Een andere foto die bij Dalia weerklank vindt, is een foto van de handen van Maen Hammads grootmoeder, rustend op een bed van walnoten, niet alleen omdat het een prachtig beeld is, maar ook vanwege de meerlagige resonantie; hoe het ‘nostalgische gevoelens’ oproept bij moeders en grootmoeders met geliefde ingrediënten in de SWANA-regio, maar tegelijkertijd de huidige realiteit van hoe vrijwel onmogelijk deze zelfde ingrediënten te vinden zijn op de Westelijke Jordaanoever en Gaza als gevolg van door Israël gedwongen hongersnood. “Het is zo’n teder beeld, maar het zegt zoveel over de sociaal-politieke realiteit van de Palestijnen”, zegt Dalia.
Het menselijke element in zijn werk is voor Maen cruciaal. “Land kan het kompas van de rede zijn, maar niet in het sentimentele register dat het gewoonlijk wordt toegewezen. Het is geen icoon, een olijfgaard of een landschap zonder mensen. Het zijn Palestijnen – mensen – levend, uitgeput, verstrikt in de dagelijkse choreografie van het overleven van de uitwissing”, zegt Maen. “Ik zie land als gesprekspartner. Ik probeer weerstand te bieden aan de valkuilen van zelforiëntatie en de visuele gewoonten die Palestina tijdloos, romantisch of statisch maken. Zoals elk sociaal weefsel is het rommelig, tegenstrijdig en nooit een silo. Hoewel land de rol van alles op zich neemt, ben ik geïnteresseerd in hoe de Palestijnen het vandaag de dag bewonen, buiten de beelden die we hebben leren zien of consumeren.”
De kracht en het belang van fotografie om licht te werpen op de geleefde werkelijkheid is iets waar Dalia zich de afgelopen twee jaar nog bewuster van is geworden, een begrip dat spreekt voor de tentoonstelling. “Fotografie kan fungeren als een testament, een archief en als bewijsmateriaal – in wezen een getuige van niet alleen het onrecht tegen het Palestijnse volk, maar ook van de Palestijnse waardigheid en menselijkheid”, zegt de curator. De foto’s overal zijn bewijs en getuigen van de onverbrekelijke band tussen de Palestijnen en hun land, en de vastberadenheid van kunstenaars om die band visueel te maken. In de woorden van Dean Majd, een andere fotograaf van de tentoonstelling: “Ik voel me verbonden met het land op cellulair niveau. Het is de recordhouder van de geschiedenis van mijn familie. Het brengt mij generatieverhalen en geheimen over. De gevoelens resoneerden in mijn botten toen ik thuis was bij mijn familie, en ik alchemiseerde die gevoelens door de lens toen ik deze beelden maakte.”
Ard: Behorend tot land opent in Gallerita Gola in Milaan van 14.-30. December.
