Door Jonathan Klotz
| Uitgegeven
In het tijdperk van sociale media zijn de generatiekloven nog nooit zo uitgesproken geweest, van het denken aan Jim Carrey als Ace Ventura, The Grinch of Dr. Robotnik tot “Als je de naam Rizzo hoort, aan wie denk je dan?” Hetzelfde geldt voor drijfzand: ooit een constante angst onder Gen X en millennials, is het tegenwoordig nergens meer te vinden.
Decennia lang, vooral in de jaren tachtig, werd er in films en tv-programma’s een segment van drijfzand aan toegevoegd alsof dit de meest gebruikelijke manier was om te sterven in de jungle, de woestijn of het moeras van verdriet (een moeras is nat drijfzand). Wist Hollywood dat niets dit kon overtreffen? De prinsessenbruid?
Drijfzand maakte kinderen uit de buitenwijken bang
Drijfzand is al vanaf het begin in films te zien. Het was een goedkoop speciaal effect waarbij doorgaans een ster in de modder knielde. De dreiging van een langzame, pijnlijke dood door verstikking voegde een ingebouwde klok toe aan het tafereel; we kunnen ze steeds lager in de grond zien zinken. Water, vuil en ruimte om te knielen zijn alles wat je nodig hebt om een enge scène toe te voegen aan elk western- of jungle-avontuur.
Een van de meest memorabele drijfzandscènes vindt plaats in de jaren zestig Laurentius van Arabië. Terwijl een zandstorm de woestijn begint te overspoelen, struikelt een jonge jongen in drijfzand en rennen onze helden erheen om een reddingspoging te ondernemen met behulp van een strook stof. Het is een korte scène die het des te angstaanjagender maakt als de jongen zich niet kan vasthouden en onder het zand wordt gezogen, om nooit meer te worden gezien. Dit is de scène die filmmakers jarenlang hebben geprobeerd na te bootsen om spanning aan hun films toe te voegen.
De jaren zestig waren vol drijfzand, en toen die kinderen opgroeiden en in Hollywood gingen werken, brachten ze de angst en fascinatie voor drijfzand uit hun kindertijd met zich mee. Voor die tijd Brandende zadels had de trope al geparodieerd, en weinig serieuze films gebruikten het, maar dat deed er niet toe, voor de grootste fantasy- en sciencefictionfilms van de jaren 80: Krul, Beestmeester, De prinsessenbruid, Het oneindige verhaal, Boos Max: Voorbij Thunderdomezelfs Vijandige mijn gooi er eentje in.
Dan tellen we de tekenfilms uit de jaren 80 nog niet mee, die zich contractueel verplicht voelen om drijfzand op te nemen. GI Joe heeft enkele van de slechtste (of beste) scènes, dankzij butterscotch-drijfzand dat meer op water lijkt (daarom Rik en Morty bevatte een bord met het drijfzandpistool). Om de een of andere reden was Cobra Commander niet het einde van de trope om vast te lopen; het verscheen in de jaren 90 in een aflevering van Baywatch.
Echt drijfzand is irriterend maar niet dodelijk
Vreemd genoeg is dat wel zo Baywatch het komt dicht in de buurt van hoe drijfzand vaak wordt aangetroffen in de echte wereld: sinkholes. Een man is gedeeltelijk begraven aan het rommelen op het strand, wanneer het tij begint te komen en hij beseft dat hij niet meer kan opstaan vanwege het water dat van beneden komt. Het creëert geen zuigeffect; in plaats daarvan worden het vloeibare en vaste zand met elkaar vermengd, waarbij ze afwisselend vast en poreus genoeg zijn zodat ze door elke druk kunnen scheiden. Vandaar het zinken, en waarom het beste advies als je vastzit in drijfzand is om kalm te blijven en beweging tot een absoluut minimum te beperken.
Er is iets angstaanjagends aan de gedachte vast te zitten in drijfzand en niet in staat te zijn om te bewegen, aangezien elke actie van jouw kant je eigen ondergang alleen maar zal bespoedigen. Klinkt alsof het geweldig zou zijn voor een horrorfilm, behalve dat echt drijfzand, dat opnieuw geen eigen zuigkracht heeft, meer ergernis dan een dodelijke val is. Je knie kan ontwricht zijn doordat je hem eruit moet trekken, maar je wilt niet laag genoeg gaan om te verdrinken, en de knie is meestal zo smal dat je een rand kunt bereiken en de weinige kracht kunt gebruiken die je nodig hebt om eruit te komen. Dit is waar de generatiekloof om de hoek komt kijken, omdat de wetenschap duidelijk is en de realiteit van drijfzand helemaal niet eng is, maar als je een millennial of Gen X bent, kun je dat gevoel in je achterhoofd niet van je afschudden dat er niets enger is.
Het gebruik van drijfzand in Hollywood is zo afgenomen dat kinderen tegenwoordig niet meer bang zijn voor het extreme gevaar dat drijfzand in hun dagelijks leven met zich meebrengt. Als ze ooit door de woestijn dwalen of door de jungle proberen te navigeren, zullen ze niet voorbereid zijn. In tegenstelling tot millennials hebben we ons hele leven voor dit moment getraind, hebben we talloze drijfzandnachtmerries gehad en weten we precies wat we moeten doen om te overleven.
Til je knie op, ga naar buiten.
