NAPELS, Italië — Eindelijk is de rechtvaardiging nabij voor een Oscar-winnende componist die probeerde te bewijzen dat hij net zo goed in staat was om de grote theaters van Italië tot leven te wekken als gruizige Hollywood-films.
Vrijdagavond treedt Napels’ Teatro San Carlo op Ennio Morricone enige opera, “Partenope”, drie volle decennia na de compositie ervan. Het is geïnspireerd door de mythische Sirene die zichzelf verdronk nadat ze er niet in was geslaagd Ulysses te betoveren, haar lichaam aanspoelde en een nederzetting werd die in de loop van de millennia uitgroeide tot de kuststad Napels.
Toen Morricone in 1995 ‘Partenope’ schreef, was hij al de wereldberoemde maker van het thema van de spaghettiwestern ‘The Good, the Bad and the Ugly’ en de beklijvende soundtracks van epische films als ‘The Untouchables’ en ‘Once Upon a Time in America’.
Hij ontving in 2007 een Oscar voor levensvreugde, maar zijn composities vonden nooit weerklank in de heilige zalen van operahuizen – in zijn thuisland beschouwd als de muzikale elitelaag. Tot zijn ergernis lag de Partenope tientallen jaren stof te vergaren; Morricone stierf zonder het te hebben zien optreden.
“Uiteindelijk las hij als een teken van het lot dat hij zijn debuut in de operawereld niet zou maken”, zei Alessandro De Rosa, een nauwe medewerker die co-auteur was van Morricone’s autobiografie, in een interview. “Ik ben er zeker van dat als hij nu had geleefd, hij de uitdaging zou zijn aangegaan en onvermoeibaar, als een jong kind, een dialoog zou hebben gevoerd met het orkest en de regisseur.”
Regisseur Vanessa Beecroft en dirigent Riccardo Frizza moesten zonder de voordelen van deze tonen hun weg door het visionaire werk vinden.
“Het zou geweldig zijn geweest om met Morricone te kunnen praten over zijn muzikale keuzes… maar we moesten ze begrijpen op basis van wat hij ons naliet en proberen ze op de beste manier te interpreteren”, zei Frizza.
Hij koos er bijvoorbeeld voor om in dit orkest geen violen te gebruiken, maar gaf de voorkeur aan fluiten, harpen en hoorns, die voorkomen in de Griekse mythologie, legde Frizza uit.
“Dan heb je de moderne instrumenten, veel percussie, met de Napolitaanse klanken van tamboerijnen en putipu”, voegde hij eraan toe, verwijzend naar een wrijvingstrommel die in lokale volksmuziek wordt gebruikt.
Het Teatro San Carlo was donderdagavond vol verwachting toen de Napolitanen deelnamen aan een open repetitie. Gratis kaartjes werden binnen een paar uur opgehaald.
“Het wachten duurde zo lang, daarom zijn we hier vandaag”, zei Alfonso Ieneroso van middelbare leeftijd toen hij het theater binnenkwam.
De mythische Partenope maakt er deel van uit De cultuur van Napelswaar de traditie suggereert dat haar stem de blijvende geest van de stad vertegenwoordigt. De oorspronkelijke Griekse nederzetting is naar haar vernoemd. Ze wordt afgebeeld bij monumenten zoals de Fontana della Sirena, een fontein die een van de symbolen van de stad is geworden. Kleine kinderen langs de hele baai van Napels, die in de schaduw van de Vesuvius leven, leren de legende van Parthenope van hun ouders.
En net als de opera van Morricone werd Napels zelf tientallen jaren onderdrukt en over het hoofd gezien, maar beleeft het nu een heropleving: de VN erkende haar pizzamakers als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid; Het stond op de lijsten van buitenlandse media met bestemmingen die je absoluut moet bezoeken; De Napolitaanse romans van Elena Ferrante waren dat wel erkende bestsellers er was een HBO-serie; en zijn voetbalteam in 2023 nam de trofee van de hoogste competitie van het land mee naar huis voor de eerste keer sinds Maradona in de jaren tachtig speelde – Dus mei opnieuw gewonnen.
Napels vierde dit jaar ook zijn 2500ste verjaardag, en de opera van Morricone markeert het hoogtepunt van de festiviteiten. De hoofdpersoon van zijn verfilming is een vrouw die, nadat haar man is overleden en gescheiden is van haar beste vriendin, de troost weigert te worden getransformeerd in een verre constellatie. In plaats daarvan vraagt ze de goden haar haar vleugels te laten spreiden langs de baai waar een onsterfelijke stad zal verrijzen.
De productie onderzoekt het verband tussen de oude legende en de identiteit van de moderne stad, terwijl twee sopranen Partenope tegelijkertijd belichamen en haar dubbele aard als lichaam en mythe weerspiegelen.
Morricone componeerde de opera in één bedrijf oorspronkelijk – gratis – ter begeleiding van een libretto van de schrijvers Guido Barbieri en Sandro Cappelletto voor een klein festival in Positano, net ten zuiden van Napels aan de Amalfikust. Maar het mocht niet zo zijn: het festival ging failliet en Partenope werd op de plank gelegd.
Er waren verschillende pogingen om hun werk nieuw leven in te blazen, waaronder één tussen 1998 en 2000 met het Teatro Massimo in Palermo. Maar dat project strandde uiteindelijk toen er geen directeur kon worden gevonden.
“In die jaren had Morricone de pijn dat hij niet werd geaccepteerd als componist van wat hij ‘absolute muziek’ noemde, omdat hij werd geïdentificeerd met zijn populaire filmmuziek”, zei Barbieri, een van de auteurs van het libretto, in een interview. Cappelletto zei dat Morricone in een gesprek met de twee schrijvers in 2017, drie jaar voor zijn dood, “vrede” leek te hebben met zijn muziekcarrière.
De Partenope heeft door de eeuwen heen talloze producties geïnspireerd, waaronder opera’s van de beroemde componisten George Frideric Handel en Antonio Vivaldi in de 18e eeuw, en een film uit 2024 van de Oscar-winnende regisseur Paolo Sorrentino. Morricone’s werk komt eindelijk tot leven en sluit zich aan bij hun gelederen.
“Het was een groot genoegen om naar de muziek van Morricone te luisteren, de echte hoofdrolspeler van deze opera”, zei Giovanni Capuano, een 26-jarige filmstudent, na de repetitie van donderdag. “Zijn geest is terug en heeft ons betoverd.”
___
Zampano rapporteerde vanuit Rome.
