De tampons werden op elkaar gestapeld en met een elastiekje aan elkaar vastgebonden. De gevangengenomen mensen van de Patrick O’Daniel Unit – een vrouwengevangenis in centraal Texas – noemden deze bundels ‘dynamietstaven’.
Achter de tralies kunnen deze huishoudelijke artikelen een verplichting vormen. Mensen die ongesteld zijn, kunnen hun leeftijdsgenoten om tampons vragen of deze zelfs meenemen. Correctionele ambtenaren kunnen iemand boeken omdat hij meer dan de twaalf toegestane tampons per maand heeft, wat de praktijk was totdat de staat die limieten in 2019 ophief. Straffen voor deze overtredingen kunnen variëren van het verliezen van telefoon- of bezoekrechten, tot boetes en eenzame opsluiting.
Jennifer Toon verstopte haar dynamietstaven achter de boekenplanken in de gevangenisbibliotheek waar ze werkte. “Ik zag hoe meisjes werden betrapt op hamsteren. Alsof ze zich in hun hokje verstopten”, zegt Toon, die in twintig jaar twee keer in de gevangenis heeft gezeten en voor het laatst werd vrijgelaten in 2018.
Maar de toenmalige gevangeniscommissaris kon nauwelijks extra tampons op voorraad houden, zei ze – en dat ging ervan uit dat mensen ze konden betalen. Om zichzelf tegen dit lage aanbod te beschermen, verzamelden Toon en anderen in de gevangenis een persoonlijke voorraad en verstopten deze in hoeken en gaten, zodat ze niet met de gevolgen te maken zouden krijgen. Elke overtreding in hun strafblad kan van invloed zijn op zoiets belangrijks als hun recht op vervroegde vrijlating.
“Wie wil er nu een grote zaak krijgen over het hebben van extra tampons? En het klinkt echt belachelijk voor mensen van buitenaf, maar ik bedoel dat het zou gebeuren”, zegt Toon, die nu uitvoerend directeur is van de Lioness Justice Impacted Women’s Alliance, een non-profitorganisatie in Austin, Texas.
Het systeem was een vicieuze cirkel en voelde in veel gevallen als een valstrik. In het hele land worden gedetineerde vrouwen, transgenders en niet-binaire mensen gestraft voor hun menstruatie, aldus een onderzoek nieuwe analyse gepubliceerd door het Prison Policy Initiative (PPI), in samenwerking met onderzoeker Miriam Vishniac, oprichter en directeur van het Prison Flow Project, een database gericht op de toegang tot menstruatieproducten in Amerikaanse gevangenissen.
Hoewel het tuchtbeleid in de gevangenis niet rechtstreeks perioden vermeldt, identificeerde het PPI-rapport ten minste zes soorten gevangenisbeleid die worden gebruikt om menstruerende mensen te straffen: deze omvatten regels met betrekking tot schade aan gevangeniseigendommen, vereisten voor persoonlijke hygiëne, beperkingen op smokkelwaar, ‘soortgelijke’ ziekten en afwezigheid op een aangewezen plaats.
In Texas, waar Toon werd opgesloten, kon bijvoorbeeld ‘elk voorwerp dat in bezit was boven de toegestane hoeveelheden’ als smokkelwaar worden beschouwd en bestraft worden met een misdrijf van ‘niveau 2’, de op een na ernstigste categorie van misdrijven in het tuchtwetboek van de staat. Dit kan resulteren in het verlies van goed gedrag dat leidt tot het in aanmerking komen voor voorwaardelijke vrijlating, onderwijs- of werkmogelijkheden en andere voordelen.
Verhalen van mensen binnenin de gevangenis onderstrepen een grotere cultuur van controle en ontmenselijking waar gedetineerde mensen mee te maken krijgen, zeggen Toon en Vishniac. Het weerspiegelt ook hoe weinig aandacht wordt besteed aan de gezondheidsbehoeften van vrouwen en transgenders in het strafrechtsysteem. Gevangenissen en gevangenissen zijn grotendeels ontworpen met cisgendermannen in gedachten, aangezien zij ongeveer 90 procent van de gedetineerde bevolking van het land uitmaken.
Mensen die vroeger in de gevangenis zaten, zoals Toon, hebben gemeld dat mannelijke correctionele officieren en toezichthouders niet weten hoe menstruatie werkt. Ze lijken bijvoorbeeld niet te begrijpen waarom vrouwen meer toiletpapier kunnen gebruiken dan gedetineerde cisgendermannen, of dat de kwaliteit van verschillende menstruatieproducten varieert.
