“Als we een baan moeten accepteren en behouden die op geen enkele manier inspireert of betekenisvol is, ter wille van het overleven en de zorg voor ons gezin, wat kan de natuur ons dan leren over opoffering? En in verband hiermee: zijn er voorbeelden in de natuur van wezens die creëren zonder duidelijk doel, de manier waarop mensen hobby’s hebben om hun creatieve instinct te uiten?”
– Lezersonderzoek
Op Antarctica produceert het vrouwtje, nadat een paar keizerspinguïns paren, één enkel ei. Als ze de tol die deze eis eist wil overleven, moet ze naar zee gaan om zich te voeden terwijl het mannetje bij het ei blijft. Als het ijs zelfs maar een paar minuten in aanraking komt, zal het sterven. Dus balanceert hij het ei op zijn voeten onder een broedzak en vast hij twee tot vier maanden in de kou van -58 graden Fahrenheit en windsnelheden van 200 km per uur.. Velen verliezen bijna de helft van hun lichaamsgewicht. Doel kan voelen als stilstaan.
Een werkbij verdient zijn titel met een leven lang werken. Functioneel onvruchtbaar zal ze nooit haar eigen jongen grootbrengen. In plaats daarvan maakt ze cellen schoon, voedt ze de larven, zorgt ze voor de koningin, maakt was om peperkoek van te maken en klapt met haar vleugels om de korf af te koelen. Pas aan het einde van haar leven gaat ze op zoek naar voedsel, waarbij ze kilometers aflegt voor nectar die ze zelf nooit zal proeven. Elke kleine taak is een daad van opoffering voor een groter levend geheel: de korf en een gedeelde toekomst die ze nooit zal zien.
Op de oceaanbodem legt een gigantische inktvismoeder uit de Stille Oceaan duizenden eieren in haar grot. Zes tot tien maanden lang bewaakt ze haar nakomelingen, belucht ze met waterstromen en maakt ze voortdurend schoon. Dan veroorzaakt het vrijkomen van hormonen een doodsspiraal: ze weigert te eten, ze verhongert langzaam en klampt zich zelfs vast aan rotsen. Waarom? Omdat octopussen kannibalen zijn, zorgt dit ervoor dat moeders elkaars (of eigen) familieleden niet opeten. Slachtofferschap zit in hun biologie geschreven.
Creativiteit bestaat ook in de natuur. Bloemen en schelpen, bessen en kevervleugels, glas en kroonkurken – het zijn allemaal artistieke ingrediënten voor mannelijke satijnen prieelvogels. Het zijn architecten van de esthetiek, die zachte voorwerpen verzamelen om ingewikkelde structuren te bouwen die bekend staan als bogen. In deze structuren groeien geen jongeren op. In plaats van nesten zijn ze gebouwd om vrouwtjes aan te trekken. Hoewel dit een doel dient, is het er niet minder een voorbeeld van creatief instinct dat hun werk drijft.
Ik kan niet zeggen of een keizerspinguïn zich ooit verveelt, of dat octopussen ooit aan hun keuzes twijfelen als het uur honger krijgt – of honingbijen dromen van een leven buiten de korf, of dat prieelvogels ooit hun artistieke inspanningen in twijfel trekken. Ik denk ook niet dat ik iets kan zeggen dat dat zou doen verlicht de winterpijn van duizeligheidwanneer de dagen lang aanvoelen en de inspiratie schaars is. Maar ik denk dat de noties van doel en wat werk betekenisvol is, in twijfel moeten worden getrokken.
Ik ben dankbaar dat ik werk mag doen dat mij inspireert. Dat betekent niet dat het op sommige dagen niet voelt als werken, of dat er geen offers nodig zijn. We moeten dit idee ondermijnen dat als je houdt van wat je doet, je nooit een dag in je leven zult werken. Door de geschiedenis heen, zowel in kapitalistische als in socialistische samenlevingen, hebben de meeste mensen gewerkt. Het verraderlijke aan de moderne cultuur is het idee dat een doel alleen in ons werk te vinden is, in plaats van in ons werk de levens die we aanraken en de zaden die we planten.
Werk is een menselijke constructie. Voor andere soorten is er gewoon leven: proberen te overleven, voor familieleden te zorgen, continuïteit te garanderen, gezelschap te vinden. Bij veel van deze verhalen zijn slachtoffers betrokken. En wat betekent opoffering anders dan heilig maken? Wanneer iemand je een geschenk geeft, is het dan het geschenk dat betekenisvol is, of zijn het de tijd en middelen die zij voor jou hebben opgegeven? Is het leven zelf niet het grootste geschenk? En zo ja, wat is er dan betekenisvoller? geef het terug?
