Boris Karloff is een van de meest iconische en gerespecteerde horrorsterren/wezens in de filmgeschiedenis, verantwoordelijk voor enkele van de meest memorabele monsters aller tijden. Monster en The Mummy van Frankenstein moeten natuurlijk genoemd worden, maar Karloff pochte tijdens zijn bijna 50-jarige filmcarrière in een grote film uit 1974. Zijn rollen varieerden van het werken als figurant in de serie uit 1919 Bliksemrijder voor zijn laatste Amerikaanse film, de spectaculaire thriller van Peter Bogdanovich uit 1968 Doel.
Met een indrukwekkend emotioneel bereik en gedenkwaardige intensiteit is Karloffs lof wijdverbreid, maar een van zijn beste films wordt helaas overschaduwd door zijn prominentere uitstapjes. Het wordt tijd dat we de erfenis van het opmerkelijk onbezongen Universal-uitje uit 1936 opnieuw bekijken, De onzichtbare straal.
De film draait om astronoom Dr. Janos Rukh (Karloff), die een telescoop heeft ontwikkeld waarvan wordt gezegd dat hij ver genoeg naar lichtstralen in de diepe ruimte kan kijken om inzicht te kunnen geven in het verleden van de aarde. Hij nodigt sceptische collega’s Dr. Benet (Bela Lugosi), Sir Francis Stevens (Walter Kingsford) en zijn vrouw Lady Arabella (Beulah Bondi), evenals haar neef Ronald Drake (Frank Lawton) uit om getuige te zijn van zijn testen van de telescoop en het apparaat dat de informatie die op die lichtstraal is vastgelegd, kan “lezen”. De test is een succes en het zorgt ervoor dat Dr. Benet en Sir Francis Stevens Dr. Rukh uitnodigen voor een expeditie waar ze een oude meteoriet ontdekken. Rukh wordt blootgesteld aan de niet-gedetecteerde straling, “Radium X”, waardoor hij gaat gloeien en hem een dodelijke, vernietigende aanraking krijgt.
Dr. Het been ontwikkelt een serum dat de giftige effecten van de straling vertraagt, maar de blootstelling vervormt Rukhs geest nog steeds. Tegelijkertijd ontdekt hij dat Dr. Benet en Sir Stevens een monster van de meteoriet hebben meegenomen naar een internationale conferentie om monopolisering ervan te voorkomen en dat zijn vrouw Diana (Frances Drake) er met Ronald vandoor is gegaan. Gedreven door de straling gaat hij op een wraakmissie om de leden van de expeditie te vermoorden, met een verdachte Dr. De been op jacht.
Hoewel Karloff nog steeds vooral bekend staat om zijn magnifieke vertolkingen van enkele van de meest duurzame monsters uit de filmwereld, was zijn werk als Dr. Rukh thuis in dat gesprek. In de film transformeert hij van een verbitterde wetenschapper in een gewonde echtgenoot en vervolgens in een monomane moordmachine, waardoor de rol een verrassende nuance krijgt voor een film waarin hij moet gloeien in het donker. De lijnvoering van Karloff is hier van topklasse (“Ik zou een natie kunnen doden, alle naties”, zegt hij in reflectie op zijn nieuwe krachten), en het is opmerkelijk vanwege een werkelijk tragische finale, aangezien de persoon waar Rukh het meest van hield degene is die hem verandert.
Lugosi en Karloff ontmoeten elkaar voor de derde en laatste keer.
Universeel/Kobal/Shutterstock
De onzichtbare straal zelf neemt om verschillende redenen een unieke plaats in de filmgeschiedenis in. Na Karloff en Lugosi werden nationale beroemdheden bedankt Frankenstein, Draculaen andere monsterklassiekers, combineerde Universal het duo in een extra set van drie films: de horrorkomedie De zwarte kat (1934), de Poe-geïnspireerde de raaf, En De onzichtbare straal. Als laatste samenwerking van de drie, Ray is een mijlpaal in hun indrukwekkende carrière en ze hebben een fantastische dynamiek. Terwijl Rukh dreigender wordt tijdens zijn moordpartij, Bela Lugosi’s Dr. Bone-intelligentie en een afgemeten empathie voor de rol, en ze spelen goed met elkaar uit.
De film uit 1936 is tevens een baanbrekend sciencefictionspektakel in een vooraanstaande en invloedrijke traditie. Bezorgdheid over de vernietigende kracht van straling vormde in de jaren vijftig de aanleiding voor verschillende films de gouden eeuw van de sciencefictioncinemauit Amerikaanse films zoals Jij! (1954), Het wezen met het atomaire brein (1955), en De verbazingwekkende kolossale man (1957), voor het Hammer Horror-uitje X het onbekende (1956), of Het baanbrekende kaiju-epos van Japan Godzilla (1954). De onzichtbare straalheeft echter een solide claim de eerste filmische sci-fi-horrorfilm te zijn die dodelijke radioactieve mutaties als plotapparaat gebruikt (hoewel de wetenschap opmerkelijk dubieus is en de specifieke straling verzonnen is). Het is een echte mijlpaal in wat een enorm invloedrijk subgenre zou worden, dat zijn tijd bijna twintig jaar vooruit was.
Om al deze redenen moeten we het nog eens bekijken en onthouden De onzichtbare straal zoals de klassieker het is. Er is sprake van een besmet koloniaal beleid tijdens de Afrikaanse expeditie dat duidelijk een overblijfsel is uit die tijd, maar verder een belangrijk onderdeel is van het verhaal van de film. Karloff geeft opnieuw een geweldig optreden van een wezen, hier kan hij meer voelen dankzij een effectgedreven, make-upvrije rol. Het is een fantastische samenwerking met Lugosi, een monumentaal werk in het radioactieve horror-subgenre, en bovendien een leuk wraakverhaal. Nu we 90 zijn, wordt het hoog tijd dat we ons herinneren hoe uitstekend het werkelijk is.
