Tot 2025 was Mamoru Oshii – in ieder geval buiten Japan – vooral bekend als regisseur van Spook in de schelp. Maar hoewel de film die de wereld kennis liet maken met majoor Motoko Kusanagi ongetwijfeld een genrebepalende cyberpunkklassieker en een zeer invloedrijk sciencefictionwerk is, is het niet de film die de mede-maker het dichtst aan het hart ligt. Die film is engelen ei, een handgetekend passieproject dat Oshii ooit omschreef als ‘de arme dochter’ die nooit het huis uit ging.
Een origineel werk van OVA-animatie (direct naar video), Engelen ei markeerde een belangrijk keerpunt in de stijl van de toekomstige anime-legende. Terwijl hij enkele afleveringen van de begeleidende anime schreef, werden Oshii’s eerste twee films beide aangepast van een manga, Urusei Yatsura, gemaakt door Inuyasha En Ranma ½ artiest Rumiko Takahashi. Engelen eiondertussen voortgekomen uit Oshii’s onderbewustzijn, schijnbaar volledig gevormd. Combineert elementen van Oshii’s ongerealiseerde droomproject – een verfilming van Lupin III – met zijn levenslange fascinatie voor het christendom en christelijke beelden is het resultaat een film vol betekenis, ook al kan die betekenis ongrijpbaar zijn.
Als je de film hebt gezien, lijkt het misschien moeilijk te geloven, maar Engelen ei was oorspronkelijk bedoeld als een komedie, gekruid met de grote geheelfilosofie die Oshii erin bracht Urusei Yatsuya 2: Mooie dromer. Het kreeg pas zijn definitieve, vaag onheilspellende vorm nadat Oshii conceptkunst zag gemaakt door Yoshitaka Amano. Amano’s ontwerpen zijn gebaseerd op fantasiearchetypen – passend zoals hij later zou helpen bij het ontwerpen van het uiterlijk Finale fantasie -serie – en hun invloed op het verhaal was zo groot dat hij wordt genoemd als mede-maker van de film.
Amano’s personages bewegen zich in een wereld van verlaten steden en gebombardeerde kathedralen, ruimtes waar de wetten van de zwaartekracht anders werken en de lucht rimpelt als water. Er zijn slechts twee personages: een naamloos meisje dat een gigantisch ei beschermt dat ze onder haar jurk draagt, zodat ze er zwanger uitziet, en een jongen met een kruisvormig wapen die haar volgt terwijl ze haar kwetsbare lading naar een onbekende bestemming vervoert. Er is een gigantisch zwevend mechanisch oog, dat al dan niet het oog van God kan zijn, en een groot aantal stenen engelen die de gebeurtenissen met gevoelloze onthechting gadeslaan.
Ondanks zijn reputatie als cryptisch, Engelen ei is niet zo moeilijk te begrijpen; je hoeft alleen maar de details los te laten en je te concentreren op het grote geheel. (Dat gezegd hebbende, je kunt ook absoluut in de details duiken, zoals een snelle zoekopdracht naar Engelen ei uitleggers op YouTube onthult.) Velen hebben het beschreven als een allegorie voor het verliezen van geloof, een interpretatie waar Oshii het niet mee oneens is. (Dat is ongeveer net zo specifiek als hij zal krijgen over wat de film eigenlijk ‘betekent’.) Het was compleet anders dan alles wat Oshii eerder had gedaan, en een totale anomalie in de anime-wereld van midden jaren ’80, die rust en subtiliteit voorrang gaf boven felle kleuren en jeugdige humor. Misschien verdiende de film daarom nauwelijks geld.
In een retrospectief interview op het Toronto International Film Festival 2015 beweerde Oshii dat Engelen ei flopte niet zomaar. Het kostte bijna zijn carrière het leven. “Daarna heeft niemand mij drie jaar lang een baan gegeven”, zei hij. Vervolgens vergeleek hij de film met het kind dat er nooit in slaagt iets van zichzelf te maken, dat nog steeds thuis woont terwijl zijn broers en zussen een baan krijgen en hun eigen gezin grootbrengen. En dat klopte een tijdje. Engelen ei werd in 2013 op Blu-ray uitgebracht in Japan, maar was pas in 2024 in het buitenland verkrijgbaar, toen GKIDS de Noord-Amerikaanse rechten op Oshii’s vergeten meesterwerk kocht.
Een nieuwe 4K-restauratie van de film ging in première op het filmfestival van Cannes in 2025 en reisde naar festivals over de hele wereld voordat hij afgelopen november in de bioscoop werd uitgebracht. De eerste keer beweerden journalisten in het buitenland dat ze de film niet begrepen. Maar toen ze het veertig jaar later opnieuw zagen, noemden ze het een meesterwerk.
Welk verschil hebben deze decennia gemaakt? De film is hetzelfde gebleven, maar de westerse opvattingen over wat anime is – en nog belangrijker, kunnen zijn – zijn sinds het midden van de jaren tachtig geëvolueerd. Het is niet langer een nicheinteresse, maar wordt eindelijk erkend als een medium met de potentie om op allerlei manieren allerlei verhalen te vertellen. Eenenveertig jaar nadat het voor het eerst werd gepubliceerd, Engelen ei is eindelijk een publiek vinden dat het begrijpt.
