Het is altijd moeilijk te zeggen op welk traject de wereld zich bevindt – of de gebeurtenissen die onze dagen vullen de geboorte van iets werkelijk nieuws inluiden, of dat oude krachten zich inspannen om stand te houden. Die verwarring is vooral acuut in het eerste jaar van de tweede ambtstermijn van president Donald Trump. Zijn standaard regeerstijl is manisch handelen: hij zegt en doet meer op een dag (bijna allemaal smerig en verkeerd) dan voorgaande presidenten in een maand zouden zeggen en doen. Hij lijkt de agenda alleen met geweld te bepalen, door bijvoorbeeld Venezuela binnen te vallen en zijn olie op te eisen, waarbij hij de instellingen binnendringt alsof de nieuwigheid zelf geweld is.
Als u echter een stap terug doet, ziet het beeld er anders uit. Ondanks de dagelijkse onrust is het de afgelopen twaalf maanden duidelijk geworden dat twee krachten deze wereld hervormen op manieren die veel ingrijpender zijn dan de agressie van Trump – en ze zijn allebei volkomen nieuw. Deze krachten kunnen in feite de actie zijn, en Trump de reactie.
De eerste is de steeds toenemende impact van een warmere planeet. Klimaatverandering is momenteel geen urgent politiek probleem, maar dat betekent niet dat het er niet is, en het oefent een druk uit die jaar na jaar toeneemt. Sommige gevolgen ervan zijn onmiskenbaar: bijvoorbeeld de brand in Los Angeles. Andere zijn stiller maar net zo belangrijk, zoals de verzekeringssector, die snel zijn vermogen verliest om risico’s te beprijzen in een wereld die steeds meer wordt beheerst door nieuwe natuurkunde. Zonder dat vangnet begint het kapitalisme vaste voet aan de grond te krijgen, waardoor huiseigenaren stranden en kredietverstrekkers terughoudend worden in het financieren van projecten op plaatsen waar de volgende ramp een balans zou kunnen wegvagen. Zo ziet klimaatverandering er in de economie uit. Het hoeft geen verkiezingen te winnen om er toe te doen; het kan het zich veroorloven te wachten en verzamelt gestaag kracht.
De andere kracht is de onverbiddelijke daling van de prijs van energie uit zonne- en windenergie. Dit is een economisch feit dat net zo hardnekkig is als de zwaartekracht. De afgelopen vier of vijf jaar hebben we op een aarde geleefd waar de goedkoopste manier om elektriciteit te maken is door een glasplaat naar de zon te richten. Vorig jaar was ongeveer 95% van de nieuwe elektriciteitsproductie wereldwijd afkomstig van hernieuwbare energie.
