“Gemeenschap en conversatie”: het Fendi-debuut van Maria Grazia Chiuri

Ongeveer twee jaar geleden, de zomer vlak voor de Olympische Spelen in Parijs, interviewde ik Maria Grazia Chiuri in haar toenmalige kantoor bij Christian Dior. We hebben het er uiteindelijk over gehad FendiAangewakkerd door de (zeer, zeer goede) Franse tv-serie uit de jaren zeventig van het leven van Karl Lagerfeld met in de hoofdrol een stoïcijnse Daniel Bruhl in veel donkere brillen, die hopelijk binnenkort terugkeert voor een tweede seizoen. Vaak wordt vergeten dat Chiuri met Lagerfeld samenwerkte Fenditien jaar lang voordat ze aan haar veelgeprezen baan bij Valentino begon. Het was duidelijk niet in de jaren ’70, maar de show bracht haar herinneringen op gang, zei ze. Lagerfeld was een vluchtige, bezoekende aanwezigheid – haar meest levendige herinneringen waren die van de vijf Fendi-zussen, Alda, Anna, Carla, Franca en Paola. “Er was geen ego. Ik herinner me dat we op dat moment allemaal in het meervoud spraken. ‘Wij denken. Dat deden we'”, zei ze. “Gemeenschap. Een gesprek.”

Chiuri is zijn eigen gesprek met Fendi weer begonnen. In een moment dat de cirkel rond is, 18 maanden nadat we elkaar spraken, is ze teruggekeerd naar huis – herfst/winter 2026 markeert haar debuut. Ze hielp voor het laatst bij het toezicht op accessoires, vanaf 24-jarige leeftijd in 1989. Tegenwoordig krijgt ze de nieuw gecreëerde rol van creatief directeur, waarmee ze toezicht houdt op het hele Romeinse rijk. Passend, en het moet indrukwekkend gezegd worden, doet ze dat vanuit haar eigen colosseum, het enorme Palazzo della Civiltà Italiana, net buiten de Eeuwige Stad. Terugdenkend aan deze ideeën van gemeenschap en conversatie noemde ze haar debuutcollectie Less I, More Us – een uitdrukking van het collectieve karakter van ateliers en ontwerpstudio’s die ten grondslag liggen aan elke mode-onderneming, maar die ook vooral doet denken aan de familie in het hart van Fendi.

De terugkeer naar Fendi was duidelijk een diep emotionele ervaring voor Chiuri. “Eerlijk gezegd moet ik zeggen dat ik het geluk had om bij de Fendi-familie te beginnen”, zei ze. Het is een behoorlijk opmerkelijk gesprek dat we hebben gevoerd voordat er zelfs maar geruchten over haar verhuizing naar Rome gingen. Maar achteraf belicht het haar diepgewortelde liefde voor het huis, hoe het haar heeft gevormd en waarom ze natuurlijk weer terug wilde keren. “Het was echt een gemeenschappelijke manier van samenwerken waarbij iedereen – inclusief ikzelf, en ik was toen nog heel jong – zijn mening kon uiten. Ik kon iets voorstellen, ze werden nooit afgesloten. Ik denk ook dat mijn activisme op de een of andere manier voortkomt uit deze vijf vrouwen.” Terug in Parijs nam ze een pauze. Beschouwd. “Ik bedank ze alleen voor wat ze me hebben gegeven en hoe ze me de kans hebben gegeven om mezelf zonder angst te uiten.”

Het was misschien wel een onbevreesde tijd bij Fendi. Naast Pierpaolo Piccioli werkte Chiuri bij het merk in het cruciale decennium van de jaren negentig, toen Silvia Venturini Fendi de baguette uitvond – destijds waarschijnlijk de meest invloedrijke handtas sinds de Chanel 2.55 – en het huis een turboboost gaf van een eigenzinnige bontleverancier tot een wereldwijde dominantie op het gebied van accessoires. Een meerderheidsbelang werd verworven door een joint venture tussen LVMH en de Prada Group in 1999, het jaar waarin ze vertrok (LVMH werd enige eigenaar in 2001).

Dit jaar bestaat Fendi 101 jaar en dat rolt niet zomaar van de tong. Maar Chiuri’s collectie was een soort Fendi 101. Ze begon met het opnieuw configureren van het logo – standaardpraktijk voor een aankomend creatief hoofd. Maar Chiuri besloot het terug te brengen naar het origineel, aangepast door grafisch ontwerper Leonardo Sonnoli. Er was natuurlijk het stokbrood, op bevredigende wijze retrograde gegeven door Chiuri, die de dubbele gespen toevoegde aan de riem die in de loop der jaren als karabijnsluitingen was vormgegeven. Het was ook, zoals oorspronkelijk, een canvas voor het verkennen van borduur- en handwerktechnieken hier, vaak inconsequent gecombineerd met functionele stukken zoals overalls of cargoshorts, als aanvulling op de waarde ervan. De nette kleine halsbandjes – schattig in het wit, soms van leer of gerecycled bont – waren meer dan een knipoog naar Lagerfeld, afkomstig uit een van zijn collecties uit 1986. En er waren nog andere dingen, zoals een glimp van het opvallende Fendi-geel in breisels, op sokken en bont, hoewel Chiuri’s herwerkt en opnieuw opgebouwd waren op basis van bestaande kledingstukken. De demonstranten buiten wisten het niet en het kon hen ook niets schelen – het is een controversiële kwestie. Maar ze bracht ook het Fendi-vakmanschap tot uitdrukking door middel van borduurmotieven die de jaren twintig weerspiegelden, fijne veters en maatwerk – voor haar en hem Chiuri’s eerste herenkledingaanbod. Er was ook een serie sjaals in voetbalstijl, ingelegd met het cijfer 5 en ‘zusjes’. Het was Chiuri’s directe eerbetoon aan de vrouwen die Fendi vormden, en ook aan de vrouwen die haar vormden.