de slag te gaan.
Mohammed (hij stierf op 24 december 2025) en Saleh woont in Israël. Ze komen uit het noorden van Haifa.
Adam woont in New York en Dubai, Haim woont in Frankrijk.
Over uw eigen carrière in Hollywood: aarzelen Amerikaanse filmmakers om u te casten?
Weet je, dat is zo’n interessante vraag.
Mijn directe antwoord is dat ik het niet weet.
Als mensen aarzelden, denk ik niet dat ze het mij zullen laten zien. Ik denk niet dat ik het ooit openlijk heb gevoeld.
Het is een moeilijke identiteit om te hebben, maar ik zou het niet anders willen.
Foto’s samengesteld door Manisha Kotian/Rediff
