In haar nieuwe fotoboek presenteert Sarah van Rij een visie op de wereld ‘door een licht surrealistische lens, alsof er naast de wereld een ander dromerig universum bestaat. echte”
Elke stad heeft zijn eigen emotionele en zintuiglijke karakter – en toch blijven ze, ondanks de herkenningspunten die steden voor ons leesbaar maken, vaak mysterieuze, veranderende landschappen.
Het was het leven in de grote steden dat de fotograaf voor het eerst trok Sara van Rij een camera op te halen. “IIk ben altijd gefascineerd geweest door hun ritmes, tegenstrijdigheden en de menselijke verhalen daarin – schoonheid, eenzaamheid, dromen, melancholie, toevalligheden. Vanaf het begin wilde ik die straatmomenten verheffen tot iets meer filmisch, om de scènes te vinden die al in het dagelijks leven in scène waren gezet.” Ze denkt niet bewust in psychogeografie, maar het geeft zeker perspectief aan haar kunstwerken. “MJe werk sluit aan bij de emotionele en atmosferische impact van de plek. Als ik door een stad loop, word ik getrokken door hoe ruimtes eruit zien en hoe ze aanvoelen – hoe architectuur, licht of weer de toon in een oogwenk kunnen veranderen.”
Ze kan op straat fotograferen, maar ze is geen straatfotograaf in de conventionele zin. Rij beschrijft zijn nieuwe boek, Atlas van echo’sals “een kaart van mijn visuele universum, beelden gemaakt gedurende zeven jaar, vanuit vele plaatsen, die een poëtische, parallelle weerspiegeling vormen van de wereld zoals ik die waarneem”. Haar visies op het straatleven zijn briljant gecomponeerde vignetten die schaduwen, drempels, reflecties, beweging en ongebruikelijke uitsneden en perspectieven gebruiken om ons begrip van wat we zien te verstoren, waardoor deze alledaagse scènes worden verheven tot iets surrealistisch en filmisch.
“Ik heb de wereld altijd door een enigszins surrealistische lens waargenomen, alsof er naast het echte een ander droomachtig universum bestaat”, zegt ze. “Voor mij gaat het minder om het surrealisme als kunststroming dan om een manier van kijken, het vinden van het griezelige of dromerige in het gewone. Mijn foto’s balanceren vaak tussen de twee lagen van perceptie.”
Haar gevoel voor compositie komt van het canvas; naast de schilderkunst is cinema haar grootste invloed. Er hangt een verhoogd gevoel van mysterie en drama rond haar werk, dat doet denken aan Hitchcock, Godard, Germaine Dulac en film noir. “Alles binnen een kader draagt bij aan het verhaal: kleur, licht, een hoek, een gebaar; elk element heeft betekenis, net als in de bioscoop. Mijn moeder liet ons als tiener arthousefilms en oude klassiekers zien, en die ervaring heeft vorm gegeven aan de manier waarop ik nu zie; in scènes en fragmenten.”
Tijdens de lockdown veranderde het werk van Rij van richting. Haar blik wendde zich af van het leven op straat en naar haar huiselijke ruimte. Uit noodzaak begon ze met het fotograferen van stillevens, maar inmiddels is dit een essentieel onderdeel van haar praktijk geworden. Later, in een tijd van ‘persoonlijke en artistieke transitie’, begon ze zelfportretten en handgemaakte collages in haar werk te verwerken. “De zelfportretten waren een manier om mezelf te ontmoeten, terwijl de collages me hielpen een meer gefragmenteerde innerlijke wereld te verwerken”, zegt ze. “Ik printte honderden foto’s, legde ze op de vloer en begon fragmenten te knippen en opnieuw te combineren tot nieuwe verhalen, een vorm van herinterpretatie en recycling die eerder werk transformeerde in iets vernieuwds. De fysieke handeling van het knippen, in lagen aanbrengen en het bouwen van een één-op-één stuk heeft een diepe betekenis voor mij.”
Naast het herinneren aan een diep surrealistische praktijk, brengt collage ons ook terug, in een passende meanderende cirkel, naar psychogeografie en de verkenning van steden. “Ik ben gefascineerd door de lagen van tijd ingebed in een plek, de geschiedenis, de ruïnes ervan, de stille sporen van wat ooit was. Deze lagen vormen de sfeer die ik probeer vast te leggen: het gevoel dat het heden altijd echo’s van het verleden met zich meedraagt. Mijn foto’s komen vaak voort uit de intuïtieve dialoog tussen plaats, herinnering en tijd.”
Atlas van echo’s van Sarah van Rij is uitgegeven door Note Note Éditions en is nu verkrijgbaar.
