Terwijl Nouvelle Vague uitkomt, vertelt Richard Linklater over zijn eerbetoon aan het maken van Jean-Luc Godard’s Breathless en waarom het emotioneler was om het te maken dan verwacht
Vroeg in Nieuwe golf, Richard Linklater’s luchtige, zwart-wit eerbetoon aan het maken van Breathless, is er een opname van François Truffaut’s The 400 Blows weerspiegeld in de zonnebril van Jean-Luc Godard – een man die beroemd was (bijna) nooit zijn bril op sterkte afdeed, zelfs niet in de bioscoop. Zijn kameraden Claude Chabrol, Éric Rohmer en Truffaut hebben allemaal de kans gehad om te regisseren, en nu is Godard kampioen. “Deze film gaat echt over een community”, legt Linklater uit als we het over Zoom hebben. “Het is niet zomaar één film maken.”
Het resultaat van deze terugkeer naar 1959 – het scenario geschreven door Holly Gent en Vincent Palmo, de oude medewerkers van Linklater – is een zorgvuldig onderzochte, onbeschaamde fanfictie over een radicale, Franstalige en uiterst coole groep filmmakers. In de loop van zes maanden zochten Linklater en castingdirecteur Stéphane Batut naar griezelige gelijkenissen met de movers en shakers van die tijd, waaronder iedereen, van Roberto Rossellini tot Agnes Vardadie elk worden geïntroduceerd met een titelkaart. Een duizelingwekkende Aubry Dullin werd ontdekt voor de rol van Breathless-hoofdrolspeler Jean-Paul Belmondo, terwijl de schurende debuterende filmmaker wordt gespeeld door een hooghartige Guillaume Marbeck.
Het nieuw leven inblazen van het Cahiers du Cinéma-publiek “deed niet alleen mij, maar mijn hele crew huilen”, zegt Linklater. “Mijn scriptbegeleider zei: ‘Waarom is dit zo emotioneel?’ Zelfs de mensen van Cahiers du Cinéma die die dag op bezoek kwamen (huilend)… Ze zijn veel verhuisd, maar het kantoor dat we uit die periode hebben nagebouwd, kennen ze.” Van degenen die verschijnen, zijn alleen de kindster van The 400 Blows, Jean-Pierre Léaud, en de assistent-redacteur van Godard (“in een ouder huis – mijn scriptbegeleider ging haar interviewen”) nog in leven.
Als Amerikaan was de schrijver-regisseur van Before Sunrise aanvankelijk huiverig om de gerespecteerde Franse filmmaker als onderwerp te nemen. Godard, wie overleed in 2022ook verontwaardigd Louis Garrelbiopic over hem, Redoutable. “Mensen vragen mij: ‘Wat zou Godard denken, of wie van hen dan ook?'” legt Linklater uit. “Ik bedoel, hoe konden ze dit zien zonder een kleine glimlach op hun gezicht te hebben? Het is een geweldig moment, niet alleen in de filmgeschiedenis, maar ook in hun leven… Het was leuk om terug te gaan naar de kleinzieligheid van een lang leven en de opeenstapeling van kleine verwondingen en wonden.”
Nouvelle Vague is opgenomen in een vlotte dertig dagen, bijna geheel met apparatuur uit 1959 (de camera die werd gebruikt om zelfs cameo’s van Breathless te filmen), en kanaliseert de charmante onbezorgdheid van die periode, van marinière tot chique cafés tot krullende sigarettenrook, terwijl ze stilistische aanwijzingen van Jacques Rozier en Truffaut gebruikt. Het resultaat is een filmisch tijdportaal. “Deze film is specifiek niet erg Godardiaans”, benadrukt Linklater. “Ik heb gelezen dat mensen zeggen: ‘Oh, hij doet jump-cuts.’ Ik doe geen jump-cuts… Ze zijn vervelend en werken niet echt, behalve in Breathless.”
