Iran zou kunnen worden zoals Egypte, Myanmar of Pakistan

De meedogenloze, maanden durende aanval van de VS en Israël lijkt de nucleaire activa van Iran niet te hebben weggevaagd, noch zijn militaire capaciteit om terug te vechten en grote schade aan te richten aan de wereldeconomie door zijn buurlanden in de Golf aan te vallen en te dreigen met de doortocht door de Straat van Hormuz. Wat zeker is weggevaagd is de politieke ruimte voor een reformistische oppositie van binnenuit om ooit aan de macht te komen door het huidige regime te vervangen.

De Amerikaanse en Israëlische regen van ‘dood en vernietiging uit de hemel de hele dag’ op het Iraanse volk heeft regimeverandering onmogelijk gemaakt door de meest harde elementen van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) verder te verankeren als de belangrijkste verdedigers van de nationale waardigheid en soevereiniteit. Zelfs vóór deze oorlog had de IRGC zich al gevestigd als de echte macht achter de theocratie.

Dit is de beoordeling van Reza Aslan, de Iraans-Amerikaanse godsdienstwetenschapper met wie ik onlangs aan de conferentie van het Berggruen Instituut zat. Futurologie-podcast. Aslan, presentator van de beroemde CNN-serie ‘Believers’, is de auteur van verschillende boeken, met name het baanbrekende ‘No God But God: The Origins, Evolution, and Future of Islam’.

In januari, toen het regime duizenden demonstranten afslachtte, werden reformistische stemmen door de publieke woede aangemoedigd om te beweren dat de Islamitische Republiek ‘game over’ was. Dankzij buitenlandse interventie door Iraanse oude vijanden is het spel in april voor de hervormers voorbij.

Najaf & Qom

Toen de Verenigde Staten in 2003 Saddam Hoessein in Irak omverwierpen, werd de repressie van de Iraakse sjiitische gemeenschap, die naar schatting ongeveer 60% van de bevolking uitmaakt, opgeheven en werd deze opnieuw een belangrijke invloed in de regio.

Destijds had ik dat sprak met Abdolkarim Soroush, ook wel de ‘Martin Luther van de islam’ genoemd, om de impact van de gebeurtenissen in Irak op buurland Iran te bespreken.

Soroush wees erop dat de sjiitische islam twee concurrerende religieuze centra heeft: Najaf in Irak en Qom in Iran. ‘Najaf’, vertelde hij me, ‘is al duizend jaar het gerespecteerde centrum van de sjiitische islam; het is het meest gerespecteerde heiligdom. Het Qom-seminarie is nauwelijks honderd jaar oud. Het beroemdste product ervan, om zo te zeggen, was ayatollah Khomeini, die de revolutie leidde die de religieuze voogdij over Iran tot stand bracht.’ In tegenstelling tot Qom beschouwt de Najaf-school het idee van voogdij als ketters en schrijft zij de scheiding tussen moskee en staat voor. Soroush hoopte dat deze verschuiving in het evenwicht binnen de sjiitische islam in de loop van de tijd een meer democratisch, niet-theocratisch model in Iran zou beïnvloeden en bevorderen.

In feite heeft Aslan dit twintig jaar geleden zien gebeuren. De Najaf-versie van het sjiisme begon zichzelf opnieuw te laten gelden, niet alleen in Irak maar ook in Iran, merkt hij op. “Studenten begonnen heen en weer te reizen tussen de twee centra. De leraren van de Najaf-school begonnen les te geven in Qom. De Qom-seminaristen, van wie velen geboren waren na de revolutie, van wie velen niet bekend waren met een versie van het sjiisme ontdaan van het Khomeiniisme, kregen nu een nieuwe versie van het sjiisme onderwezen.

“Een van de meest fascinerende dingen die vóór de bombardementen plaatsvonden, is dat het Qom-seminarie een nieuwe generatie geestelijken begon op te leiden die deze andere versie van het sjiisme hadden geleerd en die het seminarie verlieten met een echte afschuw van het hele concept van sjiisme. Wilayat-e-Faqihof voogdij over de staat door een hoogste religieuze autoriteit.

“Het is geen toeval dat de laatste twee grote opstanden die we in Iran hebben gezien, werden gesteund door jonge priesters. Er waren jonge seminaristen op straat tijdens de vrouwenopstand. Er was niet alleen rebellie en rebellie in Qom zelf – het is net als de bevolking van Vaticaanstad die tegen de paus in opstand kwam – maar ook de liederen die uit de opperste leider van Qom kwamen.”

