De zaak van een man uit Texas tegen een arts uit Californië wordt een test voor de wet op het abortusverbod

Abortus is nog steeds overal beschikbaar voor mensen die in staten wonen waar een verbod geldt, dankzij abortuspillen die per post worden verzonden. Maar een rechtszaak – de eerste die is aangespannen op grond van een nieuwe wet in Texas – zou de rechtssystemen kunnen ontmantelen die medische zorgverleners hebben beschermd die medicijnen beschikbaar stellen in de staat, de grootste die abortus verbiedt.

Volgens de onlangs aangenomen House Bill 7 kunnen burgers mensen aanklagen die abortuspillen ‘mailen, vervoeren, afleveren, voorschrijven of geven’ aan mensen in Texas, met een minimumboete van $100.000. De wet staat ook rechtszaken tegen medicijnfabrikanten toe. Tegenstanders van abortus hebben het geprezen als een nieuwe kans om te voorkomen dat abortussen plaatsvinden in staten waar een verbod geldt, door abortusaanbieders buiten de staat te bedreigen met financieel ruïneuze straffen en door expliciet de wettigheid van de abortusbescherming in andere staten aan te vechten.

Nu krijgt het zijn eerste test via een rechtszaak die is aangespannen door Jerry Rodriguez, een inwoner van Texas, tegen een arts uit Californië, Remy Coeytaux. De aanklacht werd oorspronkelijk in juli ingediend en beschuldigt de arts van onrechtmatige dood omdat hij medicijnen zou hebben gestuurd die zijn partner gebruikte om haar zwangerschap te beëindigen. Maar Rodriguez actualiseerde haar bewering zondag, daarbij verwijzend naar de nieuwe wet – aangenomen nadat de vermeende abortus had plaatsgevonden – om een ​​bevel te vragen dat alle artsen zou verbieden abortuspillen beschikbaar te stellen in Texas, en om Coeytaux te vragen een boete te betalen.

Jonathan Mitchell, een prominente anti-abortusadvocaat die hielp bij het schrijven van HB 7, vertegenwoordigt Rodriguez.

Deze wet is de eerste die gericht is op het intrekken van schildwetten, die in bijna de helft van alle staten bestaan. Deze wetten zeggen dat de staten, waaronder New York en Californië, niet zullen voldoen aan pogingen van andere staten om zorgverleners te vervolgen voor het voorschrijven en verzenden van abortusmedicijnen vanuit staten waar het legaal is – zelfs als ze het naar staten met een verbod sturen. Slechts acht schildwetten beschermen zorgverleners expliciet, zelfs als ze voor een patiënt in een andere staat zorgden.

“Dit is de eerste wet die een staat heeft aangenomen die specifiek heeft geprobeerd de schildwetten van een andere staat tegen te gaan”, zegt Marc Hearon, senior raadsman van het Centrum voor Reproductieve Rechten, dat Coeytaux verdedigt. “Al deze bepalingen onder deze nieuwe wet zouden kunnen worden getest. Het zou een graadmeter kunnen zijn.”

Naast een gerechtelijk bevel zal Rodriguez ook $100.000 per incident eisen “als uit de ontdekking blijkt dat Coeytaux abortieve medicijnen heeft verzonden, vervoerd, afgeleverd, voorgeschreven of afgeleverd aan een persoon of plaats in Texas sinds HB 7 van kracht werd.” Mitchell reageerde niet op een verzoek om commentaar.

“Het test HB 7 – de bereidheid van mensen om het te doen, de bereidheid van de rechtbanken om het te faciliteren, en probeert erachter te komen of het, als het lukt, de voorraad (van abortuspillen) zal afkoelen”, zegt Rachel Rebouché, hoogleraar rechten aan de Universiteit van Texas in Austin.

Het juridische proces kan maanden duren. Abortusmedicijnen per post zijn een belangrijke reden waarom het aantal abortussen dat in de Verenigde Staten wordt uitgevoerd, niet is afgenomen sinds de uitspraak van Roe v. Wade uit 2022, ondanks de toename van het aantal staatsverboden.