Zoey Deutch werd gecast als Jean Seberg toen Linklater in 2015 met haar samenwerkte aan Everybody Wants Some !! “Het was vrijwel analoog aan het feit dat ze in een film terechtkwam met een stel onbekende jonge Franse acteurs”, zegt Linklater. Het enige dat Deutch ontbeerde was een blonde pixiesnit. Maar hier, voegt hij eraan toe, “is het verschil dat ze niet vervreemd was van het proces.”
De spanningen tussen Godard en Seberg lopen op terwijl de Amerikaanse ster steeds geïrriteerder raakt door zijn laissez-faire-aanpak. Ondanks dat Linklater bekend staat om relaxte ‘hangout’-films als Dazed and Confused en Slacker, omvat Linklaters eigen proces uitgebreide voorbereiding en planning (de hele cast van Nouvelle Vague repeteerde wekenlang in het Engels). Hij kon zich dus vinden in de frustratie van Seberg: “Ik waardeer Godard bijna op antropologisch niveau, hoe verschillend zijn filmische brein is… Godard gaat niet voor welk realisme dan ook. Zijn personages zijn spreekbuizen voor hem. Het zijn geen typische mensen. Ze hebben geen verleden of toekomst. Ze zijn heel erg in het moment.
“De reden dat ik denk dat hij een goed onderwerp is voor een film, is omdat hij zo verdomd anders is. Ik zie Breathless als een nog groter wonder als een film, hoe meer ik erin verdiept ben, camerarapporten las, wist wat ze op een dag opnamen, hoeveel opnames ze maakten. Ik geef Belmondo en Seberg veel lof.”
Ondanks deze problemen op de set voelt het drama van Linklater echt aan levensvreugde. Godard staat aan de vooravond van een briljante carrière en een revolutionair hoofdstuk in de filmgeschiedenis. Het maken van Nouvelle Vague was alsof ik terugkeerde naar mijn 28-jarige zelf, zegt Linklater. ‘Het klinkt vreemd om te zeggen dat je met Godard omgaat, omdat hij zichzelf vrijwel onsamenhangend maakt. Maar ik kon me helemaal vinden in zijn situatie waarin hij voor het eerst een film maakte. Je bent opgewonden, enthousiast, maar je zit ook op een bed van onzekerheid. Je merkt dat je je onverklaarbare film probeert uit te leggen aan de mensen met wie je werkt. Veel regisseurs zijn nogal geïsoleerd, een soort neurodivergerende gekken, en het is moeilijk om te communiceren met een grote ploeg en met mensen die je veel vragen stellen.
Linklater zegt dat hij hoopt dat de film de volgende generatie beginnende filmmakers zal inspireren, maar dat is ook zo eerder hun zorgen geuit over een technische spellingramp voor het maken van indiefilms – wat zijn zijn gedachten nu over de toekomst van de cinema? “Er schuilt een idee van puurheid in cinema”, zegt hij. “Ik denk niet dat het ooit schoon is geweest… De gebroeders Lumiere waren jongens van het ingenieurstype. Dus ik ben niet zo gedoemd tot technologie.” Als Godard vandaag de dag nog steeds films zou maken, vermoedt Linklater dat dit een ander onderdeel van zijn gereedschapskist zou kunnen zijn: “Ik wil gewoon dat technologie onze vriend is. Wij willen het onderwerp ervan niet zijn.”
Gebaseerd op de opnames van Nouvelle Vague – een biopic over het begin van een carrière – in het voorjaar van 2024, zou Linklater de biopic van Lorenz Hart regisseren – over het einde ervan. De twee films werden onbedoelde begeleidende stukken. “Ethan (Havik) vroeg mij: ‘Ben je moe? Ga jij het halen?'” herinnert Linklater zich. “En ik dacht: ‘Man, ik voel me goed na Nouvelle Vague, eigenlijk voel ik me energiek.’ En toen was Blue Moon de moordenaar. Het was een lastig onderwerp. Als Lorenz Hart het einde is en Jean-Luc Godard het begin, ben ik blij dat ik in de goede volgorde ben gegaan.”
Nouvelle Vague is nu in de Britse bioscopen te zien.