“Ik wist dat ik de tampons nodig had, omdat de maandverbanden die we kregen gewoon verschrikkelijk waren”, zei Toon. “Ze vallen uit elkaar in je slipje.”
Personen die standaardproducten gebruiken die buiten de gevangenis zijn gekocht, moeten doorgaans elke dag drie tot zes tampons of maandverbanden gebruiken, gedurende een periode die zeven dagen kan duren. Maar maandverbanden in gevangenissen waren ‘niet veel nuttiger dan inlegkruisjes’, zegt Stacy Burnett, 50, die drie periodes in New York heeft doorgebracht voordat ze in 2019 werd vrijgelaten. Tijdens Burnetts tijd binnen ontving elke persoon twee pakjes maandverband van twaalf stuks en ongeveer acht tampons per maand. De tampons waren beter voor de controle van de bloedstroom, zei Burnett, maar konden alleen lichtere dagen aan en hadden nog steeds een maandverband als back-up nodig.
“De kwaliteit van de producten die worden geleverd of gekocht kunnen worden is doorgaans extreem slecht – zo slecht dat ze niet de beoogde functie vervullen”, zegt Vishniac, die zijn proefschrift over dit onderwerp aan de Universiteit van Edinburgh heeft afgerond. “Mensen moeten zes maandverbanden tegelijk gebruiken om lekkage te voorkomen, maar ze hebben strikte grenzen aan het aantal toegestane.”
Als gevolg van de beperkte toegang tot menstruatieproducten en de slechte kwaliteit hebben menstruerende mensen verschillende opties:
- Bloeden vrijelijk door hun uniformen heen – en lopen het risico te worden aangeschreven wegens slechte hygiëne of beschadiging van gevangeniseigendommen
- Bewaar en verberg zoveel tampons als ze kunnen vinden (of koop ze bij de commissaris) – en loop het risico te worden geboekt voor smokkelwaar
- Ruil en verhandel tampons met andere gedetineerde mensen – en loop het risico te worden aangeschreven wegens het ongepast ruilen van eigendommen
- Hun eigen tampons maken van alles wat ze te pakken kunnen krijgen: toiletpapier, vuile vodden, stof die uit een T-shirt is gescheurd of vulling uit hun matrassen – en riskeren zowel een infectie als een boete wegens misbruik van gevangeniseigendommen
- Gebruik hun tampons en maandverband meerdere dagen – en riskeer een infectie zoals het Toxic Shock Syndrome. Veel richtlijnen raden aan om elke 4 tot 6 uur menstruatieproducten te vervangen.
Of ze zouden “als honden kunnen smeken” om meer historische producten, zei Vishniac. “Het is nog nooit zo eenvoudig geweest als om een product vragen en het krijgen, omdat medewerkers getraind zijn om elk verzoek van gedetineerde mensen in twijfel te trekken”, zei ze.
(Emily Scherer voor The 19th)
Voor Nathan Osborne opende het vragen aan gevangenispersoneel naar up-to-date producten de deur naar spot en vernedering. Osborne, een 65-jarige transgenderman, werd in 1981 voor het eerst gevangengezet in Californië en werd drie maanden geleden vrijgelaten. Hij had als man een ingewikkelde relatie met menstruatie en voelde vaak schaamte.
Het hielp niet toen hij om menstruatieproducten vroeg: “Je zou de blik krijgen; je zou krijgen: ‘Oh, mannen zijn niet menstruerend, waarom heb je een tampon nodig?’ zei Osborne. Die vernedering eiste zijn tol, dus begon hij zijn eigen tampons te maken door vloeipapier strak op te proppen en dat in zichzelf te steken. Vele anderen deden dit, zei hij, maar op een dag werd hij betrapt tijdens een striponderzoek.
“(Het stukje papier) stak een beetje uit. Ik had het er niet helemaal in”, zei hij. “Dus namen ze me mee en lieten me vastbinden en lieten de dokter naar binnen gaan en het eruit trekken omdat ze probeerden te zeggen dat het drugs waren.”
Osborne zei dat de dokter hem waarschuwde dat als hij dit nog eens zou doen, een infectie zou kunnen ontstaan, en stuurde hem weg. Hij voelde zich geschonden door de ervaring, maar hij vertrok ook met een aanhoudende vraag: Welke andere keuze had hij?