“Het aantal mensen dat toegang heeft tot medische abortus is zeer aanzienlijk en vertegenwoordigt ook een manier waarop zowel patiënten als zorgverleners weerstand hebben getoond tegen verboden en beperkingen”, zegt Kimya Forouzan, beleidsanalist van de overheid bij het Guttmacher Instituut, dat het reproductieve gezondheidsbeleid volgt. “Deze specifieke targeting van een aanbieder van schildwetgeving is bedoeld om te proberen de toegang tot een van de laatste opties af te sluiten.”

Geen enkel geval heeft tot nu toe met succes abortussen via telezorg kunnen tegenhouden. En in de nasleep van de passage van HB 7 gaven aanbieders van schildwetten in het hele land aan dat ze hun diensten aan Texanen zouden blijven aanbieden.

Maar de reikwijdte van de wet van Texas, die privé-rechtszaken door talloze particuliere burgers toestaat, en de directe targeting van schildwetten, betekent dat deze zaak tegenstanders van abortus nog een kans geeft om telezorg te blokkeren.

“Als het succesvol was en hij in staat was een schildwet te overwinnen, zou dat de calculus voor sommige aanbieders van schildwetten kunnen veranderen,” zei Hearon.

Deze zaak is slechts een van de vele zaken die zijn aangespannen tegen zorgverleners die abortussen via telezorg aanbieden aan mensen die onder het verbod leven. Maar in geen enkel ander geval worden wetten genoemd die specifiek de schildwetten aanvechten, en beide zijn tot nu toe geschrapt.

Een civiele zaak, januari ingediendAanklagers beschuldigden Debra Lynch van het uitoefenen van geneeskunde zonder vergunning en het overtreden van het abortusverbod in Texas. Lynch is een geregistreerde verpleegster en directeur van Her Safe Harbor, een in Delaware gevestigde advocatenpraktijk. Een rechtbank in Texas vond eerder een andere arts, Dr. Margaret Carpenter, schuldig in een soortgelijk geval, maar dan in haar thuisstaat New York zijn afgenomen om het vonnis van de rechtbank ten uitvoer te leggen. De procureur-generaal van Louisiana, Liz Murrill, heeft ook strafrechtelijke aanklachten ingediend tegen Coeytaux en Carpenter; in beide gevallen hebben de gouverneurs van hun staten schildwetten aangehaald door te weigeren mee te werken. En Mitchell zit ook achter een nieuwe civiele rechtszaak tegen een aanbieder van abortus door onrechtmatige dood.

Tegenstanders van abortus hebben hun frustratie geuit over hun onvermogen om wettelijk beschermde zorg te blokkeren. Velen hebben de federale overheid ertoe aangezet nieuwe beperkingen op te leggen aan mifepriston, een van de twee medicijnen die voor abortussen worden gebruikt, zodat het niet langer zou worden goedgekeurd voor telezorg.

Er zijn drie rechtszaken aangespannen door procureurs-generaal die er bij de Food and Drug Administration op aandringen de toegang tot het medicijn te beperken. Federale functionarissen bij de FDA en het ministerie van Justitie hebben gezegd dat het agentschap de goedkeuring van het medicijn al aan het herzien is – een stap die uiteindelijk zou kunnen worden gebruikt om nationale beperkingen op het medicijn in te voeren, ook in staten waar abortus legaal is.

“Al deze inspanningen zijn een onderdeel van het stopzetten van abortus na medicatie. Dat is wat nu voor velen de enige focus lijkt te zijn, en al deze rechtszaken pakken het op verschillende manieren aan”, zei Rebouché. “Ze proberen allemaal het vuur hoger te zetten en het argument naar voren te brengen dat zowel mifepriston onveilig is, wat ze al jaren zeggen, maar dat we ons ook in deze onhoudbare staat van staatsconflict bevinden.”