Een vrouw kijkt verlangend naar de camera, terwijl haar gitzwarte haar haar gezicht verbergt terwijl het rondzwaait in de wind. Dat is een foto daar Dag, Kogonada’s dromerige nieuwe sciencefictiondrama, dat net in première ging op het Sundance Film Festival, keert keer op keer terug. Is het een halfherinnerde herinnering? Een visie op de toekomst? Of misschien allebei?
Dit is de vraag waarop Dag hangt af van het merkwaardige sci-fi-plot, waarin een vrouw visioenen ervaart van haar toekomstige zelf. Maar het gefluister van de film over een plot en de spontane structuur ervan stellen Kogonada in staat de dromerige, existentiële filmische diepten te doorgronden die zijn films altijd zo goed hebben onderzocht. Dag voelt als een welkome terugkeer naar vorm na de grote, onhandige wending van de regisseur met die van vorig jaar Een dikke vette mooie reis. En terwijl Dag bijna te klein is om betekenisvol te zijn, het is ongetwijfeld onvergetelijk.
Michelle Mao treft een etherische aanwezigheid in Dag.
Foto door Benjamin Loeb
Dag begint met de gelijknamige jonge vrouw (Michelle Mao) die het graf van haar ouders in Hong Kong bezoekt en rouwt om het feit dat ze niet genoeg voor hen kon doen. Vervolgens dwaalt ze bijna verdoofd door de drukke straten van de stad tot ze stopt op een geïsoleerde trap, waar ze huilend instort. Een bezorgde vreemdeling die zichzelf voorstelt als Elle (Haley Lu Richardson) vraagt of alles in orde is, maar Zi staart haar alleen maar aan in verwarring die in shock verandert. Ze had Elle eerder gezien, naast een vrouw die veel op Zi leek. Het is op dit moment dat Zi begint te vermoeden dat ze visioenen van haar toekomstige zelf ziet. Maar Zi gelooft niet helemaal dat ze bovennatuurlijke vermogens heeft ontgrendeld; ze schrijft deze hallucinaties eerder toe aan een tumor die mogelijk in haar hersenen is ontdekt tijdens een eerder bezoek aan het Centrum voor Neurologie in Hong Kong. Een steeds bezorgder wordende Elle biedt aan om haar naar haar vriend, neuroloog Min (Jin Ha), te brengen om meer antwoorden te krijgen op haar toestand, waardoor ze alle drie een vreemde, verwrongen reis door de straten van Hong Kong beginnen, waar hun levens – zowel vroeger als nu – met elkaar verweven en botsen.
Een nachtelijke odyssee die zich in een weloverwogen, wandelend tempo ontvouwt, Dag is meer sfeerstuk dan film. Het speelt zich af via de ongemakkelijke en pijnlijk intieme interacties van Zi, Elle en Min, en via obscure beelden zoals de eerder genoemde close-up van Zi die steeds weer opduiken. Deze visioenen – die ook een terugkerend beeld bevatten van een oudere vrouw die een oudere Zi troost – zijn als puzzelstukjes die Zi in elkaar kan zetten, waarvan sommige later die avond in vervulling gaan, en sommige verre visioenen zijn van wat zou kunnen zijn. Maar er zijn geen aanwijzingen dat deze visioenen deel uitmaken van een groter complot of dat er meer op het spel staat, behalve de diagnose die Min stelt dat Zi lijdt aan iets dat ’temporeel relativisme’ wordt genoemd. Ze maken eerder deel uit van de dromerige compositie van gestolen momenten en verloren tijd in de film – het soort gebroken persoonlijkheidsportret waarin Kogonada uitblonk in het schilderen in zijn voortreffelijke sciencefictionmeesterwerk, Daarna. Maar binnen Dagdit portret voelt nog ongedefinieerder en expres aan.
De dun geschetste plot is een kenmerk, geen bug, en het resultaat van een soort experiment dat Kogonada heeft uitgevoerd. De film kwam tot stand nadat Kogonada zes van zijn goede vrienden had uitgenodigd – waaronder Mao, Richardson, Ha en zijn vaste cameraman Benjamin Loeb en producenten Chung An en Christopher Radcliff – om op eigen houtje naar Hong Kong te vliegen met een vage schets van een film en een krap budget. Ze ontwikkelden het idee terwijl ze de film opnamen en drie weken later produceerden ze het Dag.
Nadat Kogonada zich ongemakkelijk voelde tegenover het visuele maximalisme van Dikke vette mooie reisde regisseur voelt zich meer thuis in het vederlicht Dagdie in veel opzichten aanvoelt als het fotonegatief van Reis. Het is subtiel waar Reis was groots, rustig waar het theatraal was, bescheiden waar het ambitieus was. Maar op dezelfde manier als Reis zag Kogonada navigeren door zijn filmische invloeden (die zwaar putten uit Hayao Miyazaki-films), Dag put uit andere filmmakers: de levendige visuele poëzie van Wong Kar-wai of de mooie ontmoetingsfilms van Richard Linklater. Kogonada’s liefdevolle aandacht voor de ritmes en drukte van Hong Kong, waarop Loeb weemoedig zijn camera richt op een bijna documentaire manier, voelt voor Wong het meest suggestief. Maar Dag’s focus op flitsen van cryptische beelden en de frequente terugkeer naar één enkel beeld – gebrand in zowel de hersenen van onze hoofdpersoon als die van ons – doet duidelijk denken aan de korte film van Chris Marker uit 1962 De pierwat Terry Gilliams zou inspireren 12 apen.
In beide verschenen Columbus En DaarnaHaley Lu Richardson heeft bewezen Kogonada’s sterkste medewerker op het scherm te zijn.
Foto door Benjamin Loeb
Naar Dag speelt als een verzameling filmische eerbetoon is niet per se slecht, maar het zorgt ervoor dat deze film nog meer een stuk voelt met Reis: Beide films laten zien dat Kogonada zijn filmische invloeden probeert te synthetiseren op een manier die voor hem werkt. Daggelukkig laat het zien dat hij een beetje dichter bij het bereiken van dat doel is.
Het is omdat Dag is zo’n intiem karakterstuk dat sterk leunt op de intieme momenten tussen Zi, Elle en Min, dat het erin slaagt een onuitwisbare indruk achter te laten, ondanks dat het zo luchtig is. Mao is wonderbaarlijk kwetsbaar en verloren, terwijl Richardson Kogonada’s meest betrouwbare medewerker op het scherm blijkt te zijn, en een gevoel van gewonde eigenzinnigheid geeft dat het scherm doet oplichten, zelfs als de regisseur haar de meest afleidend goedkope pruik opzet. En Ha bewijst dat ze een solide, sympathiek anker is voor Zi en Elle terwijl Min stilletjes naar Elle verlangt en haar best doet om Zi te waarschuwen voor haar toestand.
“Voor jou is het altijd verleden tijd”, zegt hij tegen Zi. En dat geldt voor haar, maar ook voor de film, die nu al aanvoelt als een momentopname van een snel verdwijnende tijd en plaats, vastgelegd op een manier die ook snel verdwijnt. Het is lo-fi sci-fi op zijn best, en meest onuitwisbaar.
