“Wanneer ik geconfronteerd wordt met onzekere beslissingen, groot of klein, kan ik zo piekeren dat ik helemaal geen beslissing meer neem en in een staat van onzekerheid blijf steken. Ik heb het gevoel dat ik voor verschillende kruispunten sta en dat het voelt als ‘levensbeslissingen’, en ik zou graag een manier vinden om deze wat te verlichten. Kan de natuurlijke wereld enige wijsheid bieden over hoe je door het leven kunt gaan zonder verlamd te raken door deze denkprocessen?” – Reader Inquiry
Elk moment van ons leven is een kruispunt waar we nooit echt kunnen weten waar de paden naartoe leiden, of ze ons naar gevaar of naar het paradijs zullen leiden. Hoewel herkauwen misschien een uniek menselijk probleem lijkt, heeft de biologie vier miljard jaar besteed aan het oplossen ervan. Het leven probeert de vraag te beantwoorden: Hoe handel je als je de toekomst niet kent? Alle soorten die vandaag de dag leven, hebben waarschijnlijk enig succes gehad bij het uitstippelen van een onzeker pad.
Wanneer een kolonie van Temnothorax mieren hebben een nieuw huis nodig, verkenners gaan eropuit en beoordelen potentiële locaties op basis van basisfactoren zoals licht, ingangsgrootte, enzovoort. Dan ontstaat er, opmerkelijk genoeg, een quorum: wanneer voldoende verkenners onafhankelijk van elkaar op één plek samenkomen, beweegt de hele kolonie onzichtbaar. In plaats van na te denken over de ideale keuze, vertrouwen ze op de verkenners. In de biologie heet dit satisficing: snel een passende keuze maken in plaats van een perfecte keuze oneindige analyse.
Wanneer herten in het bos foerageren, worden ze elke seconde geconfronteerd met een consequente beslissing: hun hoofd omhoog houden om op gevaar te letten, of ze laten zakken om zich te voeden. Beide zijn nodig, dus ze kiezen allebei. Ze houden zich bezig met een waakzaamheid die schommelt tussen voeden en waakzaamheid, dansend tussen werelden. Het elimineert het risico niet, maar verkleint het wel – en zorgt ervoor dat de herten zichzelf kunnen onderhouden zonder dat ze bang hoeven te zijn dat gevaar hun acties domineert.
Er zijn evenveel voorbeelden van besluitvorming in de natuurlijke wereld als er soorten zijn die daarin leven.en weinigen komen geïsoleerd voor. Octopussen onderzoeken hun omgeving en vertrouwen op hun zintuigen om informatie te verzamelen en tot een conclusie te komen. Veel trekdieren vertrouwen op de wijsheid van hun voorouders wat betreft de beste weg vooruit; anderen volgen een magnetische aantrekkingskracht. Sommige vogels en vissen bewegen tegelijk en richten zich alleen op de bewegingen van hun directe buren en gemeenschappen.
Psycholoog Barry Schwartz ontdekte dat geluk minder te maken heeft met de kwaliteit van onze keuzes dan met als we ze weer blijven bezoeken. “Maximizers” wegen vele opties af en behalen vaak betere resultaten, maar blijven hangen op de niet ingeslagen weg en voelen zich minder tevreden; ‘satisficers’ kiezen een optie die goed genoeg is, sluiten de mentale cirkel en rapporteren meer geluk. Ik denk niet dat een van beide manieren van zijn goed of fout is, en ik denk ook niet dat dit de enige twee opties voor een leven zijn.
Jaren geleden liet een leraar mij kennismaken met de derde weg. De logische geest bedenkt voortdurend binaire getallen om de werkelijkheid beter te begrijpen. Wanneer we zelfs maar voor de eenvoudigste beslissing staan, verdelen we onze opties in ‘dit’ of ‘dat’. In plaats daarvan stelde ze voor om er een gewoonte van te maken onszelf af te vragen: Wat is de derde optie? Door dit in de praktijk te brengen, ben ik erachter gekomen dat het antwoord vaak beide is, geen van beide, of helemaal andersom. In de loop van de tijd heb ik geleerd om vanaf nul een huis op te bouwen.
Hoe we ook proberen onstabiele omstandigheden om te zetten in zekerheid, niemand van ons weet wat er daarna zal gebeuren. Leven op het kruispunt betekent vrede sluiten met de liminaliteit, genieten van de schittering van schemering en overgang. Het betekent dat je de fakkels moet aansteken, niet om de duisternis buiten te houden, maar om mysterie binnen te halen, zodat je het onbekende in kunt dwalen en kunt ontdekken hoe bevrijdend het is om de antwoorden niet langer nodig te hebben. Door het zoeken naar sleutels op te geven, nieuwe deuren gaan voor je open.