De combinatie van deze innerlijke erosie van het geloof in Velayat-e-Faqih onder de opkomende geestelijken en het algemene verlies aan politieke legitimiteit onder de bevolking als gevolg van jaren van corruptie, ontberingen en onderdrukking hadden de theocratische heerschappij tot een kwetsbaar punt verzwakt. Het zou de uitdagende wind van integratie met de diverse wereld daarbuiten niet hebben kunnen weerstaan.

In plaats van dat deze aftakelende staat de weg naar democratische hervormingen heeft geopend, heeft isolatie van het Westen en vervolgens externe militaire interventie de Revolutionaire Garde versterkt en hun rol als institutioneel zwaartepunt in Iran geconsolideerd, waardoor zelfs het tanende gezag van de ayatollahs wordt overschaduwd.

Het beste waar je op kunt hopen

Helaas gelooft Aslan dat het beste waar we in de nabije toekomst op kunnen hopen niet een democratische transitie is, maar de opkomst van een nationalistisch militair bewind vergelijkbaar met Myanmar, Egypte of Pakistan, met nominaal democratische instellingen die achter de schermen door het leger worden gecontroleerd.

“Het beste scenario is dat de IRGC – de Revolutionaire Garde, de militaire inlichtingenmaffia – op een gegeven moment uit de schaduw stapt en openlijke, expliciete controle over de regering overneemt”, voorspelde Aslan. Het IRGC zal zich “zeer waarschijnlijk tot het Iraanse volk als de redders van het land wenden” en zijn twee grootste vijanden weer in oorlog brengen. Het zal dan “de mullahs terugsturen naar de moskeeën. Zij zijn degenen die alles verkeerd hebben gedaan”, zal de IRGC betogen. “Zij zijn degenen die ons op dit punt van ineenstorting hebben gebracht.”

De IRGC zal uiteraard betogen dat “we een periode van staat van beleg en een periode van militair bewind zullen moeten hebben. Maar maak je geen zorgen. We zullen binnenkort verkiezingen houden.”

“Wie weet? Misschien komen die verkiezingen wel. Misschien ook niet. En dan wordt Iran Myanmar. Iran wordt Egypte. In het beste geval wordt Iran Pakistan. In Pakistan is er tenminste een democratisch gekozen regering en een wetgevende macht, hoewel de macht nog steeds bij het leger ligt, in tegenstelling tot Egypte of Myanmar, die militaire dictaturen zijn.”

“Ihet is geen democratie. Dit is niet waar de Iraniërs de afgelopen 120 jaar voor hebben gevochten,’ zuchtte Aslan berustend. ‘Maar als je de meeste Iraniërs, binnen en buiten Iran, zou vragen: ‘Zou je Egypte hierheen brengen?’ Ik denk dat de meeste mensen ja zouden zeggen. Als je zou vragen: ‘Zou je Myanmar hierheen brengen?’ Ik denk dat velen ja zouden zeggen. Ze zouden ja zeggen, want wat is er erger dan wat ze al hebben?

Aslan voegde hieraan toe: “De geschiedenis heeft aangetoond dat de weg van militair bewind naar een echte representatieve regering gemakkelijker is dan de weg van een ideologisch regime, religieus of anderszins. Wat je ook over het leger wilt zeggen, ideologie maakt geen deel uit van hun analyse. Het leger is een zeer pragmatische kracht. Waar ze zich zorgen over maken, is wie de grootste wapens heeft.”

Het lijkt een voortdurende kwelling voor het Midden-Oosten dat de tegenstanders nooit een kans missen om een ​​kans te missen. Sinds de revolutie van 1979 hebben de Iraanse leiders gekozen voor een voortdurende confrontatie met de VS en Israël om hun macht te legitimeren. In ruil daarvoor namen de VS en Israël een eeuwig vijandige houding aan tegenover Iran, culminerend in de slecht doordachte poging tot regimeverandering met geweld van buitenaf.

In plaats van barrières te slechten en de matigende stromingen van integratie en evenwichtige onderlinge afhankelijkheid open te stellen, heeft deze wederzijds destructieve wisselwerking het ongelukkige Iraanse volk verder opgezadeld met de zeer gehate krachten die het meest verantwoordelijk zijn voor hun ellende.