De meest schadelijke straf achter de tralies is vaak dat je niet officieel wordt opgeschreven of dat je privileges verloren gaan. Dit zijn de vernederende opmerkingen van het gevangenispersoneel. Vishniac zei dat niet alle werknemers deelnemen aan deze cultuur van schaamte, maar degenen die dat wel doen, zaaien een gevoel van angst dat door de vrouwencorrectieafdelingen stroomt.
Net als Osborne heeft Toon te maken gehad met stripzoekingen toen ze vóór 2018 in de gevangenis zat. Ze herinnert zich een dag waarop ze de gevangenis moest verlaten om een conferentie bij te wonen voor peer health docenten, gedetineerde vrouwen die de opdracht kregen om anderen in de gevangenis te onderwijzen over de preventie van seksueel geweld, HIV/AIDS-bewustzijn en andere gezondheidsgerelateerde onderwerpen. Het bijwonen van de conferentie was ‘een genoegen’, zei Toon. Het was iets waar ze naar uitkeek.
Maar om de gevangenis te kunnen verlaten, moest ze gefouilleerd worden. Toon kende de routine: zij en de andere opgesloten vrouwen schuifelden het kleine kamertje binnen dat bekend staat als de ‘striphut’, vlakbij de achterpoort van de gevangenis, en begonnen zich uit te kleden. Meestal vereist dit proces het verwijderen van kleding, ondergoed en eventuele maandverbanden of tampons. Om te voorkomen dat ze haar tampon moest verwijderen in het bijzijn van twintig mensen, zei Toon dat ze een truc had geleerd om het tamponkoordje zo kort door te knippen dat het personeel het niet kon zien. Maar deze keer merkte een vrouwelijke medewerker de extra onverpakte tampon op die uit Toons zak viel.
‘Ik weet dat je daar een tampon hebt.’ — “daar” is de vagina van Toon.
‘Ik wil het zien’ Toon herinnerde zich de uitspraak van de vrouwelijke agent.
‘Je gaat nergens heen voordat ik het zie.’
“Dus hier ben ik, voor twintig vrouwen, ik hurkte neer en ik moest erin gaan”, herinnert Toon zich. “Ik moest helemaal naar binnen reiken om het touwtje te pakken en ik trok het eruit.”
Bloeddruppels vielen op de grond toen Toon haar tweededagstampon eruit haalde. De vrouwelijke agent “keek me met zoveel walging aan”, zei Toon. Toon keek naar haar vriendin Janet, bij wie de tranen over haar wangen stroomden.
Sommige steden en staten proberen een verandering in deze cultuur teweeg te brengen. In antwoord op vragen van The 19th zei een woordvoerster van het Texas Department of Criminal Justice dat de cultuur die Toon beschreef ‘onnauwkeurig zou zijn voor de huidige toestand van TDCJ’. Volgens de TDCJ-woordvoerster is de afdeling in 2019 begonnen met het bieden van onbeperkte toegang tot menstruatieproducten. De afdeling voerde ook “een grote voorlichtingscampagne” over menstruatiezorg in vrouwenfaciliteiten, zei ze, en huurde een consultant in om met het bureau samen te werken om de diensten en programmering voor vrouwen te verbeteren.
New York, Maryland, Alabama en Colorado hebben wetgeving aangenomen die mensen in staatsgevangenissen verplicht om gratis menstruatieproducten te ontvangen, maar met implementatie en handhaving zijn inconsistent geweest. Minstens veertien staten hebben een Dignity of Incarcerated Women Act aangenomen die tot doel heeft bepaalde omstandigheden te verbeteren, waaronder de kwaliteit en beschikbaarheid van menstruatieproducten.
Maar Vishniac benadrukte dat één enkele wet slechts een pleister is die de wortels van de grotere gevangeniscultuur niet aanpakt.
“Ik denk dat sommige van de grotere veranderingen die echt nodig zijn – het toezicht, de verantwoordingsplicht, de transparantie – vereisen dat we nog wat meer worstelen met een systeem dat we heel moeilijk in twijfel kunnen trekken,” zei Vishniac. “Als we er echt zeker van willen zijn dat niemand zichzelf bloedt of wordt gestraft voor het bloeden, moeten we ook begrijpen dat deze stigmatisering en massale opsluiting en opslag van mensen daar deel van uitmaakt.”
