HoofdafbeeldingMakenna GoodmanMet dank aan de auteur
Een jonge moeder stapt vanuit het landelijke Vermont in haar auto en rijdt de nacht door naar New York om een vrouw te vinden met wie ze online geobsedeerd is geraakt. Dit is de basisverhaallijn voor Makenna Goodmandebuutroman, Jammer, zoals blzsommige mensen werden overgebracht naar Goodman zelf, een jonge moeder die op een boerderij op het platteland van Vermont woonde. Het boek (geen autofictie, voordat je het vraagt) houdt zich diep bezig met wat voor soort leven we onszelf toestaan te leven en wat voor soort leven anderen moeten hebben, de verhalen die we onszelf vertellen en gevoed krijgen over hoe vrouwen zijn en hoe ze mogen zijn.
Met zijn tweede roman Helena van NergensGoodman blijft inspiratie putten uit zijn eigen levensstijl op het platteland en vraagt zich af wie ‘het goede leven’ mag hebben en of dat überhaupt bestaat? Een in ongenade gevallen professor is op zoek naar een idyllische landelijke enclave en wordt rondgeleid in een huis door een makelaar die de titelloze Helen, de voormalige eigenaar, noemt als een toonbeeld van milieuvriendelijk leven. Het boek is opgebouwd in vijf bedrijven en is even surrealistisch als kosmisch onthullend; het is zowel een meditatie over de cultuur van ontkoppeling en empathie als een onderzoek naar de manier waarop we van iemand anders houden. In de handen van Goodman is het verhaal een aangrijpend, grappig en verontrustend portret van een man in beweging, die niet bereid is het leven om hem heen te accepteren.
Hier bespreekt Makenna Goodman de verhuizing van haar boerderij naar een stad en het effect ervan op haar creatieve proces, verliefdheid en de koloniale kenmerken van het idee van ‘het goede leven’.

Jemima Skala: Hoe kwam je op het idee voor Helen of Nowhere na The Shame en wanneer besloot je over de vorm en structuur ervan?
Makenna Goodman: Voor mijn beide boeken begon ik met een vraag en de vorm liet zich zien. Schaamte is in wezen een verkenning van wat er gebeurt als je het Zelf ontmoet, jezelf werkelijk met volledig bewustzijn ziet. Het idee van jezelf is natuurlijk heel intern, en daarom kreeg het boek vanzelfsprekend vorm als een innerlijke monoloog. Helena van Nergens gaat nog een stapje verder en vraagt wat er gebeurt als je de Ander ontmoet. Hoe leren we ons idee van het Zelf in twijfel te trekken en ruimte te maken voor een andere persoon om zich in onze psyche te vestigen? Om dat te doen, moet je een echt, eerlijk gesprek voeren met iemand anders. Dus ik wist dat het boek de vorm van een dialoog moest aannemen. Het was pas veel later in het bewerkingsproces Helena van Nergens werd speelser van structuur. En uiteindelijk merkte ik dat ik me voorstelde dat het boek werd opgevoerd in een lege houten kamer, verlicht als een podium, dus extrapoleerde ik dat voor zover ik kon, terwijl ik technisch gezien nog steeds in een romanruimte woonde.
JS: Waar kwam Helen vandaan als aanwezigheid? De naam doet denken aan de Griekse mythologie, maar ook aan Helen Nearing, waarvan ik weet dat deze voor jou een bron van zorg is.
MG: Ik wist dat Helen een tegenstrijdige essentie moest hebben, dat ze diepe wijsheid moest hebben en tegelijkertijd onbetrouwbaar en mogelijk gevaarlijk moest zijn. In sommige opzichten is ze, heel losjes, gebaseerd op een samensmelting van Helena van Troje, die zo’n tegenstrijdige maar symbolische macht heeft op het gebied van oorlog en liefde, en Helen Nearing, met wie ik al heel lang gefascineerd ben vanwege haar ideeën over ethisch leven en ‘het goede leven’. Nearing was een actieve medewerker van mannen met grote ideeën; in haar vroege leven had ze een relatie met Jiddu Krishnamurti, de Indiase filosoof die het gezalfde hoofd werd van de Theosophical Society, voor wie ze naar verluidt als medium diende.
Later kwam ze in contact met Scott Nearing, een socialistische academicus, met wie ze de stad verliet op zoek naar een zelfgemaakt leven in nauwe relatie met de natuur. The Nearings schreven samen een boek genaamd Om het goede leven te leiden, waarin hun decennialange experiment werd geschetst door in een met de hand gebouwd stenen huis in Vermont te wonen. Scott Nearing was een eugeneticus, ontdekte ik later, en een nogal rigide karakter, die geloofde dat iedereen kon leven zoals zij, zolang ze maar de moed hadden om het te doen. Deze grit heeft mij lange tijd gevangen gehouden, zowel in mijn verlangen om het te hebben als in mijn wantrouwen tegenover de onderliggende definitie ervan. Natuurlijk is het niet zonder tegenstrijdigheden en geweld.
‘Liefde is een van die sleutelwoorden waarvan iedereen denkt iets te weten, en toch is het een staat van zijn en ontvangen die oneindig onmogelijk te begrijpen is.” – Makenna Goodman
JS: Hoe voelt het om in de natuur te zijn en met jou te schrijven? Zijn ze qua mentaliteit en praktijk zeer nauw met elkaar verbonden?
MG: Het staat centraal in hoe ik schrijf: het ervaren van de natuur in haar dagelijks leven. Ik veronderstel dat op dezelfde manier dat een schrijver die in Parijs woont, zijn schrijven doordrenkt heeft met een sterk gevoel voor Parijs, of waar dan ook. Natuurlijk zijn er schrijvers die totaal andere werelden kunnen schrijven dan die waarin ze leven, maar ik ben erg geïnteresseerd in de relatie tussen mensen en onze omgeving, en dit komt sterk tot uiting in mijn werk. Ik merk dat de grens tussen mijzelf en de wereld om mij heen erg poreus is en ik moet bewust zijn om die porositeit te beschermen. Ik ben niet bijzonder introvert, maar ik leef nogal hermetisch. Ik loop elke dag door het bos. Ik bracht veel tijd door in mijn tuin. Het is een groot voorrecht om zoveel tijd te kunnen doorbrengen in gesprek met mijn natuurlijke omgeving, en het geeft me een gevoel van troost om het licht op verschillende tijdstippen van de dag door de bladeren te zien veranderen. In de winter vind ik het heerlijk om de kachel te voeden, dat soort dingen.
JS: Hoe was de verhuizing naar een stad voor jou, gezien het feit dat je zo landelijk bent geweest en de boerderij al een tijdje een centraal onderdeel van je leven en werk is geweest?
MG: Ik heb eigenlijk geschreven Helena van Nergens terwijl ik in een huis woonde waar ik meer dan tien jaar voedsel had verbouwd, dieren had verzorgd, enz., en ik schreef het boek terwijl ik me voorbereidde om het achter te laten. Ik werd verteerd door het idee mijn ethos op te geven en de angst het gevoel te missen dat ik in een vijver zou springen als ik het warm had. Het voelde een beetje als het verlaten van een kerk. Zou ik kunnen bestaan als ik niet ‘all-in’ ben? Hierdoor kon ik de paradoxen ontdekken die bestaan in de ‘echte’ manier van leven, waarbij ik mezelf er zowel deel van als afgescheiden van zag.
“Verhalen zijn iets dat ons kan beperken, en toch zijn verhalen ook manieren om onszelf te bevrijden” – Makenna Goodman
JS: Empathie, perspectief en liefde zijn daarbij essentieel Helena van Nergens. Kunt u daar wat meer over vertellen in relatie tot het boek en uw denkwijze tijdens het schrijven ervan?
MG: Liefde is een van die sleutelwoorden waarvan iedereen denkt iets te weten, en toch is het een staat van zijn en ontvangen die oneindig onmogelijk te begrijpen is. Hoe werkt liefde? Echt waar werk? Het mysterie van hoe het werkt was voor mij van groot belang tijdens het schrijven van dit boek. Een deel van mijn inspiratie was een gesprek met een genezer (zo zullen we het noemen) waar ik naartoe ging in een tijd dat ik niet begreep hoe ik op de juiste manier verliefd moest zijn. Hij vertelde me echt dat ik moest denken vanuit het perspectief van de Ander, wat zo basaal klonk, weet je? Hij gaf me nog een aantal bizar klinkende tips over hoe ik het precies moest doen, en in eerste instantie was ik echt beledigd. Ik, centreer een man? Hoe zit het met mijn eigen offer? Ik was heel zeker van mijn eigen verhaal. Maar toen ik deed wat hij zei, probeerde ik het echt zien vanuit het perspectief van de Ander besefte ik dat liefde misschien wel gaat over het doorbreken van het verhaal. Het gaat niet om indienen voor de Ander, althans niet volledig, of zo ja, niet voor altijd. Wanneer je hun verhaal echter neerlegt, nodigt het de Ander uit hetzelfde te doen. Het verhaal is iets dat ons kan beperken, en toch zijn verhalen ook manieren om onszelf te bevrijden. De kracht van storytelling is werkelijk diepgaand.
Helena van Nergens door Makenna Goodman wordt uitgegeven door Fitzcarraldo Editions en is nu verkrijgbaar.



